|
|
|
Polski Serwis Naukowy - OnLine od 1999 roku
 RSS
Dodaj do:
Warto przeczytać: Czym różnią się ludzie, którzy lubią wcześnie wstawać od osób, które późno zasypiają? Choćby tym, że prowadzą bardzo regularny tryb życia - mówi w rozmowie z PAP dr hab. Wanda Ciarkowska, psychofizjolog z Wydziału Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego. Jak wyjaśn... Wyniki nowych badań przeprowadzonych przez hiszpańskich naukowców pokazują, że statystycznie istnieje większe prawdopodobieństwo, iż to kobieta zażyje lek bez recepty niż mężczyzna. Naukowcy z Uniwersytetu im. Króla Juana Carlosa w Madrycie odkryli również w toku badań, których wyniki opublikow... W dniach 23 - 26 sierpnia 2011 r. Kopenhadze, Dania, odbędzie się trzecia międzynarodowa konferencja nt. występowania, przeznaczenia, skutków oraz analizy pojawiających się substancji zanieczyszczających w środowisku.
Pojawiające się substancje zanieczyszczające, takie jak farmaceutyki, antybiotyki, hormony, środki higieny osobistej, nanocząstki i ich niezliczone ... Zespół ponad 80 naukowców z Australii, Niemiec, Południowej Afryki, Szwajcarii, USA i Wlk. Brytanii odkrył zaawansowane cechy w mózgu i organizmie dzięki wykorzystaniu wysokiej klasy technologii, skutecznie rzucając nowe światło na ewolucję mózgu od Australopiteka do rodzaju... Sposób, w jaki szukamy porady, kiedy borykamy się z trudnymi i niepokojącymi problemami zmienił się dzięki Internetowi, a dotyczy to w szczególności osób, u których zdiagnozowano schorzenia zagrażające życiu, takie jak nowotwór prostaty.
W ramach nowych ba...
Ostatnio na Forum:
Dyskusje
8
odp.
4
odp. Reklama:
 TyranozauroidyCzy wiesz że...? Daspletozaur (Daspletosaurus) – rodzaj dużego teropoda z rodziny tyranozaurów (Tyrannosauridae). Żył w Ameryce Północnej w późnej kredzie (ok. 80-72 mln lat temu). Obecnie tylko jeden gatunek daspletozaura jest uważany za ważny – D. torosus, choć nadal kilka jego potencjalnych gatunków z Alberty, Montany i Nowego Meksyku pozostaje nieopisanych. Wliczając nieopisane gatunki oraz te nieważne, daspletozaur obejmuje najwięcej gatunków ze wszystkich tyranozauroidów. Sinotyrannus – rodzaj teropoda należącego do grupy tyranozauroidów (Tyrannosauroidea) żyjącego we wczesnej kredzie na obecnych terenach Azji. Sinotyrannus został opisany w 2009 roku przez Ji Qianga i współpracowników w oparciu o niekompletny szkielet obejmujący fragmentaryczną czaszkę oraz kilkanaście kości szkieletu pozaczaszkowego (KZV-001) wydobyty z datowanych na barrem lub apt osadów formacji Jiufotang w chińskiej prowincji Liaoning. Sinotyrannus był niewiele starszy od prymitywnych tyranozauroidów, takich jak Dilong, jednak znacznie od nich większy – osiągając 9–10 m długości był największym drapieżnikiem terenów grupy Jehol i największym spośród wszystkich tyranozauroidów żyjących przed późną kredą. Zachowany fragment czaszki mierzy 45,8 cm, co pozwala oszacować jej całkowitą długość na około 1 m. Oprócz niekompletnej czaszki odnaleziono również trzy kręgi tułowiowe, kilka żeber, niekompletne kości biodrowe, fragmentaryczne paliczki kończyn przednich oraz kilka innych niekompletnych kości. Ze względu na niektóre cechy czaszki oraz duże rozmiary, Ji i współpracownicy sugerowali, że Sinotyrannus może być najstarszym znanym przedstawicielem rodziny tyranozaurów (Tyrannosauridae). Kilka cech czaszki, takich jak duże nozdrza zewnętrzne i grzebień nosowy, łączą jednak Sinotyrannus z bazalnymi tyranozauroidami guanlongiem i proceratozaurem – przedstawicielami kladu Proceratosauridae – co dowodziłoby, że duże rozmiary Sinotyrannus wyewoluowały niezależnie od Tyrannosauridae. Drzewo filogenetyczne lub drzewo rodowe – , podobnie jak pokrewieństwo w rodzie ludzkim obrazuje drzewo genealogiczne. Jest to rodzaj dendrogramu, w którym podstawa (pień) drzewa filogenetycznego symbolizuje wspólnego przodka taksonów znajdujących się wyżej (czyli bardziej współczesnych i wyżej stojących ewolucyjnie), konary odpowiadają taksonom potomnym; długość gałęzi a czasem również kąt pomiędzy nimi, określają tempo zachodzących przemian ewolucyjnych. Zazwyczaj na takim schemacie uwzględnia się także taksony wymarłe. Są one oznaczone krzyżykiem. Tyranozauroidy (Tyrannosauroidea) – nadrodzina teropodów z grupy celurozaurów (Coelurosauria), obejmująca rodzinę tyranozaurów (Tyrannosauridae) oraz liczne formy bazalne, takie jak Guanlong, Dilong, Raptorex czy Xiongguanlong. Najstarszym znanym tyranozauroidem jest proceratozaur, żyjący w środkowej jurze. Według definicji filogenetycznej przedstawionej w 2009 roku przez Paula Sereno i Stephena Brusatte, Tyrannosauroidea to klad obejmujący zwierzęta bliżej spokrewnione z Tyrannosaurus rex niż z Ornithomimus velox, Troodon formosus lub Velociraptor mongoliensis. Analizy kladystyczne są w większości zgodne co do filogenezy tyranozauroidów, niejasna jest jednak pozycja aliorama na drzewie rodowym tyranozauroidów – niektóre analizy sugerują, że jest on bazalnym przedstawicielem Tyrannosauroidea, podczas gdy według innych należy on do bardziej zaawansowanej grupy Tyrannosaurinae. Welociraptor (Velociraptor) – rodzaj niewielkich teropodów z rodziny dromeozaurów (Dromaeosauridae). Velociraptor był dwunożnym drapieżnikiem zamieszkującym tereny dzisiejszej Mongolii pod koniec okresu kredy 83 do 70 milionów lat temu. Obecnie wyróżniane są tylko dwa gatunki należące do tego rodzaju - Velociraptor mongoliensis i V. osmolskae.
Proceratozaur (Proceratosaurus) – rodzaj niewielkiego teropoda z grupy tyranozauroidów żyjącego w środkowej jurze na obecnych terenach Wielkiej Brytanii. Początkowo uznany został za przodka ceratozaura z powodu niewielkiego grzebienia znajdującego się z przodu pyska tego zwierzęcia, stąd też pochodzi nazwa Proceratosaurus, oznaczająca "przed ceratozaurem". Dzisiaj jednak uważa się go za celurozaura, najprawdopodobniej należącego do tyranozauroidów. Proceratosaurus był niewielkim i smukłym drapieżnikiem. Jego czaszka mierzyła 28–30 cm długości, co pozwala oszacować długość całego zwierzęcia na 2,98–3,16 m, a jego masę na 28–36 kg. Paul Sereno i współpracownicy (2009) wyróżniają trzy stadia morfologiczne w ewolucji tyranozauroidów – pierwsze z nich obejmuje formy niewielkie, wykazujące niektóre ze specjalizacji przedstawicieli Tyrannosauridae. W drugim stadium obecnych jest większość specjalizacji funkcjonalnych tyranozaurów – stosunkowo duża czaszka, budowa zębów przedszczękowych, silne mięśnie szczęk, skarłowaciałe kończyny przednie, budowa kończyn tylnych. Trzecie stadium obejmuje rodzinę Tyrannosauridae, której przedstawiciele charakteryzują się znacznie większymi rozmiarami od bazalnych tyranozauroidów. Teratophoneus – rodzaj teropoda z rodziny tyranozaurów (Tyrannosauridae) żyjącego w późnej kredzie w Ameryce Północnej. Został opisany w 2011 roku przez Thomasa Carra i współpracowników w oparciu o niekompletny szkielet jednego osobnika, oznaczony kilkoma numerami katalogowymi (kości czaszki, kręgi szyjne, kość krucza i łopatka – BYU 8120/9396, kości promieniowa i łokciowa – BYU 8120/9397, lewa kość szczękowa – BYU 826/9420, lewa kość zębowa – BYU 9398, lewa kość udowa – BYU 13719). Skamieniałości te odkryto na terenie pomnika narodowego USA Grand Staircase-Escalante National Monument, w górnokampańskich osadach formacji Kaiparowits, datowanych radiometrycznie na około 74–76 mln lat. Teratophoneus jest pierwszym znanym diagnostycznym tyranozaurydem żyjącym w kampanie na południowym zachodzie Ameryki Północnej i pierwszym przedstawicielem tej grupy z formacji Kaiparowits.
Tyranozaur (Tyrannosaurus) – rodzaj teropoda z rodziny tyranozaurów. Jedynym gatunkiem z tego rodzaju, którego istnienie zostało potwierdzone i który jest zarazem jednym z najbardziej znanych dinozaurów na świecie, jest Tyrannosaurus rex. Większość znanych tyranozauroidów odkryto na kontynentach powstałych z rozpadu Laurazji. Benson i współpracownicy (2010) opisali jednak kość łonową odkrytą w Australii ("Dinosaur Cove" w stanie Wiktoria) w osadach z aptu, prawdopodobnie należącą do tyranozauroida blisko spokrewnionego z rodziną Tyrannosauridae; może to dowodzić, że przynajmniej we wczesnej kredzie tyranozauroidy miały ogólnoświatowy zasięg występowania. Herne i in. nie zgodzili się z identyfikacją tej kości jako należącej do tyranozauroida i uznali ją za skamieniałość nieokreślonego neotetanura, prawdopodobnie przedstawiciela Carcharodontosauria, Paraves – gdyż szczątki dinozaurów należących do tych grup odnaleziono w Australii – lub nieznanej grupy neotetanurów. Benson i współpracownicy podtrzymali jednak swoją hipotezę, stwierdzając, że skamieniałość ta wykazuje cechy charakterystyczne tyranozauroidów. Kość łonowa (łac. os pubis) - parzysta kość wchodząca w skład miednicy. U człowieka posiada trzon i 2 gałęzie: górną i dolną. Gałąź górna łączy się z trzonem a gałąź dolna łączy się z kością kulszową.
Filogeneza (gr. φυλη – gatunek, ród i γενεσις – pochodzenie) – droga rozwoju rodowego, pochodzenie i zmiany ewolucyjne grupy organizmów, zwykle gatunków. Termin wprowadzony w 1866 roku przez Ernsta Haeckla w Generelle Morphologie der Organismen. KlasyfikacjaPrzypisy
Linki zewnętrzne
Australia (Związek Australijski, Commonwealth of Australia) – kraj położony na półkuli południowej, obejmujący najmniejszy kontynent świata, wyspę Tasmanię i inne znacznie mniejsze wyspy na Oceanie Indyjskim i Spokojnym. Australia na powierzchni nie sąsiaduje z żadnym krajem, natomiast poprzez morza krajami sąsiadującymi z Australią na północy są: Indonezja, Timor Wschodni i Papua-Nowa Gwinea; na północnym wschodzie: Wyspy Salomona, Vanuatu oraz Nowa Kaledonia; na południowym wschodzie: Nowa Zelandia. Australia jest jedynym państwem, które jest również kontynentem.
Ewolucja (łac. evolutio – rozwinięcie, rozwój) – ciągły proces, polegający na stopniowych zmianach cech gatunkowych kolejnych pokoleń wskutek eliminacji przez dobór naturalny lub sztuczny części osobników (genotypów) z bieżącej populacji.
Czy wiesz że...? beta Celurozaury (Coelurosauria) – grupa teropodów definiowana filogenetycznie jako wszystkie te gatunki, które są bliższe ptakom niż karnozaurom. Należą do niej między innymi tyranozauroidy, dromeozaury, ornitomimozaury i ptaki. Dzisiaj występuje tylko jedna grupa celurozaurów – ptaki.
Xiongguanlong – rodzaj teropoda z grupy tyranozauroidów (Tyrannosauroidea) żyjącego we wczesnej kredzie na obecnych terenach Azji. Został opisany przez Li i współpracowników w oparciu o niekompletny szkielet odkryty w datowanych na apt-alb osadach grupy Xinminpu na północy prowincji Gansu w zachodnich Chinach. Xiongguanlong zdaje się być zarówno morfologicznie, stratygraficznie, jak i filogenetycznie ogniwem pośrednim pomiędzy niewielkimi tyranozauroidami żyjącymi w barremie a tyranozaurydami z późnej kredy, należącymi do największych teropodów wszech czasów.
Paul Sereno (ur. 11 października 1957 w Aurorze w stanie Illinois w Stanach Zjednoczonych) – amerykański paleontolog, wykładowca w University of Chicago, współpracownik National Geographic. Jego specjalnością są dinozaury – odkrył i opisał wiele nowych rodzajów, m.in.: afrowenatora, deltadroma, jobarię, suchomima i eoraptora – jednego z dwóch najwcześniejszych znanych dinozaurów. Podczas wykopalisk prowadzonych w północnej Afryce, m.in. w Nigrze, odnalazł niemal kompletny szkielet sarkozucha i pierwszą dobrze zachowaną czaszkę karcharodontozaura, na podstawie której opisał nowy gatunek – Carcharodontosaurus iguidensis. 14 sierpnia 2008 ogłoszono, że w październiku 2000 Sereno odnalazł na Saharze duże cmentarzysko, które wraz z archeologami badał przez osiem lat. Prowadził również prace w Ameryce Południowej.
Bistahieversor – rodzaj tyranozauroida żyjącego w późnej kredzie w Ameryce Północnej. Został opisany w 2010 roku przez Thomasa Carra i Thomasa Williamsona w oparciu o połączone stawowo czaszkę i szkielet dorosłego osobnika (NMMNH P-27469) odkryte w datowanych na górny kampan osadach formacji Kirtland w Bisti/De-Na-Zin na północnym zachodzie stanu Nowy Meksyk. Do rodzaju Bistahieversor przypisano również inne szczątki, w tym niekompletną czaszkę i szkielet osobnika młodocianego, odnalezione w Nowym Meksyku. Niektóre spośród tych skamieniałości Lehman i Carpenter początkowo uznali za należące prawdopodobnie do przedstawicieli gatunku Aublysodon mirandus. Według Carra i Williamsona (2000) reprezentowały one gatunek z rodzaju Daspletosaurus. W 2004 roku autorzy stwierdzili, że reprezentują one nowy rodzaj tyranozauroida, jednak wówczas nie nadali mu nazwy. Zasięg występowania daspletozaura prawdopodobnie nie sięgał na południe dalej niż obecne tereny Montany, więc Bistahieversor jest jedynym znanym późnokampańskim tyranozauroidem z Nowego Meksyku.
Klad bazalny – w filogenetyce jest to najwcześniejsza gałąź ewolucyjna większego kladu, stanowiąca grupę zewnętrzną pozostałych przedstawicieli kladu.
Carcharodontosauria – klad teropodów z grupy allozauroidów (Allosauroidea). Obejmuje rodziny karcharodontozaurów (Carcharodontosauridae) i Neovenatoridae. Według definicji filogenetycznej przedstawionej w 2010 roku przez Bensona i współpracowników należą do niej wszystkie zwierzęta bliżej spokrewnione z Carcharodontosaurus saharicus i Neovenator salerii niż z Allosaurus fragilis lub Sinraptor dongi. Do tak definiowanych Carcharodontosauria należą w przybliżeniu te same taksony co do Carcharodontosauridae w definicji Sereno z 1998 roku lub Holtza i współpracowników z 2004 roku. Według Bensona i in. (2010) bliżej spokrewnionych z neowenatorem niż z pozostałymi karcharodontozaurami jest co najmniej kilka innych taksonów, takich jak Aerosteon i Megaraptor. Zdaniem autorów grupa ta na tyle różni się od innych Carcharodontosauridae, że zasadne jest nadanie jej rangi odrębnej rodziny, którą nazwali Neovenatoridae. Przedefiniowali też Carcharodontosauridae tak, by nie obejmowały Neovenatoridae.
Bagaraatan (Bagaraatan ostromi) – niewielki teropod o niepewnej pozycji systematycznej. Jego nazwa oznacza „mały myśliwy”. Występował w późnej kredzie. Powyższa treść oraz zamieszczone w niej powiązane definicje/pojęcia - udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń.
Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania
Wszystkie hasła znajdujące się w naszym mirrorze Wikipedii mają znaczenie informacyjne i edukacyjne. Nie mogą być traktowane jako porady. |
