Turyzm - Polski Serwis Naukowy

Geografia turyzmu – dyscyplina geografii zajmująca się przyrodniczymi oraz antropogenicznymi uwarunkowaniami i następstwami ruchu turystycznego. Pojęcie Turyzm obejmuje całokształt zagadnień teoretycznych, geograficznych, gospodarczych, przyrodniczych, statystycznych, prawnych, kulturalnych, społecznych związanych z turystyką.

Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.

Przedmiot badań

Geografia turyzmu zajmuje się badaniem czynników rozwoju, struktury oraz relacji przestrzennych zjawisk turystycznych oraz związanych z nimi procesów społeczno-gospodarczych i procesów przyrodniczych. Stara się określić wpływ środowiska przyrodniczego i środowiska społeczno-ekonomicznego na rozwój turystyki, a także wpływ turystyki na środowisko przyrodnicze i społeczno-ekonomiczne. Jednymi z głównych problemów teoretyczno-metodologicznych geografii turyzmu są regionalizacja turystyczna oraz opracowanie jednolitej terminologii dotyczącej turystyki. W ramach badań z zakresu geografii turyzmu opracowywane są analizy rozwoju turystyki, słowniki turystyczne, monografie regionów turystycznych, przewodniki i informatory turystyczne.

Regionalizacja - proces wydzielania regionów, forma klasyfikacji, w której występuje dodatkowe kryterium sąsiedztwa przestrzennego. Dokonując regionalizacji wydzielamy większe terytoria złożone z mniejszych obszarów o podobnych, badanych cechach (region strefowy) lub skupione wokół jakiegoś ośrodka (region węzłowy). Procesy międzynarodowej integracji gospodarczej.

Karpaty (51-54) (węg. Kárpátok; rum. Carpaţi; ukr. Карпати, czes. i słow. Karpaty) – łańcuch górski w środkowej Europie (jeden z największych w tej części świata), ciągnący się łukiem przez terytoria Czech, Polski, Słowacji, Węgier, Ukrainy, Rumunii i Serbii. Najwyższy szczyt Gerlach ma wysokość 2655 m n.p.m.

Problematyka badawcza obejmuje zagadnienia związane z:

przestrzenią turystyczną,

przydatnością przestrzeni geograficznej dla turystyki,

ruchem turystycznym pojmowanym jako zjawisko społeczne,

ekonomicznymi aspektami turystyki,

relacjami pomiędzy turystyką a innymi funkcjami społeczno-gospodarczymi,

człowiekiem pojmowanym jako podmiot ruchu turystycznego.

Geografia turyzmu jako odrębna dyspcyplina powiązana jest z innymi dyscyplinami geografii, w szczególności z: geografią fizyczną, klimatologią, geografią usług, geografią transportu, geografią osadnictwa, geografią rolnictwa, geografią ludności, geografią religii itd.

Psychologia (od gr. ψυχή Psyche = dusza, i λόγος logos = słowo, myśl, rozumowanie) – nauka empiryczna, zajmująca się badaniem mechanizmów i praw rządzących zjawiskami psychicznymi oraz zachowaniami człowieka. Psychologia bada również wpływ zjawisk psychicznych na interakcje międzyludzkie oraz interakcję z otoczeniem. W zasadzie psychologia dotyczy ludzi, ale mówi się o psychologii zwierząt (czyli zoopsychologii), chociaż zachowaniem się zwierząt zajmuje się także dziedzina biologii – etologia.

Uniwersytet Jagielloński (historyczne nazwy: łac. Studium Generale, Akademia Krakowska, Szkoła Główna Koronna, Szkoła Główna Krakowska, Uniwersytet Krakowski) (łac. Universitas Jagellonica Cracoviensis) – najstarsza polska szkoła wyższa, jeden z najstarszych uniwersytetów na świecie, mieszczący się w Krakowie.

Geografię turyzmu cechuje podejście kompleksowe, co odróżnia ją od innych nauk zajmujących się turystyką do których zalicza się: ekonomię, psychologię, socjologię, historię sztuki, etnografię, urbanistykę oraz ochronę przyrody.

Historia badań

Badania zagraniczne

Po raz pierwszy badaniami nad turystyką zajęto się w połowie XIX wieku. Dotyczyły one wówczas przede wszystkim miejscowości turystycznych, walorów klimatycznych i krajoznawczych oraz wykorzystania wód mineralnych. Termin geografia turyzmu (niem. Fremdenverkehrsgeographie) po raz pierwszy użyty został w 1905 roku przez J. Strandera.

Kraków – i pod względem powierzchni. Jedno z najstarszych miast Polski, o ponad tysiącletniej historii. Kraków posiada wartościowe zabytki architektury, działa w nim wiele instytucji i placówek kulturalnych.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

W latach 20. badania prowadzono głównie we Francji i Włoszech, natomiast w latach 30. w Niemczech. W 1929 roku powstał w Berlinie Instytut Badawczy Turystyki działający do 1934 roku. Po zakończeniu II wojny śwaitowej geografia turyzmu najbardziej dynamicznie rozwijała się we Francji i Stanach Zjednoczonych, a od lat 70. również w Związku Radzieckim.

Ochrona przyrody - ogół działań zmierzających do zachowania w niezmienionym lub optymalnym stanie przyrody ożywionej i nieożywionej, a także krajobrazu. Głównym celem ochrony przyrody jest utrzymanie stabilności ekosystemów i procesów ekologicznych oraz zachowanie różnorodności biologicznej.

Środowisko przyrodnicze (środowisko naturalne) − całokształt ożywionych i nieożywionych składników przyrody, ściśle ze sobą powiązanych, otaczających organizmy żywe. W jego ramach można wyróżnić następujące elementy:

Badania w Polsce

W Polsce prekursorami badań geograficznych nad turystyką byli Stanisław Staszic, Wincenty Pol, Józef Dietl, Ludwik Zejszner, Eugeniusz Janota oraz Teofil Żebrawski. Zajmowali się przede wszystkim uwarunkowaniami rozwoju turystyki w polskich Karpatach.

W polskiej geografii terminu geografia turyzmu użył po raz pierwszy Stanisław Leszczycki w 1932 roku. W 1933 roku w Krakowie powstała Szkoła Hotelarska zorganizowana przez B. Macudzińskiego. Niedługo potem tego typu szkoły otwarto w Zakopanem i Warszawie. W 1936 roku Stanisław Leszczycki utworzył Studium Turyzmu przy Instytucie Geografii Uniwersytetu Jagiellońskiego działające do 1939 roku. W Studium prowadzono zajęcia dydaktyczne, wydawano Komunikaty Studium Turyzmu UJ, Prace Studium Turyzmu UJ oraz miesięcznik Turyzm Polski.

Akademie Wychowania Fizycznego - uczelnie kształcące nauczycieli wychowania fizycznego, trenerów, specjalistów w zakresie rehabilitacji ruchowej, rekreacji i turystyki.

Szkoła Główna Handlowa w Warszawie (SGH, w latach 1949–1991 Szkoła Główna Planowania i Statystyki, SGPiS) to najstarsza uczelnia ekonomiczna w Polsce.

Po II wojnie światowej badania z zakresu geografii turyzmu długo nie były podejmowane. W 1951 roku w Instytucie Geografii Uniwersytetu Warszawskiego powołano Pracownię Geografii Turyzmu, natomiast w 1956 roku w Szkole Głównej Planowania i Statystyki utworzono Zakład Prawnych i Ekonomicznych Zagadnień Turystyki. Począwszy od lat 60. katedry turystyki zaczęto tworzyć na Akademiach Wychowania Fizycznego. Pierwszą w Polsce specjalizację na kierunku geografia z zakresu geografii turyzmu otwarto w 1977 roku na Uniwersytecie Jagiellońskim, natomiast pierwszy kierunek w 1994 roku na Uniwersytecie Łódzkim.

Geografia religii - jedna z młodszych dyscyplin geografii wyodrębniona w ramach geografii kultury i geografii człowieka, zajmuje się badaniem relacji pomiędzy przestrzenią geograficzną a religią.

Monografia - praca naukowa omawiająca jakieś zagadnienie w sposób wyczerpujący. Zebranie i omówienie wszystkich dostępnych informacji dotyczących bezpośrednio danego zagadnienia. Monografię można stworzyć dla każdego tematu: osoby, grupy ludzi, wydarzenia, miejsca geograficznego, urządzenia, części tego urządzenia, metody postępowania, pojęcia abstrakcyjnego, itd.

Bibliografia

Kowalczyk A., 2001, Geografia turyzmu, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, ISBN 83-01-13047-4.
Kurek W. (red.), 2007, Turystyka, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, ISBN 978-83-01-15294-9.
Warszyńska J., Jackowski A., 1978, Podstawy geografii turyzmu, PWN, Warszawa.