Tuaregowie - Polski Serwis Naukowy

Tuareg z Algierii

Kobieta tuareska

Obszar zamieszkany przez Tuaregów

Na niebiesko obszar, na którym używany jest język Tuaregów

Tuaregowie – lud berberyjski zamieszkujący obszary Sahary, głównie w Algierii, Libii, Mali, Nigrze i Burkina Faso. Sami nazywają siebie „Kel tagoulmoust” oznaczającą ludzi noszących zasłonę („zasłaniający twarz”).

Alfabet arabski – alfabetyczne pismo używane do zapisu języka arabskiego. Powstało z nabatejskiej odmiany pisma aramejskiego. Pismo arabskie rozpowszechnione jest w krajach muzułmańskich.

Wielbłąd (Camelus) – rodzaj dużych ssaków z rodziny wielbłądowatych. Fizjologicznie przystosowane do życia w warunkach suchego i gorącego klimatu, są w wielu krajach wykorzystywane jako zwierzęta użytkowe.

Zwyczaje

Zajmują się wypasem owiec, kóz i wielbłądów oraz transportem karawanowym. Prowadzą koczowniczy tryb życia. Kobieta ma silną pozycję w społeczności: mimo że Tuaregowie są muzułmanami, obowiązuje u nich zasada matriarchatu, w przeciwieństwie do innych ludów muzułmańskich, to mężczyźni zakrywają twarze fragmentem swego turbana. Jest to prawdopodobnie związane z ochroną przed piaskami, jak też przed "złymi siłami", które wchodzą przez usta. Kobiety zaś chodzą zarówno na pustyni, jak i w mieście z odkrytymi twarzami. Obecnie duża grupa Tuaregów mieszka w miastach. Często pracują jako przewodnicy wycieczek po pustyni.

Niewolnictwo – zjawisko społeczne, którego istotą jest stosunek zależności, polegający na tym, iż pewna grupa ludzi (niewolnicy) stanowi przedmiot własności innych osób, grup ludzi (rodzina, plemię itd.), lub instytucji (państwo, świątynia itp.), którzy mogą nimi swobodnie rozporządzać.

Tifinagh - alfabet używany do zapisu niektórych spośród języków berberyjskich, m.in. języka tamazight i języka tuareskiego. Współczesny, zmodyfikowany alfabet, nazywany również neo-tifinagh, opiera się na starożytnym piśmie staroberberskim, znanym z inskrypcji. Tifinagh, do niedawna wypierany przez alfabety łaciński i arabski, od roku 2003 jest wykorzystywany w szkolnictwie marokańskim na poziomie podstawowym do nauczania języka tamazight.

Historia

Są jedną z grup Berberów. Od tysięcy lat zajmowali się łapaniem niewolników, handlowali już z Rzymianami, Europejczykami (dzięki temu mieli istotny wkład w niewolnictwo w Ameryce).

Język i pismo

Tuaregowie posługują się różnymi dialektami języka tamaszek. Jako jedni z nielicznych użytkowników języków berberyjskich posługują się swoim tradycyjnym alfabetem – tifinagh, jednakże jest on wykorzystywany obecnie głównie przez kobiety do prywatnych zapisków i korespondencji. W życiu publicznym używają pisma arabskiego.

Owca domowa (Ovis aries) - gatunek hodowlanego zwierzęcia domowego z rodziny krętorogich. Przodkiem były najprawdopodobniej różne podgatunki owcy dzikiej (Ovis ammon). Jak pokazują najnowsze badania przeprowadzone przez genetyków, owce były pierwszymi zwierzętami udomowionymi przez człowieka. Ich domestykacja nastąpiła dwuetapowo. Najpierw udało się to osiagnąć człowiekowi około 11 tys. lat temu - potomkami tych zwierząt są dzisiejsze półdzikie, mocno włochate rasy wciąż hodowane na szkockich wyspach. Drugi raz dokonano tego między VIII a VI tysiącleciem p.n.e. w południowo-zachodniej Azji, na terenie dzisiejszego Iraku i Iranu, prawdopodobnie jeszcze przed rozpoczęciem osiadłego życia w epoce brązu.

Języki berberyjskie (berberskie) - podrodzina języków afroazjatyckich, używanych głównie na terenach gór Atlas w Maroku (gałąź północna) oraz w Libii, Algierii i Nigrze (gałąź południowa). Widoczna wydaje się unifikacja językowa północnych plemion berberyjskich wyrażająca się w przyjęciu wspólnej wersji języka zwanej tamazight, plemiona południowe (Tuaregowie) posługują się natomiast głównie językiem tamaszek.

Patrz także:

Rebelia Tuaregów w Mali (2012)

Berberowie

Język tamaszek (język tuareski)

alfabet Tifinagh

Przypisy

Tifinagh alphabet and Berber languages

Wikimedia Commons ma galerię ilustracji związaną z tematem:
Tuaregowie

Linki zewnętrzne

Tuaregowie na Kontynenty.net