Turbo - grupa muzyczna - Polski Serwis Naukowy

Turbo – polski zespół heavymetalowy.

Historia

Zespół zostaje założony w styczniu 1980 roku w Poznaniu przez basistę Henryka Tomczaka, który wcześniej grał w grupach Stress i Heam. Pierwszy skład uzupełnili Wojciech Hoffmann – gitara, Wojciech Anioła – perkusja i Wojciech Sowula – wokal. W tym składzie zespół nagrywa singel z utworami "W środku tej nocy" i "Byłem z tobą tyle lat" utrzymanymi w hardrockowym stylu. W listopadzie 1980 za mikrofonem staje Piotr Krystek. Grupa nagrywa nowe utwory, które dość często goszczą na falach radiowych. Wkrótce w zespole dochodzi do licznych zmian w składzie: odchodzi założyciel Henryk Tomczak. Na jego miejscu pojawia się 16 letni Piotr Przybylski. Drugim gitarzystą zostaje Andrzej Łysów, który wcześniej grał w zespole Kredyt, a nowym wokalistą zostaje Grzegorz Kupczyk.

Last Warrior – piąty studyjny album polskiej grupy heavymetalowej Turbo będący anglojęzyczną wersją longplaya Ostatni wojownik. Wydany w roku 1988. Nagrany w marcu w Harris Johns w Musiclab Studio w Berlinie Zachodnim. Ponownie wydany w 2001 przez wytwórnię Metal Mind Productions. Wersja z 2001 uzupełniona została o utwór "Planeta śmierci" nagrany podczas koncertu Metalmania w 1987 roku.
Kawaleria Szatana – trzeci album polskiej grupy heavymetalowej Turbo. Wydany w roku 1987. Nagrany na przełomie 1985 i 1986 roku w poznańskim studiu nagraniowym Giełda. Płyta ponownie wydana w wersji zremasterowanej w 2000 roku przez wytwórnię Metal Mind Records.

W 1982 ukazuje się pierwsza płyta zespołu: Dorosłe dzieci. Muzyka zawarta na tym krążku to mieszanina ostrego hard rocka i brytyjskiego heavy metalu. Z tej płyty pochodzi największy przebój zespołu – tytułowe "Dorosłe dzieci". Po nagraniu płyty grupa licznie konceruje: m.in. na festiwalach Rockowisko w Łodzi i słynnym Jarocinie. Mimo sporego sukcesu dochodzi do kolejnych zmian w składzie. Na stanowisku perkusisty pojawiali się kolejno Marek Olszak, Ryszard Oleksy i Przemysław Pahl. Ostatecznie perkusistą grupy został Alan Sors. Z zespołu odchodzi też Piotr Przybylski, a nowym basistą zostaje Bogusz Rutkiewicz.

Europa – część świata (określana zwykle tradycyjnym, acz nieścisłym mianem kontynentu), leżąca na półkuli północnej, na pograniczu półkuli wschodniej i zachodniej, stanowiąca wraz z Azją kontynent Eurazję.
Epidemic - szósty studyjny album polskiej grupy heavymetalowej Turbo. Wydany w roku 1989. Nagrany w okresie od marca do maja 1989 roku w poznańskim studiu Giełda.

Kłopoty ze składem nie były wówczas jedynymi problemami Turbo. Po sukcesie przeboju "Dorosłe dzieci" wytwórnia zaczyna naciskać na zespół, żeby złagodził swoje brzmienie i nagrywał bardzie chwytliwe kompozycje. Później Wojciech Hoffmann nazywa ten czas "okresem błędów i wypaczeń". W wyniku tych nacisków w 1985 zespół nagrywa kompromisową płytę Smak ciszy. Płyta jest o wiele łagodniejsza od poprzedniego albumu, lecz ostre riffy nawiązujące do kompozycji Iron Maiden i wokal Grzegorza Kupczyka nie pozostawiają wątpliwości, że mamy do czynienia z zespołem metalowym. Płyta odnosi spory sukces – na listach królują utwory "Smak ciszy" i "Jaki był ten dzień".

Iron Maiden to heavymetalowy (reprezentujący New Wave of British Heavy Metal) zespół z Londynu, założony 25 grudnia 1975 roku, uważany za jeden z najwybitniejszych zespołów heavymetalowych. Liderem grupy jest basista Steve Harris. Nazwa zespołu dosłownie oznacza żelazną dziewicę, średniowieczne narzędzie tortur.
Gotham - regionalny magazyn publikowany przez Greenspun Media Group od 2001 roku, skierowany przede wszystkim do najzamożniejszych mieszkańców Nowego Jorku. Według badań, 56% czytelników to mężczyźni, z których 51% pozostaje w związku małżeńskim, a dwie trzecie reprezentuje grupę wiekową 36-60. Gotham jest siostrzaną publikacją Hamptons Magazine.

Rok później Turbo nagrywa płytę, która na zawsze wpisała się w kanon najlepszych polskich heavymetalowych płyt wszech czasów. Kawaleria szatana całkowicie zmieniła oblicze zespołu. Zespół zrywa z łagodnym hardrockowym brzmieniem i zaczyna grać ostry heavy metal. Płyta odniosła ogromny sukces i jest uznawana za największe osiągnięcie grupy. Po sukcesie Kawalerii szatana zespół nawiązuje współpracę z firmą Metal Mind Productions, czego efektem są występy na festiwalu Metalmania.

Singel (SP, singiel) - w muzyce krótkie wydawnictwo zawierające jeden lub więcej utworów zwykle zapowiadające i promujące album. Może być wypuszczony na rynek w kilku formach:
Hard rock – gatunek muzyki rockowej powstały na przełomie lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych XX wieku, wywodzący się z bluesa i z rock-and-rolla. Pionierami tego gatunku były zespoły takie jak Cream, Jimi Hendrix, Aerosmith, Deep Purple, Led Zeppelin, Uriah Heep, Nazareth, Rainbow, AC/DC, Budgie. Cechami charakterystycznymi hard rocka, w porównaniu z wcześniejszym gatunkami rocka, są:

W 1987 grupa nagrywa kolejną płytę, która nosi nazwę Ostatni wojownik. Debiutuje na niej nowy perkusista Tomasz Goehs. Album przynosi kolejną zmianę stylu. Tym razem Turbo gra thrash metal inspirowany wczesnymi nagraniami zespołu Metallica. Rok później płyta w anglojęzycznej wersji pod nazwą Last Warrior ukazuje się w całej Europie. A w 1989 roku ukazuje pierwszy album koncertowy Turbo – Alive! zawierający materiał z koncertów z 30 grudnia 1986 i 3 marca 1987.

Tomasz Krzyżaniak (ur. 10 października 1980 w Pile) – polski perkusista rockowy i heavy metalowy. Krzyżaniak współpracował z takimi wykonawcami i grupami muzycznymi jak: Deliverance, Armia, Arka Noego, 2Tm2,3, Stróże Poranka, Budzy i Trupia Czaszka, Wojciech Hoffmann, Kasia Kowalska, Marek Raduli, Tom Horn czy Luxtorpeda.
Metallica – amerykański zespół thrash metalowy założony w Los Angeles w 1981 roku przez Jamesa Hetfielda i Larsa Ulricha. Uważany za jeden z najważniejszych i najbardziej wpływowych zespołów metalowych lat 80.

1989 rok przynosi kolejną płytę i kolejną zmianę składu. Z grupy odchodzi Bogusz Rutkiewicz. Stanowisko basisty obejmuje dotychczas grający na gitarze Andrzej Łysów, a nowym gitarzystą zostaje Robert "Litza" Friedrich. Pod wpływem fascynacji zespołami Anthrax i Flotsam and Jetsam powstaje kolejny album – Epidemie. Wkrótce też zostaje nagrana anglojęzyczna wersja płyty o nazwie Epidemic.

Ogólnopolski Przegląd Muzyki Młodej Generacji w Jarocinie, który później przyjął nazwę Festiwal Muzyków Rockowych – powstał w najbardziej popularnej formie w 1980 r. z inicjatywy Waltera Chełstowskiego, chociaż festiwale muzyczne odbywały się tutaj już od 1970 roku. Dość długo był największym festiwalem muzyki młodzieżowej, głównie rockowej w państwach Bloku wschodniego.
Alive! – pierwszy koncertowy album polskiej grupy heavymetalowej Turbo, siódmy z kolei. Wydany w 1988 r. Nagrany w katowickim Spodku 30 grudnia 1986 r. i 3 marca 1987 r. Ponownie wydany w 2001 r. przez wytwórnie Metal Mind Productions. Wersja z 2001 r. uzupełniona została o utwór "Planeta śmierci" nagrany podczas koncertu Metalmania w 1987 r.

Zespół Turbo około 1989 roku. Od lewej: Andrzej Łysów, Robert "Litza" Friedrich, Wojciech Hoffmann, Tomasz Goehs i Grzegorz Kupczyk.

W 1990 roku następuje rozłam w Turbo. Z zespołu odchodzą Grzegorz Kupczyk i Andrzej Łysów. Obowiązki wokalisty obejmuje Robert Friedrich, a nowym basistą zostaje Tomasz "Lemmy Demolator" Olszewski. W tym składzie powstaje płyta Dead End. Growling Litzy nasuwa skojarzenia z death metalem ale same utwory nadal są osadzone w strukturach mocnego thrashu. Skłócenie muzyków Turbo i brak koncertów spowodowało rozpad zespołu. W tym roku ukazuje się również kompilacja 1980-1990 zawierająca niepublikowane utwory Turbo.

Awatar – dziewiąty album studyjny heavymetalowej grupy Turbo. Wydany w dwóch wersjach językowych: polskiej i angielskiej. Płyta dotarła do 21. miejsca na liście OLiS w Polsce.
Robert "Litza" Friedrich (ur. 15 kwietnia 1968 w Babimoście) – polski gitarzysta, kompozytor i producent muzyczny, pomysłodawca i szef dziecięcego zespołu chrześcijańskiego Arka Noego oraz 2Tm2,3, współzałożyciel i wieloletni muzyk grupy Acid Drinkers. Grał w formacjach: Turbo, Creation of Death, Kazik Na Żywo, Flapjack.

W 1991 roku Wojciech Hoffmann podejmuję próbę zmontowania nowego składu Turbo. Ukazuje się materiał One Way wydany tylko na kasecie. Jednak to wydawnictwo okazało się kompletnym fiaskiem i Turbo ostatecznie zakończyło działalność.

W późniejszych latach ukazywały się różne składanki z muzyką Turbo. W 1992 roku ukazuje się płyta Titanic zawierająca niepublikowane utwory z "okresu błędów i wypaczeń"., a rok później kompilacja Dorosłe dzieci i inne ballady, na której znalazły się wszystkie ballady Turbo.

W 1995 roku Turbo gra koncert w Poznaniu w składzie Wojciech Hoffmann, Grzegorz Kupczyk, Bogusz Rutkiewicz oraz Marcin Białożyk – gitara i Szymon Ziomkowski – perkusja. Doskonałe przyjęcie powoduje, że muzycy podejmują decyzję o reaktywacji. 1 stycznia 1996 Turbo oficjalnie wznawia działalność. W 1997 roku ukazuje się kolejna składanka – Intro: 1982-1986 zawierające najpopularniejsze utworu grupy. W 1999 roku firma Metal Mind Productions wydaje dyskografię Turbo na CD. Zespół gra na festiwalu Metalmania oraz na Thrash 'Em All Festival. W 2000 roku ukazuje się również reedycja płyty Titanic pod nazwą Remix '92. 20 stycznia tego roku Turbo gra na koncercie z okazji 25-lecia działalności artystycznej Grzegorza Kupczyka – zapis koncertu ukazuje się na płycie 20012000.

Język polski (polszczyzna) należy wraz z językiem czeskim, słowackim, pomorskim (kaszubskim), dolnołużyckim, górnołużyckim oraz wymarłym połabskim do grupy języków zachodniosłowiańskich, stanowiących część rodziny języków indoeuropejskich.
Smak ciszy – drugi album polskiej grupy heavymetalowej Turbo. Wydany w roku 1985. Nagrany w 1985 w studiu krakowskiego Teatru STU. Płyta dedykowana zespołowi Iron Maiden.

2001 roku przynosi premierę nowej studyjnej płyty Turbo, pierwszej od 10 lat. Awatar nagrany w dwóch wersjach językowych to kolejna zmiana stylu. Turbo dość obficie eksperymentuje z nowymi brzmieniami. Na płycie oprócz Hoffmanna, Kupczyka i Rutkiewicza zagrał na perkusji Mariusz Bobkowski. Niezadowolenie muzyków z płyty oraz konflikt z wydawcą spowodował kolejną przerwą w działalności zespołu. W tym czasie muzycy skupiają się na swoich solowych projektach.

Dead End siódmy studyjny album polskiej grupy heavymetalowej Turbo. Wydany w roku 1990. Nagrany w poznańskim studiu Giełda. Wydany ponownie w 2000 roku przez w płytowym dwupaku z płytą One Way przez wytwórnie Metal Mind Productions.
Luxtorpeda – polska grupa wykonująca szeroko pojętą muzykę rockową. Powstała w 2010 roku z inicjatywy gitarzysty i wokalisty Roberta Friedricha, członka zespołów: Arka Noego i 2Tm2,3. Muzyk do współpracy zaprosił: gitarzystę Roberta Drężka, basistę Krzysztofa Kmiecika, obaj związani z formacją 2Tm2,3 oraz perkusistę Tomasza Krzyżaniaka, znanego już wcześniej z Turbo i Armii, członka grupy Stróże Poranka. W 2011 roku w trakcie nagrywania albumu skład uzupełnił wokalista Przemysław "Hans" Frencel, raper znany z duetu Pięć Dwa Dębiec. Debiutancki album formacji zatytułowany Luxtorpeda ukazał się 9 maja 2011 roku. W sesji nagraniowej wziął udział także Maciej Jahnz, który zarejestrował partie solowe gitary elektrycznej. W ramach promocji albumu powstał teledysk do utworu "Niezalogowany", zrealizowany przez franciszkański kanał internetowy Franciszkanie TV.

Turbo powraca w 2004 roku w składzie: Wojciech Hoffmann, Grzegorz Kupczyk, Bogusz Rutkiewicz oraz Tomasz Krzyżaniak – perkusja i Dominik Jokiel – gitara. Ukazuje się kolejna płyta zespołu o nazwie Tożsamość. Na tym wydawnictwie Turbo powraca do swoich korzeni i nagrywa czysty heavy metal. Na początku 2005 roku ukazała się limitowana wersja Tożsamości z płytą Akustycznie, na której znalazł się zapis akustycznego koncertu z grudnia 2003 roku. Ukazała się też anglojęzyczna wersja ostatniej płyty pod nazwą Identity. Zespół występuje na festiwalu Metalmania i rejestruje swój występ, który ukazuje się w roku 2006 na płycie DVD.

Heavy metal – gatunek muzyczny, który wyewoluował na przełomie lat 60. i 70. XX wieku, z hard rocka, acid rocka i blues rocka, i stał się podłożem kontrkultury metalowców. Zasadniczą różnicą pomiędzy hard rockiem a metalem jest to, że utwory hardrockowe najczęściej komponowane są w skalach durowych, podczas gdy heavymetalowe niemal wyłącznie w molowych.
Metal Mind Productions (MMP, Metal Mind Records) – polska niezależna wytwórnia płytowa, założona w 1987 roku. MMP posiada ponad tysiąc licencji i ma na swoim koncie ponad 10 milionów sprzedanych nośników. Wytwórnia wydaje przede wszystkim płyty z muzyką metalową i rockową. Jako dystrybutor Metal Mind Productions współpracuje m.in. z Roadrunner Records, MVD, Sony Music czy Plastic Head. MMP jest poza tym wydawcą najstarszego[potrzebne źródło] w Polsce czasopisma o muzyce metalowej – Metal Hammer.

Jednak dają też znać nierozwiązane problemy na linii wytwórnia – zespół, oraz kiepskiej sytuacji na rynku, muzycy postanawiają zawiesić działalność Turbo na czas nieokreślony. Wojciech Hoffmann skupia się na swojej karierze solowej, Grzegorz Kupczyk pracuje z zespołem CETI, a Bogusz Rutkiewicz z zespołem Gotham.

Tożsamość – dziesiąty album studyjny heavymetalowej grupy Turbo. Poza wydaniem standardowym została wydana także edycja limitowana zawierająca dodatkowy album koncertowy Akustycznie. W 2005 roku ukazała się anglojęzyczna wersja płyty pt. Identity.
Metalmania – coroczny festiwal muzyki metalowej i hardrockowej odbywający się od 1986, zainaugurowany przez Tomasza Dziubińskiego. Obecnie festiwal organizuje wytwórnia muzyczna Metal Mind Productions której Dziubiński jest właścicielem.

Na przełomie marca i kwietnia 2007 roku grupa wzięła udział w trasie Metal Marathon Tour 3, razem z bydgoskim Chainsaw. Była to ich pierwsza trasa od 6 lat. Zaraz po zakończeniu Metal Marathon z zespołu odszedł Grzegorz Kupczyk, którego zastąpił Tomasz Struszczyk.

Wiosną 2008 roku zarejestrowano z nowym wokalistą w nowej wersji utwór "Szalony Ikar". 2 września 2008 roku wychodzi box 13 płyt Turbo Anthology 1980-2008 z wszystkimi oficjalnymi albumami zespołu oraz wieloma nigdy wcześniej nie publikowanymi nagraniami.

Dominik Jan Maria Jokiel (ur. 29 maja 1978 roku w Poznaniu) - polski gitarzysta metalowy. W 1996 dołączył do grupy Aion. Od roku 2001 jest również muzykiem zespołu Turbo.
Grzegorz Kupczyk (ur. 20 listopada 1958 roku), to polski wokalista i muzyk. Od 1980 do 1989 wokalista zespołu Turbo. W 1989 założył wspólnie z Marią Wietrzykowską zespół CETI. Znany m.in. ze współpracy z grupami Esqarial, Chainsaw, Kruk, Non Iron, Aion, Red Pink i Panzer X. W 2001 wraz z Wojciechem Hoffmanem i Boguszem Rutkiewiczem reaktywował zespół Turbo. W 2007 odbył trasę koncertową w ramach Metal Maraton z zespołem Chainsaw. 8 kwietnia 2007 znowu opuścił zespół i skoncentrował się na pracy z CETI. 19 grudnia 2009 roku ukazała się książka "Spowiedź Grzegorza Kupczyka" będąca biografią wokalisty.

23 marca 2009 roku nakładem Metal Mind Productions ukazują się reedycje płyt Dorosłe Dzieci (5 dodatkowych utworów + videoklip "Szalony Ikar") oraz Smak Ciszy (6 dodatkowych utworów). 16 listopada 2009 roku wychodzi pierwszy album grupy z Tomaszem Struszczykiem za mikrofonem pt. Strażnik Światła.

16 maja 2011 roku Tomasza Krzyżaniaka zastąpił na perkusji Mariusz Bobkowski, powracający po 10 latach do zespołu. Współpracę z Krzyżaniakiem zerwano ze względu na jego działalność w zespole Luxtorpeda nieuzgodnioną z macierzystym zespołem.

International Standard Serial Number, ISSN czyli Międzynarodowy Znormalizowany Numer Wydawnictwa Ciągłego – ośmiocyfrowy niepowtarzalny identyfikator wydawnictw ciągłych tradycyjnych oraz elektronicznych. Jest on oparty na podobnej koncepcji jak identyfikator ISBN dla książek, ISAN dla materiałów audio-wideo. Niektóre publikacje wydawane w seriach mają przyporządkowany zarówno numer ISSN, jak i ISBN.
Thrash metal (sporadycznie thrash) – gatunek muzyczny, odmiana heavy metalu, będąca połączeniem jego cech charakterystycznych i cech muzyki gatunku punk, mająca swój początek w latach 80. XX wieku w USA[potrzebne źródło]. Nazwa gatunku, "thrash" (ang. chłostać), nawiązuje do surowego, agresywnego brzmienia. Określenia "trash" (ang. śmieci) i "trash metal" powstały z nieznajomości języka angielskiego i są uznawane za błędne, a używanie tego zwrotu w środowisku metalowym jest odczytywane jako nieznajomość tematu[potrzebne źródło].

Z dnia 13 na 14 stycznia 2012 roku zmarł Piotr Krystek, drugi wokalista Turbo w latach 1980-1981.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)