Tylon - Polski Serwis Naukowy

Tylon (Tilo) (ur. ?, zm. po 22 maja 1295), bliski współpracownik, notariusz, następnie protonotariusz ostatniego wielkopolskiego Piasta Przemysła II, prepozyt santocki.

Tylon pochodził z rodziny mieszczańskiej. Jego rodzonymi braćmi byli inni pisarze Przemysła: Jaśko, Mikołaj (późniejszy kanonik poznański), Jakub (kanonik oraz notariusz biskupa poznańskiego). Mieli oni jeszcze piątego brata Stefana, który był również kanonikiem poznańskim.

Prepozyt, primiceriusz (łac. praepositus, przełożony) - w Kościele rzymskokatolickim przewodniczący kapituły kanoników - kapituły katedralnej lub kolegiackiej oraz w Zgromadzeniu Księży Kanoników Regularnych Laterańskich, często w randze prałata lub infułata.

Notariusz (dawniej rejent - od słowa regent czyli uprawniona osoba, sprawująca władzę w imieniu monarchy, gdy ten nie może wykonywać swoich obowiązków) – mianowany przez ministra sprawiedliwości prawnik notariatu upoważniony do sporządzania aktów notarialnych i dokonywania innych czynności notarialnych.

Na urzędzie notariusza książęcego Tylon występuję dowodnie w latach 1273-1286, by w 1286 r.zostać kapelanem księcia i protonotariuszem. Z nieznanych przyczyn wkrótce potem Tylon odszedł z kancelarii Przemysła II i został (zapewne dzięki poparciu księcia) prepozytem santockim. Odejście na nowy urząd nie przeszkodziło jednak Tylonowi w dalszym ciągu przebywać blisko dworu, gdyż także po odejściu na urząd prepozyta występuję on często w dokumentach Przemysła, jako świadek czynności prawnych.

Ryksa (ur. między 1265 a 1270, zm. między 1289 a początkiem 1293) – księżna wielkopolska, córka króla szwedzkiego Waldemara i Zofii, córki króla duńskiego Eryka IV.

Giecz – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie średzkim, w gminie Dominowo leżąca nad Moskawą. Jeden z najstarszych i najważniejszych ośrodków związanych z początkami państwa polskiego, który typuje się na prawdopodobną siedzibę rodową pierwszych Piastów.

Przez cały okres panowania Przemysła II z jego kancelarii wyszło ponad 200 dyplomów, z czego co najmniej jedna trzecia została sporządzona przez Tylona. W znanych dokumentach władcy pojawia się on zresztą aż 80 razy.

W 1285 r. na polecenie Przemysła II Tylon wyruszył do Szwecji z oficjalną misją sprowadzenia dla władcy małżonki - Ryksy. Niestety nie wiemy, czy poselstwo dotarło na dwór królów szwedzkich morzem z Gdańska, Szczecina, czy też może poprzez cieśniny duńskie. W każdym razie poselstwo 17 sierpnia 1285 r. musiało być już w drodze, skoro dokument wydany w tym dniu został sporządzony przez kanonika poznańskiego Jakuba.11 października odbył się w szwedzkim Nyköping ślub per procura podczas, którego Tylon zastępował księcia.

Piastowie wielkopolscy – linia Piastów biorąca swój początek od Mieszka III Starego. W linii męskiej wymarła w 1296 na Przemyśle II, w linii żeńskiej w 1339 na jego siostrze stryjecznej Jadwidze.

Gdańsk, (, , jid. דאַנץ – danc) – miasto portowe w Polsce nad Morzem Bałtyckim, położone u ujścia Motławy do Wisły nad Zatoką Gdańską. Wraz z Gdynią i Sopotem tworzy Trójmiasto. Centrum kulturalne, naukowe i gospodarcze oraz węzeł komunikacyjny północnej Polski, stolica województwa pomorskiego oraz archidiecezji gdańskiej.

Za sprowadzenie małżonki i trudy podróży Przemysł nadał Tylonowi 9 września 1286 r. Giecz, uwalniając obdarowanego od wszelkich ciężarów i powinności, pozwalając jednocześnie lokować miejscowość na prawie niemieckim.

Po 22 maja 1295 r. Tylon znika ze źródeł, być może wkrótce po tej dacie zmarł.

Przypisy

Kodeks Dyplomatyczny Wielkopolki, t.VI, nr 48.
Aleksander Swieżawski, Przemysł Król Polski, Warszawa 2006, s. 246.
Stanisław Krzyżanowski, Dyplomy i kancelaryja Przemysła II. Studyjum z dyplomatyki polskiej XIII wieku,Pamiętnik Akademii Umięjęstności, Wydział Filologiczny i Historyczno-Filozoficzny, t. VIII, 1890, s. 146.
Tamże, s. 147.
Aleksander Swieżawski, Przemysł ... , s. 104.
Tamże, s. 266.
KDW, t. I, nr 559.
KDW, t. I, nr 568.