U-505 - Polski Serwis Naukowy

U-505 – niemiecki okręt podwodny (U-Boot) typu IX C z okresu II wojny światowej. Okręt zasłynął tym, że w 1944 roku został zdobyty na pełnym morzu przez okręty US Navy.

Jeden z 4 U-Bootów zachowanych do czasów współczesnych.

Historia

Stępkę pod budowę U-505 położono w hamburskiej stoczni Deutsche Werft AG 12 czerwca 1940. Wodowanie nastąpiło 25 maja 1941, wejście do służby 26 sierpnia 1941. 10 listopada 1942 okręt został zaatakowany przez samolot Lockheed Hudson. W wyniku eksplozji bomby okręt doznał ciężkich uszkodzeń i był zmuszony udać się do portu Lorient na naprawy.

U-995 – niemiecki okręt podwodny (U-Boot) typu VII C/41 z okresu II wojny światowej. Okręt wszedł do służby w 1943 roku. Kolejni dowódcy: Kptlt. Walter Köhntopp, Oblt. Hans-Georg Hess.

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.

24 października 1943, gdy okręt był atakowany bombami głębinowymi, jego dowódca Peter Zschech popełnił samobójstwo. Był to jedyny taki przypadek podczas wojny.

Na początku czerwca 1944 Amerykanie dzięki Enigmie przechwycili niemiecki komunikat informujący, że u wybrzeży Cabo Verde znajduje się na patrolu niemiecki okręt podwodny. Zespół składający się z lotniskowca eskortowego USS "Guadalcanal" i pięciu niszczycieli eskortowych, został skierowany w ten rejon w celu zdobycia lub zatopienia niemieckiego okrętu. 4 czerwca 1944 okręty zespołu wykryły i zaatakowały nieprzyjacielską jednostkę przy użyciu bomb głębinowych. Uszkodzona jednostka wynurzyła się na powierzchnię i została ostrzelana z działek przeciwlotniczych. Niemieccy marynarze w pośpiechu opuścili swój okręt zostawiając nietknięte księgi szyfrów i inne dokumenty. Nie zdążyli także odpalić ładunków wybuchowych.

Okręt-cel - okręt wycofany ze służby lub specjalnie w tym celu wybudowany, wykorzystywany przez marynarkę wojenną lub lotnictwo wojskowe jako cel strzelań ćwiczebnych.

Okręty podwodne typu IX – typ największych niemieckich okrętów podwodnych (U-Bootów) z okresu II wojny światowej, przeznaczonych do dalekich rajdów (wybrzeża USA, południowa Afryka, a nawet Ocean Indyjski). Okręty tego typu miały zasięg ok. 12000-13000 mil morskich. Uzbrojenie miały podobne do okrętów typu VII, z tym, że na rufie były dwie wyrzutnie torped, a nie jedna oraz zabierały więcej zapasowych torped. Inne też było działo pokładowe (kaliber 105 mm) i silniejsze było uzbrojenie przeciwlotnicze. IX-ki były jednak bardziej ociężałe, dłużej się zanurzały, co powodowało większe zagrożenie nagłym atakiem samolotów bądź okrętów eskorty. Ich głównym zadaniem było zatapianie samotnie płynących statków na dalekich rejonach operacyjnych, gdzie eskorta była mniej liczna.

Okręt był pierwszą od 1815 roku nieprzyjacielską jednostką opanowaną przez US Navy na pełnym morzu. Po zdobyciu okręt przeholowano 2740 km do portu na Bermudach, gdzie jego pobyt objęty był ścisłą tajemnicą do końca wojny. W celu utrzymania całej operacji w tajemnicy niemieccy marynarze zostali odseparowani od innych jeńców wojennych, a ich rodziny poinformowano, że wszyscy zginęli w zatopionym okręcie. Dodatkowo, aby utrzymać tajemnicę, U-505 został czasowo przemianowany na USS "Nemo".

Enigma (z gr. αινιγμα, wym. enigma, pl. zagadka) – niemiecka przenośna, elektromechaniczna maszyna szyfrująca oparta na zasadzie obracających się wirników, opracowana przez Artura Scherbiusa, a następnie produkowana przez wytwórnię Scherbius & Ritter. Wytwórnia ta została założona w 1918 z inicjatywy Scherbiusa oraz innego niemieckiego inżyniera Richarda Rittera i zajmowała się konstrukcją i produkcją urządzeń elektrotechnicznych między innymi silników asynchronicznych. Scherbius odkupił prawa patentowe do innej wirnikowej maszyny szyfrującej opracowanej przez holenderskiego inżyniera Hugona Kocha.

Wilhelm Bauer, ex-U-2540 – niemiecki okręt podwodny (U-Boot) typu XXI zbudowany w okresie II wojny światowej, zatopiony, później wcielony do Bundesmarine. Jeden z 4 U-bootów zachowanych do czasów współczesnych.

Dysponując księgą kodów znalezioną na pokładzie U-505 alianci byli w stanie dokładnie odczytywać komunikaty Kriegsmarine i dzięki tym informacjom z większą precyzją określać położenie niemieckich okrętów podwodnych.

Oprócz szyfrów, U-505 stał się cennym źródłem informacji na temat najnowszych stosowanych przez Niemców rozwiązań konstrukcyjnych. Na jego pokładzie znajdowały się najnowsze torpedy z napędem elektrycznym, a także torpedy akustyczne.

Po wojnie planowano wykorzystać U-505 jako okręt-cel. Przed zatopieniem uratowali go pracownicy Muzeum Nauki i Techniki w Chicago, którzy wyrazili gotowość przejęcia okrętu i wykorzystania go w roli eksponatu muzealnego. We wrześniu 1954 okręt został przekazany przez rząd Stanów Zjednoczonych muzeum w Chicago. Od tego czasu okręt prezentowany jest jako stała ekspozycja i forma upamiętnienia wszystkich ofiar bitwy o Atlantyk.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Bermudy – terytorium zależne Wielkiej Brytanii na Oceanie Atlantyckim położone na wyspach Bermudach. Składa się z około 100 nizinnych wysp koralowych. Na całkowitej powierzchni wynoszącej 53,3 km² mieszkają 65 773 osoby z czego 2 000 żyje w stolicy terytorium Hamilton. Temperatura waha się od 17 °C w styczniu do 26 °C w lipcu, a roczna ilość opadów wynosi 1500 mm. Na Bermudach na niewielką skalę rozwinął się przemysł i rolnictwo. Głównym źródłem dochodów jest turystyka.

Przypisy

Pozostałe to: U-534, U-995, U-2540.

Bibliografia

Wojciech Holicki, U-505 niezwykły pomnik, NTW nr 6/1996, ISSN 1230-1655

Linki zewnętrzne

służba U-505 (ang.)

www.ubootwaffe.net (ang.)

W muzeum