Na mapach: 47°55′N 106°55′E / 47.917, 106.917

Ułan Bator

Mapa Ułan Bator z podziałem na dzielnice

Ułan Bator (mong. Улаанбаатар, Ulaanbaatar) – stolica Mongolii. Miasto położone jest w środkowo-wschodniej części kraju, nad rzeką Tuul gol, w dolinie otoczonej czterema masywami górskimi: Bajandzürch, Czingeltej, Songinochajrchan i Bogdchan uul. Miasto leży na wysokości około 1350 m n.p.m.. Miasto wydzielone Ułan Bator ma 4704,4 km² powierzchni, liczba mieszkańców wynosi 1 240 037 (10.11.2010). W jego skład wchodzi osiedla satelickie Nalajch, Bagnuur oraz Bagchangaj.

Historia

Za datę założenia Ułan Bator przyjmuje się rok 1639. Wtedy to, nad brzegami jeziora Szireet Cagaan Nuur odbyła się uroczystość, w trakcie której czteroletniego Dzanabadzara uznano za inkarnację otwierającą listę bogd gegeenów – przywódców religijnych Mongolii. Koczująca siedziba Dzanabadzara i jego następców nazywana była Örgöö (jurta pałacowa) – stąd też przyjęta w literaturze europejskiej nazwa Urga. Aż do II połowy XVIII wieku siedziba bogd gegeena zmieniała swą lokalizację wielokrotnie. Wreszcie, w 1778 roku osiadła na miejscu dzisiejszej stolicy Mongolii. Początkowo Urga była właściwie wielkim klasztorem, dopiero w XIX wieku stała się najważniejszym w kraju centrum handlowym położonym na szlaku herbacianym poprowadzonym pomiędzy Chinami i Rosją. W 1911 roku w Urdze proklamowano niepodległość Mongolii (nie zaakceptowaną przez inne kraje, zamiast tego Rosja i Chiny na mocy traktatu w Kiachcie w 1915 roku uznały autonomię Mongolii w ramach Chin). W 1918 do Urgi ponownie wkroczyły wojska chińskie. W II 1921 baron von Ungern-Sternberg ze swoimi wojskami (Azjatycka Dywizja Konna) zdobywa stolicę i oswobadza Bogdo gegena (był nim Bogda Chan) z niewoli chińskiej. Przez kilka miesięcy (do VII tegoż roku) Ungern sprawuje faktyczną władzę w mieście (prawnie władcą jest Bogda Chan), po czym Urga zostaje zajęta przez Armię Czerwoną. 26 listopada 1924 zmieniono nazwę miasta na Ułan Bator (mong. Ulaanbaatar, dosł. "czerwony bohater"), w hołdzie bohaterowi narodowemu Damdinowi Suche Batorowi, który wezwał Armię Czerwoną na pomoc. W 1938 zniszczono prawie wszystkie z 500 lamajskich świątyń stolicy wraz ze zbiorami sztuki oraz trzy z czterech pałaców Bogd gegeena. Od przełomu lat 50. i 60. XX w. zaczyna się intensywna rozbudowa miasta, w latach 70. powstały liczne osiedla wieżowców z wielkiej płyty.