Trzy Korony - szczyt - Polski Serwis Naukowy

Szczyt z platformą widokową

Trzy Korony z Sokolicy

Trzy Korony i Facimiech

Widok z Palenicy

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Trzy Korony (szczyt)

Trzy Korony (słow. Tri Koruny) – najwyższy szczyt Pienin Środkowych należący do Masywu Trzech Koron.

Pieniny – położona na wysokości 900–970 m n.p.m. polana w Pieninach Centralnych, znajdująca się na szlaku turystycznym pomiędzy przełęczą Szopka a przełęczą Siodło pod Trzema Koronami. Ludowego pochodzenia nazwa polany (Pieniny) jest bardzo stara. W pracach naukowych nadawano jej często nazwę Polana pod Trzema Koronami lub Łąka pod Trzema Koronami. Jest jedną z kilku polan na tym odcinku, najbliżej położoną od Siodła. Jest to polana grzbietowa. Szlak turystyczny przechodzi przez jej środek. Dzięki temu rozciągają się z niej widoki zarówno na północ, jak i południe. Według Józefa Nyki jest to najpiękniejsza z polan pienińskich. Porasta ją bujna łąka ziołoroślowa, średnia wysokość roślin wynosi ok. 40 cm, ale największe dochodzą do 1,5 m. Licznie występuje ciemiężyca zielona i okrzyn szerokolistny, na wiosnę na łące zakwita śnieżyczka przebiśnieg. Jest to łąka bogata w gatunki; na 100 m² stwierdzono występowanie 60-70 gatunków roślin naczyniowych. Objęta jest ochroną od początków istnienia Pienińskiego Parku Narodowego. Dawniej na zakwitających na niej kwiatach licznie występowały rzadkie gatunki motyli: niepylak apollo i niepylak mnemozyna, obecnie znacznie rzadziej.

Mniszek pieniński (Taraxacum pieninicum Pawł.) – endemiczny dla Pienin gatunek rośliny z rodziny astrowate (Asteraceae). Występuje obecnie jedynie na zboczach masywu Trzech Koron w paśmie Pienin Środkowych. Klasyczne miejsce występowania gatunku (locus classicus) uległo zniszczeniu. Kilka lat temu odnaleziono ponownie jego egzemplarze w szczelinach skał wapiennych pionowych ścian Trzech Koron.

Topografia

Partię szczytową stanowi pięć turni zbudowanych z odpornych wapieni rogowcowych:

Okrąglica – 982 m. Najwyższa, na niej znajduje się platforma widokowa z barierkami. Na platformie mieści się około 30 osób.

Płaska (Plaska) Skała – 950 m. Na południowy wschód od Okrąglicy.

Nad Ogródki – 940 m. Na południowy zachód od Okrąglicy. Od 1933 stał tutaj obsługiwany przez pustelnika totalizator opadowy

Pańska Skała (Bryłowa) – 920 m. Gnieżdżą się w niej rzadkie ptaki pomurniki.

Niżnia Okrąglica (Ganek, Siodło) – wysunięta ku południu pod Okrąglicą i niższa o 80 m. Z niej dawniej, przed udostępnieniem wierzchołka, oglądano panoramę.

Masyw Trzech Koron ograniczony jest trzema przełęczami: Przełęcz Szopka oddziela go od Pienin Czorsztyńskich, Wyżni Łazek od grupy Łysiny, Koszarzyska od Ostrego Wierchu. Stoki południowo-zachodnie opadają do Wąwozu Szopczańskiego, południowe do Dunajca, północne do doliny Pienińskiego Potoku. W masywie jest kilka polan: Polana Szopka, Polana Pieniny, Koszarzyska i Klejczyna.

Facimiech (668 m n.p.m.) – szczyt w Masywie Trzech Koron w Pieninach Właściwych. Położony jest na wschód od Trzech Koron i wraz z Łysiną i Klejową Górą tworzy grupę Łysiny. Przez niektórych geografów Facimiech i Łysina nie są rozróżniane jako odzielne szczyty, lecz uważane za jeden szczyt – Facimiech. Do Dunajca opada bardzo stromymi i niemal nagimi ścianami o łącznej wysokości ok. 330 m. Zbudowany jest z odpornych na erozję skał wapiennych. Wcinający się w nie Dunajec tworzy tutaj słynny Przełom Pieniński. Facimiech wraz ze szczytem Klejowej Góry tworzą wysunięty cypel, który Dunajec opływa z trzech stron tworząc kilka przełomów. Ściany Facimiecha są jedną z głównych atrakcji widokowych podczas spływu tratwami. U podnóża Facimiecha znajduje się Ostra Skała i Grabczychy.

Pomurnik (Tichodroma muraria) – gatunek niewielkiego ptaka górskiego z rodziny kowalikowatych. Występuje w górach południowej i środkowej Europy oraz zachodniej i środkowej Azji. W Polsce jest to skrajnie nieliczny ptak lęgowy. Występuje przede wszystkim w Tatrach, które są najbardziej na północ wysuniętym stanowiskiem lęgowym tego gatunku w Europie. Jest gatunkiem osiadłym, odbywającym w okresie pozalęgowym krótkie wędrówki w niższe tereny górskie.

Przyroda

Zbocza pocięte głębokimi dolinami potoków, porośnięte lasem. Wapienne podłoże, niedostępne turnie i różnorodność środowisk powoduje, że w masywie Trzech Koron występuje wiele rzadkich gatunków roślin. Znaleziono aż 7 gatunków roślin nie występujących poza tym nigdzie indziej w Pieninach. Z rzadkich w Polsce gatunków roślin stwierdzono występowanie następujących gatunków: dwulistnik muszy, irga czarna, kokorycz żółtawa, mniszek pieniński (prawdopodobnie już wyginął), mokrzyca szczeciolistna, oset klapowany, ostrożeń głowacz, posłonek alpejski skalny, przewiercień długolistny, starzec pomarańczowy, wielosił błękitny, wiechlina styryjska, złocień Zawadzkiego. Prócz nich występują liczne i rzadkie gatunki naskalnych roślin wapieniolubnych, m.in. rozchodnik wielki, który jest żywicielem larw również endemicznego i rzadkiego pienińskiego motyla niepylaka apollo.

Macelak – drugi co do wysokości szczyt w Pieninach Czorsztyńskich. Wznosi się na wysokość 857 m n.p.m. Bronisław Gustawicz pisał o nim w 1881 r.: Sam szczyt tej góry trawiasty, z rzadka świerkami i leszczyną porosły, od pd. stromo spadający, od zach., pn. i wsch. pięknymi otoczony polanami. Obecnie szczyt jest zalesiony całkowicie. Na jego odsłoniętych dolnych zboczach występują ciepłolubne owady. Z Macelakiem związana jest legenda o skarbach rzekomo ukrytych w zapadlisku „Złotej Studni”. Nazwa jest stara, występuje na mapach z 1822 r. Szlak turystyczny nie prowadzi przez szczyt Macelaka, lecz obchodzi go po południowej stronie.

Rozchodnik wielki, rozchodnikowiec wielki (Sedum maximum L.) – gatunek rośliny należący do rodziny gruboszowatych. Pochodzi z Europy. W Polsce rozpowszechniony w Sudetach i Karpatach oraz na Pogórzu.

Historia

Trzy Korony pierwotnie zwano Pieninami. W 1834 pojawiła się w dokumentach nazwa Kronenberg (przetłumaczona na polski jako Korona), a od 1860 dopiero obecna nazwa. Trzy Korony odwiedzane były turystycznie od bardzo dawna. Już w 1842 r. H. Kratter pisał: "Nie ma (...) gościa, który by nie odwiedził tych szczytów ze strony dostępnej (...) i nie napasł się stąd najpiękniejszym i najmilszym widokiem Karpatów". W 1906 r. wyznakowano pierwszą trasę turystyczną na szczyt. W 1929 r. Trzy Korony zostały przez polski rząd wykupione od prywatnych właścicieli.

Przełęcz Osice – położona na wysokości 668 m n.p.m. przełęcz w głównym grzbiecie Pienin Właściwych, na obszarze Pienińskiego Parku Narodowego.

Schronisko PTTK „Trzy Korony” – schronisko turystyczne w Pieninach Właściwych w miejscowości Sromowce Niżne. Zlokalizowane jest w bardzo atrakcyjnym miejscu, na południowym stoku pod szczytem Trzech Koron, w pobliżu wylotu Wąwozu Szopczańskiego, na wysokości 470 m n.p.m. Od parkingu w Sromowcach Niżnych 800 m, od przystanku autobusowego 1,3 km. Zameldowani w schronisku mogą dojechać do niego własnym samochodem. Z schroniska widok na Przełom Dunajca, Trzy Korony, Łysinę i Facimiech, Podskalnią Górę oraz Czerwony Klasztor, Pieniny słowackie i Tatry Bielskie.

Jan Nepomucen Rostworowski w 1831 r. pisał: "Kto raz te miejsca poznał...ten będzie miał ich obraz na zawsze w pamięci wyryty". Krajobraz ze szczytem Trzech Koron został wykorzystany w kręconym w 2007 na Słowacji filmie Volkodav. Ostatni z rodu Szarych Psów.

Turystyka

Trzy Korony to jedno z najatrakcyjniejszych turystycznie miejsc w Pieninach. Z platformy widokowej na Okrąglicy, opadającej na Rówień koło Dunajca 500-metrową przepaścią, doskonały widok na przełom Dunajca i obszar Pienińskiego Parku Narodowego, a także na Tatry, Beskid Sądecki, Gorce, Beskid Żywiecki i Magurę Spiską. Przy dobrej pogodzie widać odległą o 63 km Babią Górę. Trzy Korony są bardzo często odwiedzane przez turystów (ponad 60 tys. turystów w sezonie).

Gorce (513.52) – pasmo górskie leżące w Beskidach Zachodnich. Nazwa "Gorce" związana jest prawdopodobnie ze słowem "gorzeć" (palić się, płonąć) i pochodzi od sposobu uzyskiwania polan śródleśnych metodą żarową. Spotykana jest już w aktach z 1254 r. (item mons Gorcz nuncupatus), używał jej Jan Długosz w 1480 r. (in monten Gorcz). W innych źródłach można też spotkać nazwę Górce, która by mogła oznaczać niskie góry

Volkodav. Ostatni z rodu Szarych Psów (ros. Волкодав из рода Серых Псов, Wołkodaw iz roda Sierych Psow) – film fantasy produkcji rosyjskiej w reżyserii Nikołaja Lebiediewa, ekranizacja powieści Marii Siemionowej, wydanej w Polsce pod tytułem Wilczarz. W 2006 zrealizowany został dwunastoodcinkowy serial Mołodoj Wołkodaw (ros. Молодой Волкодав), stanowiący prequel filmu i opowiadający o młodości Wołkodawa.

U południowych podnóży Trzech Koron w Sromowcach Niżnych znajduje się schronisko PTTK "Trzy Korony".

Szlaki turystyczne

Prowadzi na nie wiele szlaków:

ze Szczawnicy:

– przez Sokolicę, Czertezik, Czerteż, Bajków Groń (Sokola Perć) i Zamkową Górę lub z Bajków Gronia szlakiem

żółtym przez Polanę Wyrobek i Przełęcz Szopka, skąd dalej – szlakiem niebieskim

z Krościenka:

– przez przełęcz Szopka, następnie niebieskim szlakiem przez Siodło (2 h, z powrotem 1:45 h)

– przez Zamkową Górę

ze Sromowiec Niżnich:

– przez Wąwóz Szopczański na Przełęcz Szopka, następnie szlak niebieski przez Siodło.

– do wylotu Wąwozu Szopczańskiego, następnie szlak zielony przez Wyżni Łazek na polanę Kosarzyska a stąd szlak niebieski przez Siodło (2 h, z powrotem 1:45 h)

z Czorsztyna:

– przez przełęcz Osice, Macelak, przełęcz Trzy Kopce, przełęcz Szopkę i Siodło.

ze Sromowiec Wyżnych (z przystani flisackiej w Kątach):

– na przełęcz Trzy Kopce (ok. 45 min), skąd dalej niebieskim szlakiem z Czorsztyna

Wszystkie te szlaki turystyczne doprowadzają do skrzyżowania szlaków pod Trzema Koronami na tzw. Siodło. Stąd jeszcze 15 min podejścia na platformę widokową na Okrąglicy. Wstęp w sezonie turystycznym jest płatny i upoważnia również do wejścia na Sokolicę. Przy ładnej pogodzie w sezonie tworzą się tutaj duże kolejki.

Okrąglica – najwyższa z turni tworzących szczyt Trzech Koron w Pieninach Środkowych w Masywie Trzech Koron. Okrąglica (982 m n.p.m.) znajduje się w środku między tymi turniami szczytowymi (pozostałe turnie to: Płaska Skała, Nad Ogródki, Pańska Skała i Niżnia Okrąglica). Wysokość względna Okrąglicy w stosunku do Dunajca wynosi 532 m, a górna jej część opada w jego stronę bardzo stromą ścianą.

Polana Kosarzyska – położona na wysokości 821–880 m n.p.m. przełęcz i bujna łąka pienińska na północnym zboczu Trzech Koron (982 m), w grani biegnącej z ich szczytu w kierunku Zamkowej Góry (779 m), na południe od Ostrego Wierchu (851 m). Położona w Masywie Trzech Koron, w Pieninach Właściwych, na obszarze Pienińskiego Parku Narodowego (PPN).

Przypisy

↑ Pieniny polskie i słowackie. Mapa turystyczna 1:25 000. Piwniczna: Agencja Wydawnicza „WiT” s.c, 2008. ISBN 978-83-907671-3-9.
↑ Józef Nyka: Pieniny. Przewodnik. Wyd. IX. Latchorzew: Wyd. Trawers, 2006. ISBN 83-915859-4-8.
Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa: Czerwona księga Karpat Polskich. Kraków: Instytut Botaniki PAN, 2008. ISBN 978-83-89648-71-6.
Kazimierz Zarzycki, Roman Marcinek, Sławomir Wróbel: Pieniński Park Narodowy. Warszawa: Multico Oficyna Wyd., 2003. ISBN 83-7073-288-7.

Sromowce Niżne – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie nowotarskim, w gminie Czorsztyn, położona w Pieninach w dolinie Dunajca. Około 1000 mieszkańców, miejscowość turystyczna z rozwiniętą bazą noclegową. Od 12 sierpnia 2006 r. Dunajec można przekroczyć po moście pieszo-rowerowym łączącym Sromowce Niżne ze słowackim Czerwonym Klasztorem. Do tego czasu istniało przejście graniczne wbród rzeki. Kładka ta pozwala na organizację wycieczek okrężnych ze Szczawnicy Drogą Pienińską wzdłuż przełomu Dunajca do Czerwonego Klasztoru przez most do Sromowiec i z powrotem przez Pieniny do Szczawnicy.

Czorsztyn – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie nowotarskim, w gminie Czorsztyn. Położona jest na wschodnim skraju Kotliny Orawsko-Nowotarskiej, na pograniczu Pienin i Gorców nad Zbiornikiem Czorsztyńskim. Obecny Czorsztyn był do momentu powstania zbiornika retencyjnego znany jako Czorsztyn Nadzamcze. Sama wieś Czorsztyn mieściła się u podnóża Zamku Czorsztyńskiego. Część Czorsztyna mieszcząca m.in. siedzibę władz gminy Czorsztyn, znajdowała się w bezpośrednim sąsiedztwie skrzyżowania znajdującego się ok. 1,5 km od wsi Czorsztyn, w kierunku Nowego Targu.

Opisana panorama 360° z Trzech Koron