Tupac Amaru II - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy przywódcy. Zapoznaj się również z: inne znaczenia Tupac Amaru.

Tupac Amaru II

Tupac Amaru II, właśc. José Gabriel Condorcanqui y Noguera (ur. ok. 1741 w Tinta, zm. 18 maja 1781 w Cuzco) – przywódca zakończonego klęską indiańskiego powstania przeciwko Hiszpanom w 1780 r. w Peru.

Indianie – najliczniejsza i najbardziej zróżnicowana z trzech – obok Inuitów (Eskimosów) i Aleutów – grup ludności tubylczej (rdzennej, autochtonicznej) zamieszkujących oba kontynenty amerykańskie, obejmująca – zarówno dawniej, jak i dziś – setki ludów, plemion i grup o bardzo różnym charakterze i stopniu rozwoju. W tradycyjnej antropologii zaliczani są do rasy żółtej.

Raper, MC - muzyk wykonujący muzykę rap. Muzyka ta jest elementem kultury hip-hop. Pierwsi raperzy zaczęli pojawiać się już w latach siedemdziesiątych w Nowym Jorku, USA. Pionierem gatunku jest DJ pochodzący z Jamajki Clive Campbell znany też jako Kool Herc.

Potomek ostatniego inkaskiego przywódcy – Tupaca Amaru, José Gabriel Condorcanqui urodził się w Tinta w prowincji Cuzco jako drugi syn Miguela Condorcanqui i Rosy Noguera. Otrzymał jezuickie wychowanie w szkole w San Francisco de Borja. Studiował sztukę na uniwersytecie w Limie. Był bogatym plantatorem koki i przedsiębiorcą przewozowym. W 1770 roku wystąpił na drogę sądową domagając się uwolnienia indiańskich przymusowych robotników w kopalniach. Ze względu na niepowodzenie działań pokojowych 4 listopada 1780-go roku na czele 10000 Indian wkroczył do Tinty, gdzie osądził i skazał na śmierć Antopna Arriagę, tamtejszego hiszpańskiego urzędnika do spraw Indian (corregidora), za notoryczne przekraczanie swoich kompetencji i barbarzyńskie traktowanie mieszkańców regionu. W wyniku tego rozpoczęło się powstanie, w którym powstańcy nikogo więcej nie zamordowali, nie próbowali mścić się na białych mieszkańcach miasta a walki toczone były tylko z regularnym hiszpańskim wojskiem.

Tupamaros znane także jako MLN (Movimiento de Liberación Nacional - Ruch Wyzwolenia Narodowego) było organizacją o charakterze lewicowej partyzantki działającej w Urugwaju w latach 60. i 70 XX wieku. MLN było zorganizowane wokół jej najważniejszego lidera Raúla Sendica i jego filozofii polityki socjalnej.

Peru (Perú, Republika Peru – República del Perú) – państwo w zachodniej części Ameryki Południowej, nad Oceanem Spokojnym. Jest to trzecie co do wielkości państwo kontynentu po Brazylii i Argentynie oraz drugi największy kraj andyjski po Argentynie. Stolicą Peru jest Lima.

Nieudana egzekucja

Schwytany, został skazany na śmierć przez rozerwanie końmi. Wcześniej jednak zmuszony był przyglądać się egzekucji swojej żony i najstarszego syna Hipólita, a także wuja, szwagra i kilku ważniejszych powstańców. Wyrok na nim samym wykonano na głównym placu (Plaza de Armas) w Cuzco – tym samym miejscu, gdzie stracono Tupaca Amaru. Ponieważ jednak konie nie były w stanie rozerwać ciała skazańca – egzekucję wykonano poprzez ćwiartowanie. Jego najmłodszy syn – Fernando, został przewieziony do Hiszpanii, gdzie był więziony aż do śmierci.

Język polski (polszczyzna) należy wraz z językiem czeskim, słowackim, pomorskim (kaszubskim), dolnołużyckim, górnołużyckim oraz wymarłym połabskim do grupy języków zachodniosłowiańskich, stanowiących część rodziny języków indoeuropejskich.

Państwo Inków, Królestwo Inków, Imperium Inków (kecz. Tahuantinsuyu, Imperium Czterech Części, Zjednoczone Cztery Części – patrz mapa podziału administracyjnego) – historyczne państwo w zachodniej części Ameryki Południowej, w okresie swego największego rozkwitu obejmujące tereny dzisiejszego Peru, Ekwadoru oraz częściowo Boliwii, Chile, Kolumbii i Argentyny.

Tupac Amaru II stał się symbolem i wzorem dla licznych ugrupowań politycznych w Peru – reprezentujących rozmaite frakcje. Jego imię przyjął Ruch Rewolucyjny im. Tupaca Amaru w Peru, a także partyzantka miejska w Urugwaju – Tupamaros. Jego imię nosił amerykański raper, Tupac Amaru Shakur.

Ruch Rewolucyjny im. Tupaca Amaru (hiszp. Movimiento Revolucionario Tupac Amaru (MRTA)) – marksistowska organizacja uważana przez Stany Zjednoczone za terrorystyczną, utworzona w Peru w roku 1984. Od 1986 roku prowadzi wojnę z rządami w swoim kraju. Jej pierwszym głośnym atakiem było bezkrwawe zajęcie w lutym 1987 roku siedmiu stacji radiowych w Limie i odczytanie manifestu.

Bibliografia

J. Wojtczak, "Powstanie Tupaka Amaru", Wydawnictwo Attyka, Warszawa 2007.

Przypisy

Hasło: Tupac Amaru José Gabriel w Encyklopedii PWN (pol.). [dostęp 23.10.2008].
↑ Praca zbiorowa: Podróże Marzeń - Peru.. Wyd. I. Warszawa: Mediaprofit sp. z o.o., 2006, s. 60. ISBN 83-60174-25-3.