Tyrtajos - Polski Serwis Naukowy

Tyrteusz, Tyrtajos (stgr. Τυρταῖος Tyrtaios) – poeta, śpiewak grecki z VII wieku p.n.e.

Według legendy Tyrteusz pochodził z Aten, jednakże źródła historyczne podają także jako ojczyznę Tyrtajosa Spartę lub Milet. Dysponował niemałym talentem poetyckim, był kulawy. Został wysłany przez Ateńczyków na pomoc Spartanom podczas drugiej wojny messeńskiej, aby zagrzewać ich do boju swoimi pieśniami.

Grecja (gr. Ελλάδα Elláda, IPA: [e̞ˈlaða] lub Ελλάς Ellás, IPA: [e̞ˈlas], tr. Yunanistan), Republika Grecka (Ελληνική Δημοκρατία Ellinikí Dimokratía, IPA: [e̞ˌliniˈci ðimo̞kraˈtiˌa]) – kraj w południowo-wschodniej części Europy, położony na krańcu Półwyspu Bałkańskiego. Graniczy z Albanią, Republiką Macedonii i Bułgarią na północy oraz z Turcją na wschodzie. Ma dostęp do czterech mórz: Morza Egejskiego, Morza Kreteńskiego na wschodzie, Morza Jońskiego na zachodzie oraz Morza Śródziemnego od południa.

Język grecki klasyczny, inaczej greka klasyczna - stadium rozwojowe języka greckiego, używanego w okresie klasycznym (500 r. p.n.e. - 350 r. p.n.e.) starożytnej Grecji. Był to jeden z ważniejszych języków starożytności, rozpowszechniony na znacznych obszarach Półwyspu Bałkańskiego i Azji Mniejszej oraz na Cyprze. Dzisiaj ten język można studiować na filologii klasycznej. Był to język bogatej literatury, w okresie klasycznym działali Tukidydes, Arystofanes, Platon, mówcy ateńscy.

Z jego twórczości zachowało się do dzisiaj zaledwie ok. 150 wersów, stanowiących jednak dość zróżnicowaną twórczość, którą podzielono na pięć ksiąg. Największą częścią są pieśni (elegie) bojowe, marszowe i utwory o charakterze politycznym.

Od jego imienia poezja patriotyczna wzywająca do walki określana jest mianem poezji tyrtejskiej, zaś postawa pełna gotowości do oddania życia dla dobra ojczyzny to postawa tyrtejska. Jest to postawa honorowa, zasługująca na najwyższe uznanie.

Elegia (gr. elegeia – pieśń żałobna) – utwór liryczny o treści poważnej, refleksyjny, utrzymany w tonie smutnego rozpamiętywania, rozważania lub skargi, dotyczący spraw osobistych lub problemów egzystencjalnych (przemijanie, śmierć, miłość); wyróżnia się elegie miłosne i patriotyczne. Należy do najbardziej charakterystycznych form liryki bezpośredniej.

Postawa - uwewnętrzniona przez jednostkę, wyuczona skłonność (akt woli przejawiający się w czynach) do reagowania w społecznie określony sposób, szczególnie przez podejmowanie określonych działań w odpowiedzi na oczekiwania społeczne.

Jego imieniem (Tyrtej) nazwano pięć numerów konspiracyjnego dodatku literackiego do Biuletynu Kujawskiego, redagowanego przez Tadeusza Sarneckiego i Grzegorza Timofiejewa, konspiracyjnego organu łódzkiego okręgu AK. Ukazały się w okresie od 21 marca do 26 sierpnia 1942, do momentu aresztowania obu redaktorów.

Armia Krajowa (AK) – zakonspirowana siła zbrojna polskiego podziemia w czasach II wojny światowej, działająca pod okupacją niemiecką państwa polskiego i sowiecką w granicach sprzed 1 września 1939 oraz poza nimi. Była najsilniejszą i najlepiej zorganizowaną armią podziemną z działających w tamtym czasie w Europie.

Poezja tyrtejska - rodzaj poezji patriotycznej, nawołującej do walki w obronie niepodległości, budzącej pragnienie obrony ojczyzny i nienawiść do wroga. Jej nazwa wywodzi się od imienia spartańskiego poety Tyrtajosa, twórcy wielu poematów zagrzewających do walki. Wyrazem tej konwencji jest m. in. słynna maksyma "dulce et decorum est pro patria mori" (słodko i zaszczytnie umierać za ojczyznę) z pieśni 2 księgi III Horacego. Poezja tyrtejska była popularna w Polsce w okresie zaborów. Znani polscy przedstawiciele poezji tyrtejskiej to przede wszystkim romantycy, tacy jak Adam Mickiewicz i Juliusz Słowacki, a także, ze współczesnych poetów, Władysław Broniewski, Karol Ławicki.