Tsongkhapa - Polski Serwis Naukowy

Statua w klasztorze Kumbum (Chiny) przedstawiające Tsongkhapa

Je Tsongkhapa Losang Drakpa (ur. 1357, zm. 1419) - reformator i uczony buddyjski z Tybetu, założyciel szkoły Gelug. Tsongkhapa znany jest również jako Dzie Rinpocze.

Mistrz ten, uważany powszechnie za wielkiego uczonego i scholastyka, jak i również buddyjskiego Mahasiddhę, emanację Mandziuśriego, połączył w jeden klarowny system wiele linii nauk najwybitniejszych współczesnych mu nauczycieli, głównie z Kadam, Sakja i Kagyu, oraz bezpośrednie przekazy od Buddy Mandźiuśriego. Zreformował cały ówczesny system monastyczny buddyzmu. Mistrz ten znany jest z uniwersalnego, ekumenicznego, niesekciarskiego i apolitycznego podejścia popartego rozległą wiedzą o wszystkich tradycjach buddyjskich. Ze względu na jego wkład dla rozwoju buddyzmu w Tybecie jest tradycyjnie uważany wraz z Longczenpą i Sakja Panditą za głównego odnowiciela buddyzmu tybetańskiego.

Buddyzm (inna nazwa to: sanskr. Buddha Dharma; pāli. Buddha Dhamma – "Nauka Przebudzonego") – system filozoficzno-etyczny uznawany przez wielu ludzi za religię, rzadziej za psychologię. Założycielem i twórcą jego podstawowych założeń był żyjący od około 560 do 480 roku p.n.e. Siddhārtha Gautama (pāli. Siddhattha Gotama), syn księcia z rodu Śākyów, władcy jednego z państw-miast w północnych Indiach. Jako religia buddyzm zalicza się do religii dharmicznych oraz do religii nieteistycznych.

Mahasiddha (tyb. drub.thob), urzeczywistniony mistrz – w buddyzmie tybetańskim i hinduizmie tantrycznym termin określający oświeconych mistrzów ścieżki tantrycznej, którzy osiągnęli najwyższy poziom poznania, maha-siddhi, oznaczający najwyższą moc, osiągnięcie jedności z nienazywalną rzeczywistością, jak i również manifestujących to urzeczywistnienie (spełnienie) w wymiarze względnym, zjawiskowym.

Głównym dziedzictwem Tsongkhapy, trwającym do dziś, są nauki Stopniowej Ścieżki do Oświecenia Lamrim, teoria i dogłębne studia, gdzie najbardziej ceniona jest Madhjamika Prasangika, techniki tantryczne oparte na jednoczesnej praktyce Guhjasamadży, Wadżrabhajrawy i Czakrasamwary, linia Mahamudry i 6 Jog Naropy, oraz Kalaczakra. Istnieje wiele innych klarownych i kompleksowych komentarzy tego nauczyciela do sutr, siastr i tantr buddyjskich oraz tekstów praktyk Wadżrajany.

Longczenpa (wylie. klong chen pa) - (1308-1364), Longczen Rabdziam, znany również jako Drime Yzer, był jednym z najbardziej znakomitych uczonych i mistrzów tradycji Ningma oraz odnowicielem Dzogczen. Ze względu na jego wkład dla historii Buddyzmu w Tybecie jest uważany obecnie wraz z Tsongkhapą i Sakja Panditą za główną postać Buddyzmu tybetańskiego, która jest niczym emanacją Mandziuśriego. Był autorem około 200 znamienitych dzieł, wśród których najbardziej znanymi są "Siedem Skarbnic" i "Trzy Trylogie" o tematyce Hinajany, Mahajany i Wadżrajany w ramach dziewięciu "pojazdów" przekazu "starożytnego (Ningma)". Longczenpa jest kluczową postacią obecnego pełnego przekazu nauk Dzogczen, gdyż był spadkobiercą Kumaradży, od którego posiadł pełny przekaz linii Wima Nyinthig Wimalamitry, a jako reinkarnacja Pema Lédrel Tsal posiadł pełen przekaz Khandro Nyinthig Padmasambhawy oraz oba te przekazy połączył w jeden system i skomponował do tego m.in. trzynastotomowy zbiór o nazwie Nyingtik Yabshyi (tłum. Cztery Działy Nyinthig, wylie. snying thig ya bzhi) oraz kompilację o nazwie Zabmo Yangtik, w której zawarte są dogłębne instrukcje z Wima i Khandro Nyinthig.

Wadżrajana to kierunek buddyzmu związany z praktyką tantr, który wyodrębnił się w II wieku n.e. w Indiach w ramach tradycji mahāyāny, gdzie ideałami są postawa bodhisattwy, który rozwija miłujące współczucie (skt. bodhiczitta) dla pożytku wszystkich istot oraz zrozumienie natury rzeczywistości Siunjata i wiedzy o naturze Buddy.

Wykaz głównych dzieł Tsongkhapy

Sześć głównych dzieł Dzie Rinpocze odnosi się do kompleksowych nauk Hinajany, Mahajany i Wadżrajany:

Wielka Wykładnia Stopni na Ścieżce (wylie. Lam-rim chen-mo),
Wielka Wykładnia Stopni Tantr Wadżrajany (wylie. sNgag-rim chen-mo),
Eliksir Elokwencji Relatywnych i Ostatecznych Nauk (wylie. Drnng-nges legs-bshad snying-po),
Pochwała Współzależnej Relatywności (wylie. rTen-'brel bstodpa),
Przejrzysta Wykładnia Pięciu Stopni Tantry Guhjasamadża (wylie. gSang-'dus rim-lnga gsal-sgron)
Złoty Różaniec Nauk (gSer-phreng)

Bibliografia

Tsong-kha-pa: The Great Treatise On The Stages Of The Path To Enlightenment, (wylie. Lam-rim chen-mo, dział 1),, Vol. 1, Snow Lion, ISBN 1-55939-152-9

Tsong-kha-pa: The Great Treatise On The Stages Of The Path To Enlightenment, (wylie. Lam-rim chen-mo, dział 2),, Vol. 2, Snow Lion, ISBN 1-55939-168-5

Tsong-kha-pa: The Great Treatise On The Stages Of The Path To Enlightenment, (wylie. Lam-rim chen-mo, dział 3),, Vol. 3, Snow Lion, ISBN 1-55939-166-9

Lama Tsong Khapa, Dalai Lama, Hopkins Jeffrey: Tantra in Tibet, (wylie. sNgag-rim chen-mo, dział 1 z komentarzami), Snow Lion Publications, ISBN 0-937938-49-1, 1987

Lama Tsong Khapa, Dalai Lama, Hopkins Jeffrey: Deity Yoga, (wylie. sNgag-rim chen-mo, dział 2 z komentarzami), Snow Lion Publications, ISBN 0-937938-50-5, 1981

H.H. the Dalai Lama, Dzongkaba, and Jeffrey Hopkins: YOGA TANTRA: Paths to Magical Feats, (wylie. sNgag-rim chen-mo, dział 3 z komentarzami), Snow Lion Publications, ISBN 1-55939-237-1

Tsongkhapa: Ocean of Eloquence: Tsong Kha Pa's Commentary on the Yogacara Doctrine of Mind, State University of New York Press, ISBN 0-7914-1479-5

Tsongkhapa: Ocean of Reasoning : A Great Commentary on Nagarjuna's Mulamadhyamakakarika, Oxford University Press, ISBN 0-19-514733-2

Tsongkhapa: Tantric Ethics : An Explanation of the Precepts for Buddhist Vajrayana Practice, Wisdom Publications, ISBN 0-86171-290-0

Linki zewnętrzne

Strona poświęcona Lamie Dźe Tsongkhapie

Lama Dźe Tsongkhapa -- Pieśni duchowego doświadczenia

Lama Dźe Tsongkhapa -- Modlitwa o odrodzenie się w Sukhawati

Lama Dźe Tsongkhapa -- Trzy zasadnicze aspekty ścieżki

Lama Dźe Tsongkhapa -- Fundament wszelkich doskonałości