Tynk - Polski Serwis Naukowy

Wykonywanie dekoracyjnej gładzi tynku

Tynk - warstwa z zaprawy lub gipsu pokrywająca powierzchnie ścian, sufitów, kolumn, filarów itp. wewnątrz i na zewnątrz budynku. Zadaniem jej jest zabezpieczenie powierzchni przed działaniem czynników atmosferycznych (w przypadku tynków zewnętrznych), ochrona przed działaniem czynników wewnątrz pomieszczeń (np. para wodna), ogniem (elementy drewniane) oraz nadanie estetycznego wyglądu elementom budynku. Tynk stosuje się również jako warstwę podkładową pod elementy wymagające gładkiego podłoża (płyty styropianowe, płytki ceramiczne) - powszechnie stosuje się wówczas tynk cementowy, cementowo-wapienny lub gipsowy.

Kolumna – element architektoniczny pełniący rolę konstrukcyjną, dekoracyjną i symboliczną. Jej dolną część tworzy baza, środkową trzon, a wieńczy głowica. Wspiera się na niej belkowanie, a od czasów rzymskich także łuk.

Gips − nazwa pochodzi od gr. gypsos (γύψος) (łac. gypsum) oznaczającego czynność gipsowania, a także kredę lub cement. Nazwa ta obejmuje dwa pokrewne pojęcia:

Tradycyjne tynki wykonuje się jako jednowarstwowe (surowe, tylko z grubsza wyrównane, pomieszczenia gospodarcze, piwnice itp.), dwu- lub trójwarstwowe. Ze względu na miejsce zastosowania tynki można podzielić na zewnętrzne i wewnętrzne; ze względu na jakość i technikę wykonania widocznej powierzchni: tynki zwykłe, szlachetne, tynki z zapraw plastycznych, tynki specjalne; sposób wykonania: tynki wykonywane ręcznie lub mechanicznie; rodzaj użytego materiału: tynki cementowe, cementowo - wapienne, wapienne, gipsowe.

Stiuk – mieszanina gipsu, wapienia i drobnego piasku lub pyłu marmurowego, łatwa do formowania, szybko twardniejąca. Często barwiona na różne kolory, nakładana na podłoże, gładzona i polerowana po wyschnięciu.

Gładź tynkowa - zewnętrzna warstwa tynku trójwarstwowego wykonana z zaprawy z kruszywem w postaci drobnoziarnistego piasku przesiewanego, wyrównująca szorstką powierzchnię narzutu tynkowego. Spoiwo w zaprawie wykorzystywane do wykonywania gładzi mogą stanowić cement, wapno, bądź cement i wapno jednocześnie - w zależności od przeznaczenia tynku itp.

Zewnętrzną warstwę tynku trójwarstwowego nazywa się gładzią tynkową.

Prace tynkarskie

Przygotowanie podłoża

Wyznaczenie powierzchni tynkowania

Wykonanie obrzutki

Wykonanie narzutu

Wykonanie gładzi

Wykonanie faktury

Tynki szlachetne:

Sztablatura - tynk wapienno gipsowy naniesiony na podstawowy tynk trzywarstwowy o całkowicie gładkiej powierzchni,

Stiuk - imitacja marmuru polerowanego,

Sztukateria - gotowe odlewy dekoracyjne,

Sgraffito - wielowarstwowy i wielobarwny; ułożenie kilku różnobarwnych warstw zaprawy i wyskrobanie różnych wzorów.

Tynki obrabiane po stwardnieniu zaprawy:

Cement - to hydrauliczne spoiwo mineralne, otrzymywane z surowców mineralnych (margiel lub wapień i glina) wypalonych na klinkier w piecu cementowym a następnie zmielenie otrzymanego spieku z gipsem, spełniającym rolę regulatora czasu wiązania. Stosowany jest do przygotowywania zapraw cementowych, cementowo–wapiennych i betonów. Wykorzystywany jest do łączenia materiałów budowlanych. W zależności od składu klinkieru, sposobu produkcji, cementy dzielą się na:

Sgraffito (wł. graffiare - ryć, drapać) - technika malarska polegająca na nakładaniu kolejnych, kolorowych warstw tynku lub kolorowych glin i na zeskrobywaniu fragmentów warstw wierzchnich. Poprzez odsłanianie warstw wcześniej nałożonych powstaje dwu- lub wielobarwny wzór.

Tynk zmywalny - na ścianę, na niestwardniały podkład nanosi się warstwę kolorowych kamyków, po czym następuje zmywanie pierwsze, drugie po 2-3 dniach, ścianę zmywamy 10% roztworem kwasu solnego.

Tynki ozdobne:

Nakrapiane - wykonywane pędzlem, miotełką, pistoletem natryskowym, kielnią w zaprawach zwykłych,

Obrabiane w świeżej zaprawie - tynk gwiazdkowy czyli narzucenie gładzi z prześwitami,

Narzucany,

Kraterowany - do świeżej zaprawy przyciskamy i odciągamy kielnie,

Czesany - niestwardniały narzut czeszemy,

Dziobane, np. kielnią.

Tynki specjalne:

Zaprawa - mieszanina wody i spoiwa z drobnym kruszywem lub innym wypełnieniem. Podstawową własnością zaprawy jest wiązanie, czyli przejście z stanu płynnego, plastycznego w stały. Zaprawy w budownictwie używane są przede wszystkim do:

Ściana - w budownictwie przegroda (najczęściej pionowa), oddzielająca środowisko zewnętrzne od wewnętrznego lub dzieląca przestrzeń wewnątrz budynku. Może być elementem konstrukcyjnym.

Wodoszczelny - zastosowanie domieszek i odpowiednie zagęszczenie tynku, są to tynki jedno- lub dwuwarstwowe,

Ciepłochronne - na ścianach nie stanowiących dobrych izolacji termicznych; do zapraw stosuje się kruszywa lekkie np.: żwir paleniskowy; są to tynki dwuwarstwowe,

Zabezpieczające przed promieniowaniem - stosowanie do zapraw kruszyw ciężkich (barytowe, emonitowe, opiłki żelaza, jak najmniejsza zawartość wody).

Tynki zwykłe:

Sztablatura - rodzaj tynku szlachetnego wykonanego z gipsu lub gipsu z wapnem, wygładzonego do połysku metalową pacą. Stosuje się w pomieszczeniach obiektów reprezentacyjnych o wysokim poziomie wykończenia wnętrz.

Filar – pionowa wolno stojąca podpora konstrukcji, spełniająca podobną rolę co kolumna (nieraz podobnie jak ona ukształtowana - z bazą, trzonem i głowicą) i mająca przekrój wieloboczny (czworoboczny lub ośmioboczny).

Tynk kategorii 0 (pomieszczenia gospodarcze, tynki jednowarstwowe, tylko obrzutka bez zacierania "rapowany"),

Tynk kategorii 1 (obrzutka i wyrównanie, tynki jedno- lub dwuwarstwowe),

Tynk kategorii 2 (tynk dwuwarstwowy z powierzchnią zatartą na ostro),

Tynk kategorii 3 (tynk trójwarstwowy, jak w kategorii 2 + gładź szpachlowa, zatarty na ostro,

Tynk kategorii 4 (tynk trójwarstwowy, zatarty na gładko),

Tynk kategorii 4F (tynk trójwarstwowy, zatarty packą z filcem),

Tynk kategorii 4W (tynk trójwarstwowy, zatarty packą stalową, co powoduje jego wypalenie, bardzo gładki).

Tynki z zapraw plastycznych - sztablatury, tynki cienkowarstwowe ze specjalnych, fabrycznie przygotowanych wypraw nanoszone na gładkich podłożach betonowych, warstwie ocieplenia (wełna mineralna, styropian).

Wełna mineralna (wełna kamienna) – materiał izolacyjny pochodzenia mineralnego. Używany w budownictwie do izolacji termicznych i akustycznych ścian zewnętrznych i wewnętrznych, stropów i podłóg, dachów i stropodachów oraz ciągów instalacyjnych. Także jako rdzeń izolacyjno – konstrukcyjny budowlanych płyt warstwowych. Obecnie wełnę mineralną produkuje się zazwyczaj z kamienia bazaltowego, który topi się w temperaturze + 1400 °C, po stopieniu poddaje się go procesowi rozwłóknienia. Do tak powstałych włókien kamiennych dodawane jest lepiszcze. Włókna poddaje się również procesowi hydrofobizacji, w wyniku tego procesu produkty z wełny mineralnej nie chłoną wody. Otrzymany materiał, jako wyrób stosowany jest w postaci płyt, filcy, mat, otulin lub luzem. Ciężar objętościowy w zależności od wyrobu waha się od 20 kg/m3 dla wełny mineralnej w postaci granulatu (luzem) do 180 kg/m3 dla najtwardszych płyt.

Beton - materiał powstały ze zmieszania cementu, kruszywa grubego i drobnego, wody oraz ewentualnych domieszek i dodatków, który uzyskuje swoje właściwości w wyniku hydratacji cementu. Jest jednym z najbardziej powszechnych materiałów budowlanych we współczesnym budownictwie.

Tynki specjalne - wodoszczelne, ciepłochronne, zabezpieczające przed promieniowaniem itp., wykonane z ściśle dobranych receptur.

Ponadto można wyróżnić:

suche tynki - wykonywane z płyt gipsowo - kartonowych przyklejanych masą gipsową do ściany, lub przykręcanych do stelaża z kształtek aluminiowych (zależy od odchyleń na licu ściany);

gładzie gipsowe - cienkie wyprawy (grubości ok. 1 - 3 mm) z gipsu nakładane na powierzchni tynku.