Tydzień - Polski Serwis Naukowy

Tydzień – pozaukładowa jednostka miary czasu, okres 7 dni. Ta miara czasu związana jest z fazami Księżyca i odpowiada mniej więcej 1/4 miesiąca. Znany już był Babilończykom w drugim tysiącleciu p.n.e. Tydzień został wprowadzony do urzędowego kalendarza Cesarstwa Rzymskiego w 321 r. n.e., a później został przyjęty w średniowiecznym kalendarzu kościelnym.

Minuta (łac. minuta – mała) – legalna jednostka czasu nie należąca do układu SI, równa 60 sekundom, oznaczana min (bez kropki na końcu). Wywodzi się z sumeryjskiego układu miar. Termin minuta pochodzi z łacińskiego wyrażenia pars minuta prima (pierwsza mała część).

Bóg lub bóstwo – pojęcie istoty nadprzyrodzonej leżące u podstaw większości wierzeń religijnych. Zajmuje się nim teologia, a także filozofia i jest ono uważane za zagadnienie metafizyczno-egzystencjalne. Ze względu na duże zróżnicowanie rozumienia tego pojęcia, trudno jest o jego jednoznaczną definicję. Jako najbardziej różniące się od siebie, należy wyodrębnić definicje używane przez popularne religie politeistyczne i monoteistyczne, deizm, panteizm oraz panenteizm. Wśród religii monoteistycznych należy wyróżnić monoteizm trynitarny.

Kolejność dni tygodnia

Zgodnie z normą ISO-8601 kolejność dni tygodnia jest następująca:

Zależności liczbowe

1 tydzień = 7 dni

1 tydzień = 168 godzin = 10080 minut = 604800 sekund (z wyjątkiem zmiany czasu na czas letni i z powrotem)

1 rok = 52 tygodnie + 1 dzień (2 dni, jeżeli rok jest przestępny)

1 tydzień = 23% przeciętnego miesiąca

Religie i historia

Biblia przekazuje opis stworzenia świata w ciągu 7 dni tygodnia. Wedle niej Bóg stwarzał świat przez 6 dni, a siódmego dnia (w szabat – sobotę) odpoczywał – stąd ostatni dzień tygodnia jest dniem świętym, poświęconym Bogu. W judaizmie i niektórych wyznaniach chrześcijańskich świętym dniem odpoczynku, zgodnie z powyższym, jest sobota. Jednak główny nurt chrześcijaństwa zachowuje inny dzień odpoczynku – niedzielę (pierwszy dzień tygodnia wg Biblii), na pamiątkę zmartwychwstania Jezusa. Dla wyznawców islamu dniem odpoczynku jest piątek.

Niedziela – dzień tygodnia występujący pomiędzy sobotą a poniedziałkiem. Współcześnie rozumiany jako siódmy[potrzebne źródło], ostatni dzień tygodnia jednak w historii był dniem pierwszym. Taka rachuba obowiązuje również współcześnie w niektórych krajach, szczególnie anglosaskich a także w religiach od których wyrastają korzenie nazewnictwa dni tygodnia. W niektórych językach jej pozostałością są nazwy większości lub niektórych dni tygodnia (w językach słowiańskich – środy).

Język – ukształtowany społecznie system budowania wypowiedzi, używany w procesie komunikacji interpersonalnej. Na język składają się dwa elementy:

Nazwy dni tygodnia w większości języków zachodnioeuropejskich pochodzą od nazw rzymskich, utworzonych od nazw bóstw. Własne nazwy posiadają np. języki słowiańskie (poza sobotą) – w tym polski – i częściowo germańskie, gdzie zwykle nazwy bogów rzymskich zostały zastąpione nazwami ich germańskich odpowiedników.

Islam (arab. الإسلام ; al-islām) – religia monoteistyczna, druga na świecie pod względem liczby wyznawców po chrześcijaństwie Świętą księgą islamu jest Koran, a zawarte w nim objawienie ma stanowić ostateczne i niezmienne przesłanie Boga do ludzi.

Wykaz ten zawiera pozaukładowe jednostki miary, czyli jednostki nie należące do układu SI. Pojęcie bywa także używane do określenia jednostek nie należących do żadnego układu jednostek miar, albo nie należących do rozpatrywanego układu jednostek miar.

Rachuba dni tygodnia

Rachuba dni tygodnia jest w historii ludzkości w stosunku do innych jednostek czasu jak np. rok, miesiąc, dzień, godzina, sekunda najbardziej stała i prawdopodobnie nie była przerywana. Jako wyjątki można podać wprowadzony przez Wielką Rewolucję Francuską cykl dziesięciodniowy, oraz cykl sześciodniowy, obowiązujący w Związku Radzieckim w okresie międzywojennym, czy u Rzymian, którzy początkowo znali tygodnie ośmiodniowe, tzw. nundinae.

Dni wolne od pracy – określone kalendarzowo dni wolne od świadczenia pracy przez pracowników, które mogą być przeznaczone na odpoczynek lub załatwienie prywatnych spraw. Zbieg jednego dnia lub więcej dni wolnych od pracy z sobotą i niedzielą najczęściej czyni z tych dni długi weekend.

Rok – odstęp czasu między dwoma jednakowymi położeniami Ziemi w jej ruchu po orbicie wokół Słońca. Analogicznie można mówić o roku marsjańskim lub wenusjańskim – jest to odstęp czasu między dwoma położeniami planety w jej ruchu po orbicie wokół macierzystej gwiazdy.

W Związku Radzieckim w roku 1929, w ramach walki z Cerkwią, wprowadzono sześciodniowy tydzień roboczy, zwany nieprerywka, z jednym dniem wolnym od pracy. W ten sposób chrześcijańska niedziela wypadała w coraz to inny dzień tygodnia. Siedmiodniowy tydzień został w ZSRR przywrócony dopiero dekretem z dnia 26 czerwca 1940 roku.

Kalendarz kościelny to kalendarz używany w Kościele katolickim i w niektórych innych kościołach chrześcijańskich, oparty na dwu systemach rachuby czasu: słonecznym, w którym długość roku obliczeniowego pokrywa się z rokiem w kalendarzu gregoriańskim i księżycowym, według którego oblicza się czas obchodzenia świąt Wielkanocnych i następnych, liczonych od Wielkanocy, kolejnych świąt.

Godzina (h) to jednostka miary czasu, dwudziesta czwarta część doby, dwunasta część dnia lub nocy astronomicznej. Jedna godzina to 4 kwadranse, 60 minut lub 3600 sekund. Godzina nie jest jednostką układu SI, ale jest przez ten układ uznawana.

Zobacz też

pozaukładowe jednostki miary, układ SI, siódemkowy system liczbowy

Nazwy dni tygodnia

Przypisy

Norma ISO-8601. Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna, 2004-12-01. [dostęp 2010-11-26].

Linki zewnętrzne

Zobacz hasło tydzień w Wikisłowniku

Numerowanie tygodni roku Główny Urząd Miar – zasady numerowania tygodni

Który tydzień roku Paropedia.pl – obliczanie numeru tygodnia dla wskazanej daty

Miesiąc – jednostka czasu. Pierwotnie miesiąc wywodził się z cyklu księżycowego, tj. 29 i pół dnia jakie Księżyc potrzebuje na przejście wszystkich swych faz czyli miesiąc synodyczny. Geneza ta odbiła się także w dawnej polskiej nazwie, która była synonimem słowa Księżyc (księżyc dosłownie syn księcia, tj. Słońca).

Oficjalne rzymskie praktyki obrzędowe jednoznacznie wyróżniają dwie kategorie bóstw: di indigetes (bóstwa rodzime) oraz di novensiles (bóstwa nowe). Indigetes były bóstwami pierwotnej religii państwa rzymskiego, a ich imiona i charakter wiążą się z tytułami wczesnych kapłanów i świętami stałymi kalendarza rzymskiego. Novensiles były bóstwami wprowadzonymi później, w okresie historycznym, zwykle w znanym historykom momencie i w odpowiedzi na konkretny kryzys lub zapotrzebowanie. Oprócz di indigetes, do wczesnych bóstw rzymskich zaliczali się tzw. bogowie, których wzywano przy okazji różnych czynności, np. zbiorów, przy czym imię bóstwa zwykle wywodziło się od czasownika opisującego daną czynność. Takie bóstwa można ogólnie zaliczyć do tzw. bóstw pomocniczych, obok których wzywano także znaczniejszych bogów.