Trzyniec - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy miasta w Republice Czeskiej. Zapoznaj się również z: wieś o tej samej nazwie na Pomorzu.

Na mapach: 49°40′40″N 18°40′22″E / 49.67778, 18.67278

Trzyniec (czes. Třinec, niem. Trzynietz, słow. Trinec) – miasto na wschodzie Republiki Czeskiej, w kraju morawsko-śląskim, w powiecie Frydek-Mistek, w obrębie Zagłębia Ostrawsko-Karwińskiego, na obszarze historycznego Śląska Cieszyńskiego, nad rzeką Olzą, w kotlinie rozdzielającej Beskid Śląski i Beskid Śląsko-Morawski. Liczy 38 000 mieszkańców.

III Rzesza Niemiecka (niem. Das Dritte Reich) – nieoficjalna nazwa państwa niemieckiego pod rządami NSDAP w latach 1933–1945 – oficjalnie państwo nosiło nazwę Rzesza Niemiecka (Deutsches Reich), używano także nazwy Rzesza Wielkoniemiecka (Großdeutsches Reich).

Trzyniec (cz. Třinec) – stacja kolejowa w Trzyńcu, w kraju morawsko-śląskim, w Czechach. Znajduje się na wysokości 310 m n.p.m. i leży na linii kolejowej nr 320. Została otwarta w roku 1871. Obecne zabudowania pochodzą z 1958 roku. W budynku stacji mieszczą się kasy, poczekalnia, ekspedycja towarowa, sklepy, kioski oraz bufet, a także mieszkania dla pracowników kolei. Z budynku stacji na perony prowadzi przejście nadziemne. Druga kładka prowadzi do pobliskiej huty.

W mieście znajduje się istniejąca od I poł. XIX wieku huta, obecnie największa w całej Republice Czeskiej. Jest to także ważny ośrodek mniejszości polskiej, stanowiącej 17% ludności miasta. Przez Trzyniec przebiega jeden z dwóch głównych korytarzy transportowych (drogowo-kolejowy) łączących Czechy ze Słowacją, w tym linia kolejowa - dawna Kolej Koszycko-Bogumińska. Swoją siedzibę mają tu: klub hokejowy HC Oceláři Trzyniec i piłkarski Fotbal Třinec.

Czechosłowacja (czes. Československo, słow. Česko-Slovensko lub Československo) – państwo w Europie Środkowej istniejące w latach 1918-1992. 1 stycznia 1993 w miejscu Czechosłowacji powstały dwa nowe państwa – Czechy i Słowacja. Kraj graniczył z Niemcami (1945-90: NRD i RFN), Polską, ZSRR (1991: Ukrainą), Rumunią (do 1939), Węgrami i Austrią. Stolicą Czechosłowacji była Praga.

Słowacja, Republika Słowacka () – państwo śródlądowe w Europie Środkowej. Graniczy z Austrią (127 km), Polską (597 km), Czechami (240 km), Ukrainą (98 km) oraz Węgrami (678 km). Łączna długość granicy lądowej wynosi 1740 km. Do 1993 wchodziła w skład Czechosłowacji. Od maja 2004 kraj należy do Unii Europejskiej, a od 1 stycznia 2009 – do strefy euro. Stolicą państwa jest Bratysława, położona nad Dunajem przy granicy z Austrią i Węgrami.

Podział administracyjny

Trzyniec podzielony jest na 39 obrębów ewidencyjnych składających się na 13 dzielnic, które z kolei objęte są przez 12 gmin katastralnych. Dzielnica Kanada znajduje się w granicach dwóch gmin katastralnych, Konská i Třinec. który obejmuje także Staré Město, zaś Osůvky w całości znajduje się w gminie katastralnej Český Puncov.

Trzyniec (kaszb. Trzińc lub Trzënëcò) – wieś w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie człuchowskim, w gminie Koczała. W skład sołectwa wchodzi również osada Stara Brda.

Zagłębie Ostrawsko-Karwińskie (także: Ostrawsko-Karwińskie Zagłębie Węglowe, czes. Ostravsko-karvinská uhelná pánev) – region przemysłowy w Republice Czeskiej, w północno-wschodniej części kraju morawsko-śląskiego, przy granicy z Polską. Największy w Rep. Czeskiej region wydobycia węgla kamiennego. Najważniejsze ośrodki: Ostrawa, Karwina, Trzyniec, Hawierzów, Orłowa, Bogumin.

Dzielnice: Dolní Líštná • Guty • Horní Líštná • Kanada • Karpentná • Kojkovice • Konská • Lyžbice • Nebory • Oldřichovice• Osůvky • Staré Město • Tyra

Historia

Wieś Trzyniec powstała w XIV wieku, pierwsza pisemna wzmianka o niej pochodzi z 1444 r.

W 1839 r. uruchomiono tu hutę żelaza, największą na Śląsku Cieszyńskim. W 1871 r. Kolej Koszycko-Bogumińska połączyła wieś z Zagłębiem Ostrawsko-Karwińskim i Słowacją. Przyczynił się to do gwałtownego rozwoju huty i co za tym idzie – samego Trzyńca.

Polska mniejszość narodowa/narodowościowa w Republice Czeskiej jest w większości skoncentrowana na Zaolziu. Według spisu powszechnego z 2001 roku, mniejszość polska liczy w tym kraju 51 968 osób. Najważniejszymi polskimi organizacjami w tym rejonie są Kongres Polaków w Republice Czeskiej oraz Polski Związek Kulturalno-Oświatowy (PZKO), a największą gazetą, Głos Ludu.

Język polski (polszczyzna) należy wraz z językiem czeskim, słowackim, pomorskim (kaszubskim), dolnołużyckim, górnołużyckim oraz wymarłym połabskim do grupy języków zachodniosłowiańskich, stanowiących część rodziny języków indoeuropejskich.

Po podziale Śląska Cieszyńskiego w 1920 r. Trzyniec znalazł się w granicach Czechosłowacji, chociaż 69% mieszkańców stanowiła ludność polskojęzyczna. (potem liczba ta szybko zaczęła się zmniejszać). 1 stycznia 1931 r. miejscowość otrzymała prawa miejskie. W październiku 1938 r. na skutek aneksji Zaolzia Trzyniec został włączony w skład Polski, jednak już rok później ponownie zmienił przynależność państwową, stając się częścią III Rzeszy.

Kraj morawsko-śląski (czes. Moravskoslezský kraj), do 30 maja 2001 r. kraj ostrawski (czes. Ostravský kraj) – to region administracyjny w Czechach, odpowiednik polskiego województwa, przy granicy ze Słowacją i Polską, u ujścia Opawy i Ostrawicy do Odry. Stolicą kraju jest Ostrawa. Jego obszar wchodzi w skład okręgu terytorialnego kraj północnomorawski.

Czechy (. Na powierzchni 78 866 km² żyje ponad 10,5 mln osób, z czego 94% to Czesi. Obowiązuje czterostopniowy podział administracyjny – na 14 krajów, 204 gminy III stopnia, 384 gminy II stopnia oraz 5661 gmin I stopnia.

W 1945 r. Trzyniec ponownie znalazł się granicach Czechosłowacji. W latach 50. w południowej części miasta zbudowano monumentalną socrealistyczną dzielnicę, która przejęła funkcję śródmieścia. Późniejszy rozwój przestrzenny to przede wszystkim budowa kilku osiedli bloków mieszkalnych, głównie w części południowo-zachodniej, a także rozbudowa huty (która stała się największą w kraju, co doprowadziło do zniszczenia historycznego centrum Końskiej, stanowiącej przed 1949 r. osobną gminę.

Powiat Frýdek-Místek (czes. Okres Frýdek-Místek) to powiat w kraju morawsko-śląskiego (okręg terytorialny: kraj północnomorawski) w Republice Czeskiej. Jego siedziba znajduje się w mieście Frýdek-Místek. Powierzchnia powiatu wynosi 1 272,75 km², zamieszkuje go 226 863 osób (gęstość zaludnienia wynosi 178,35 mieszkańców na 1 km²). Powiat ten liczy 77 miejscowości, w tym 7 miast. Na terenie powiatu zamieszkuje ok. 18 tysięczna mniejszość polska.

Prawa miejskie - zbiór praw dotyczący mieszkańców miasta, szczególnie istotny w średniowieczu, gdyż wyjmował mieszczan spod jurysdykcji prawa ziemskiego (tzw. prawo dworskie).

Ludzie związani z Trzyńcem

Ewa Farna (ur. 12 sierpnia 1993) – piosenkarka

Václav Svěrkoš (ur. 1 listopada 1983) - piłkarz

Zobacz też

Trzyniec (stacja kolejowa)

Linki zewnętrzne

Oficjalna strona internetowa miasta (cz. • ang. • pol.)

Miejskie Centrum Informacji w Trzyńcu (cz.)

Przypisy

Sčítaní lidu, domů a bytů 2001 (cz.). [dostęp 2010-09-24].
Územně identifikační registr ČR: Obce (cz.). [dostęp 2010-09-21].
Územně identifikační registr ČR: Katastry (cz.). [dostęp 2010-09-21].
Územně identifikační registr ČR: Části obcí (cz.). [dostęp 2010-09-21].
Ludwig Patryn (ed): Die Ergebnisse der Volkszählung vom 31. Dezember 1910 in Schlesien, Troppau 1912.