U-47 - 1938 - Polski Serwis Naukowy

U-47 – niemiecki okręt podwodny (U-Boot) typu VII B z okresu II wojny światowej. Okręt wszedł do służby w 1938, zaginął w 1941.

Działalność operacyjna

U-47 odbył 10 patroli bojowych, spędzając na morzu 238 dni. Jego jedynym dowódcą był kapitan marynarki Günther Prien. Zatopił 30 statków handlowych o łącznym tonażu 164.953 BRT i uszkodził 8 (62.751 BRT). Najsłynniejszą akcją okrętu dowodzonego przez Günthera Priena było zatopienie w nocy z 13 na 14 października 1939 w bazie brytyjskiej marynarki wojennej w Scapa Flow pancernika HMS "Royal Oak".

Okręt podwodny – klasa okrętów przystosowanych do pływania pod wodą (potoczne, błędnie używane, określenie łódź podwodna jest rusycyzmem od Подводная лодка podwodnaja łodka).

Statek pasażerski – statek przeznaczony do przewozu osób. Statkami pasażerskimi mogą być także statki zarabiające przede wszystkim przewozem towarów. Już w 1948 r. w przepisach Konwencji Londyńskiej określono, że statkiem pasażerskim jest każdy statek handlowy zabierający na pokład i mający miejsca kabinowe dla ponad 12 pasażerów. Przez następne lata utarł się podział na statki pasażerskie zabierające powyżej 100 pasażerów oraz pasażersko-towarowe mogące pomieścić od 12 do 100 osób. Coraz bardziej upowszechniała się żegluga promowa, pojawiły się też nowe typy statków np. poduszkowce, szybkie statki pasażerskie (tzw. HSC). Sam czas podróży zaczął się skracać i statkami pasażerskimi już są dzisiaj statki zabierające na pokład, a nie do kabin 12 pasażerów.

Kampania norweska

U-47 pod dowództwem kapt. Priena brał także udział w nieszczęśliwej dla niemieckich okrętów podwodnych kampanii norweskiej, w której z powodu wadliwego działania torped, u-booty nie dokonały ani jednego zatopienia, mimo wielokrotncyh ataków zarówno na alianckie statki transportujące wojska jak i brytyjskie okręty liniowe. Po przybyciu do Vaagsfjordu na północ od Narwiku, U-47 otrzymał z Rzeszy rozkaz zajęcia pozycji w stanowiącym jego odgałęzienie fiordzie Bydgen, gdzie 15 kwietnia 1940 zastał stojące nieruchomo brytyjskie transportowce wysadzające na ląd wojska ekspedycyjne. Kpt. Prien wystrzelił do stanowiących łatwy cel -zachodzących na siebie statków 8 torped, każda z nich jednak chybiła. Z podobnym skutkiem 16 kwietnia U-47 strzelał do brytyjskiego pancernika HMS "Warspite" - wadliwie działający zapalnik torpedy zdetonował jej głowicę, zanim torpeda dopłynęła do celu. Według wspomnień admirała Karla Dönitza, po powrocie do bazy w Niemczech, Prien powiedzieć miał:

Pancerniki – klasa dużych, silnie opancerzonych i uzbrojonych pełnomorskich okrętów, stanowiących trzon największych flot wojennych od czasu powstania klasy pancerników w drugiej połowie XIX wieku, do okresu II wojny światowej. Przeznaczeniem pancerników było zapewnienie panowania na morzach poprzez wygrywanie bitew artyleryjskich i niszczenie wrogich jednostek nawodnych wszystkich klas. Pierwsze pancerniki pojawiły się w latach 60. XIX wieku i z miejsca zastąpiły drewniane okręty liniowe w roli najpotężniejszych jednostek floty, przejmując także ich nazwę w niektórych językach (zobacz niżej). Szczyt znaczenia pancerniki miały podczas wojny rosyjsko-japońskiej (1904-1905) i I wojny światowej, istotną rolę odgrywały także podczas II wojny światowej, aczkolwiek utraciły wtedy swój prymat na rzecz lotniskowców. Po tej wojnie klasa ta stopniowo zanikła, jedynie nieliczne pozostające w służbie okręty używane były w bardzo ograniczonym zakresie do lat 90. XX wieku. Polska nie posiadała w swojej marynarce okrętów tej klasy.

U-Boot (niem.: Unterseeboot = okręt podwodny, dosłownie podmorski) – skrótowe oznaczenie niemieckich okrętów podwodnych. Poszczególne okręty nosiły oznaczenie w formie litery U z numerem (w okresie I wojny światowej istniały ponadto serie małych okrętów UB i podwodnych stawiaczy min UC).

Zatopienia

W czasie swej służby w Kriegsmarine, "U-47" zatopił 30 statków handlowych o łącznym tonażu 162.769 BRT i jeden pancernik o wyporności 29.150 ton. Uszkodził także osiem statków o łącznym tonażu 62.751 BRT i jeden okręt o wyporności 10,035 ton.

Okręt zaginął po 7 marca 1941; przyczyna zatonięcia jest nieznana. Wśród przyczyn wymienia się: wejście na miny, zatopienie przez własną uszkodzoną torpedę lub atak korwet HMS "Camellia" i HMS "Arbutus", które atakowały okręt podwodny bez potwierdzenia zatopienia. Przez wiele lat sądzono, że sprawcą zatopienia był niszczyciel HMS "Wolverine", który 8 marca 1941 atakował bombami głębinowymi nieprzyjacielski okręt podwodny; obecnie przeważa przekonanie, że był to jednak U-A.

Bomba głębinowa to broń morska, przeznaczona do rażenia okrętów podwodnych znajdujących się w zanurzeniu. Do czasów II wojny światowej był to główny środek zwalczania okrętów podwodnych (ZOP), później jego rola malała i obecnie ma już raczej znaczenie historyczne.

Korweta - klasa współczesnych niewielkich okrętów. Współczesne korwety dzielą się pod względem przeznaczenia i uzbrojenia na okręty przeznaczone do zwalczania okrętów podwodnych lub przeznaczone do zwalczania okrętów nawodnych za pomocą kierowanych pocisków rakietowych (korwety rakietowe). Do XIX wieku korweta oznaczała historyczną klasę okrętów żaglowych (zobacz korweta żaglowa).

Przypisy

Wśród ofiar U-47 były m.in.: statek pasażerski "Arandora Star" (15.501 BRT) zatopiony 2 lipca 1940, jedna z największych jednostek zatopionych przez U-Booty podczas wojny; brytyjski statek-przetwórnia wielorybnicza "Terje Viken", uszkodzony 7 marca 1941; dobity później przez U-99.
↑ Karl Dönitz: 10 lat i 20 dni : wspomnienia 1935-1945. Gdańsk: Finna, 1997, s. 99-107. ISBN 83-905073-3-1.
↑ WWII U-boat Successes: Ships hit by U-47 (ang.). U-boot .net. [dostęp 2010-12-26].
SS Bosnia (+1939). The Wreck Site. [dostęp 20 marca 2010].

Bibliografia

Karl Dönitz: 10 lat i 20 dni : wspomnienia 1935-1945. Gdańsk: Finna, 1997. ISBN 83-905073-3-1.

www.uboat.net: U-47 (ang.). [dostęp 26 października 2008].

Niszczyciel (zwany wcześniej kontrtorpedowcem) – klasa uniwersalnych, szybkich okrętów torpedowo-artyleryjskich średniej wielkości, obecnie rakietowo-artyleryjskich (niszczyciele rakietowe).

Typ VII – typ niemieckich okrętów podwodnych. Największa seria okrętów, zbudowana kiedykolwiek na świecie, ok. 700 jednostek. Główna siła bojowa niemieckiej U-Bootwaffe.