UKF - Polski Serwis Naukowy

UKF – zakres fal radiowych (pasmo radiowe) o częstotliwości od 30 do 300 MHz, co odpowiada długości fali od 10 metrów do 1 metra.

Ten zakres fal przeciętnemu człowiekowi kojarzy się najbardziej (przez co potocznie bywa błędnie utożsamiany na wyłączność) z radiofonią UKF.

Nazwa

Rodzime określenie to skrót od nazwy "Ultra Krótkie Fale". W użyciu są też nazwy pełne: fale ultrakrótkie bądź fale metrowe. Nazwy te odnoszą się do długości fal z tego zakresu. Odpowiednikiem w języku angielskim jest VHF – skrót od nazwy Very High Frequency ("bardzo wysoka częstotliwość"), która to nazwa opisuje ich częstotliwość.

Comité consultatif international des radiocommunications, CCIR (pl. Międzynarodowy Doradczy Komitet Radiokomunikacyjny) - instytucja międzynarodowa zajmująca się radiokomunikacją, założona w 1932 podczas konferencji na temat radiotelegrafii w Waszyngtonie. W roku 1992 w przekształcona International Telecommunication Union - Radiocommunication Sector (ITU-R).

Krótkofalarstwo (ang. ham radio, Amateur Radio – radiowa służba amatorska) – hobby polegające na nawiązywaniu łączności radiowych na wielu pasmach radiowych – od fal długich, poprzez średnie, krótkie i ultrakrótkie aż do mikrofal przez krótkofalowców przy pomocy radiostacji z innymi krótkofalowcami, potwierdzaniu łączności za pomocą karty QSL, uczestnictwie w zawodach krótkofalarskich, jak również konstruowaniu urządzeń radiowych i antenowych do nawiązywania łączności. Osobną grupę krótkofalowców stanowią nasłuchowcy (SWL).

Zastosowanie

Fale ultrakrótkie używane są zwłaszcza do łączności na mniejsze odległości. W tym zakresie działają telewizja naziemna, radiofonia, sieć pagerowa oraz różne systemy łączności lokalnej – np. w lotnictwie, policji, innych służbach, radiu taxi i wielu innych. Na częstotliwościach 50-52 MHz i 144-146 MHz (w Polsce) 70 MHz i 225 MHz znajdują się pasma przeznaczone dla krótkofalowców. Stacje radiowe modulowane częstotliwościowo przesyłają dodatkowe informacje RDS.

Fale radiowe (promieniowanie radiowe) – promieniowanie elektromagnetyczne, które może być wytwarzane przez prąd przemienny płynący w antenie. Uznaje się, że falami radiowymi są fale o częstotliwości 3 kHz – 3 THz (3·103 – 3·1012 Hz). Wg literatury zachodniej zakres częstotliwości obejmuje fale od 3 Hz. Zależnie od długości dzielą się na pasma radiowe.

Częstotliwość określa liczbę cykli zjawiska okresowego występujących w jednostce czasu. W układzie SI jednostką częstotliwości jest herc (Hz). Częstotliwość 1 herca odpowiada występowaniu jednego zdarzenia (cyklu) w ciągu 1 sekundy. Najczęściej rozważa się częstotliwość w ruchu obrotowym, częstotliwość drgań, napięcia, fali.

Radiofonia, utożsamianie i błędy w nazewnictwie

Obecnie w Europie i większości państw świata radiofonie korzystają z pasma UKF nadając programy w zakresie częstotliwości 87,5-108 MHz (tzw. pasmo CCIR albo pasmo górne), w Japonii radiofonia UKF wykorzystuje pasmo 76-92 MHz, w dawnych państwach socjalistycznych (poza NRD i Jugosławią) przez kilkadziesiąt lat (od około połowy lat 60. do mniej więcej końca XX w.) używany był zakres 65,5-74 MHz (tzw. pasmo OIRT lub pasmo dolne; w zakresie pasma górnego zostały umieszczone kanały telewizyjne nr 4 i 5).

Niemiecka Republika Demokratyczna w skrócie NRD (niem. Deutsche Demokratische Republik, DDR) - państwo powstałe 7 października 1949 na terenie byłej sowieckiej strefy okupacyjnej (niem. Sowjetische Besatzungszone in Deutschland, SBZ). 3 października 1990 NRD przyłączyła się do RFN.

Fale długie (fale kilometrowe) (ang. LF – Low Frequency), zakres fal radiowych (pasmo radiowe) o częstotliwości: 30-300 kHz i długości 10-1 km. Zakres ten jest przeznaczony głównie dla rozgłośni radiowych w I regionie ITU (Europa, Afryka i Bliski Wschód).

Na podstawie międzynarodowych ustaleń w radiofonii na falach ultrakrótkich wykorzystuje się transmisję z modulacją częstotliwości (FM), natomiast na falach długich, średnich i krótkich – z modulacją amplitudy (AM). W wielu krajach, zwłaszcza tych, w których radiofonia oprócz UKF nadaje wyłącznie na falach średnich, dla zakresu ultrakrótkofalowego powszechnie używane jest określenie FM, jako przeciwieństwo AM określającego fale średnie. Określenie to jest jednak nieprawidłowe, bowiem opisuje ono sposób transmisji (stosowany w różnych zakresach fal), a nie sam zakres fal (pasmo).

Australia (Związek Australijski, Commonwealth of Australia) – kraj położony na półkuli południowej, obejmujący najmniejszy kontynent świata, wyspę Tasmanię i inne znacznie mniejsze wyspy na Oceanie Indyjskim i Spokojnym. Australia na powierzchni nie sąsiaduje z żadnym krajem, natomiast poprzez morza krajami sąsiadującymi z Australią na północy są: Indonezja, Timor Wschodni i Papua-Nowa Gwinea; na północnym wschodzie: Wyspy Salomona, Vanuatu oraz Nowa Kaledonia; na południowym wschodzie: Nowa Zelandia. Australia jest jedynym państwem, które jest również kontynentem.

Policja – umundurowana i uzbrojona formacja przeznaczona do ochrony bezpieczeństwa ludzi i mienia oraz do utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego. Do jej głównych zadań należy pilnowanie przestrzegania prawa i ściganie przestępców, jak również zapewnienie ochrony i pomocy w sytuacjach kryzysowych zarówno wobec ludzi jak i mienia. Jeżeli jest to konieczne, policja nadzoruje na poziomie operacyjnym także wszelkie służby ratownicze.

Historia zastosowania

Pierwsze stałe transmisje na zakresie UKF miały miejsce w latach 30. XX wieku i były związane z wprowadzeniem telewizji. Od lat 50. i 60. następuje masowy rozwój radiofonii UKF, przede wszystkim w krajach rozwiniętych i krajach bloku sowieckiego, choć w Australii i Nowej Zelandii pierwsze licencje na transmisję w tym zakresie zaczęto wydawać dopiero w latach 80. W Polsce pierwszą stacją nadającą na UKF-ie była przedwojenna Eksperymentalna Stacja Telewizyjna. 1 października 1954 roku uruchomiono pierwszą polską stację radiofoniczną UKF – mieściła się ona w Warszawie i nadawała na częstotliwości 97,6 MHz.

Fale średnie (fale hektometrowe), (ŚR, Ś), (ang. MF - Medium frequency), zakres fal radiowych (pasmo radiowe) o częstotliwości: 300-3000 kHz i długości 1000-100 m. Obecnie radiofonie europejskie nadają programy na falach średnich w zakresie 522-1611 kHz z odstępem między kanałami 9 kHz. W Ameryce Północnej zakres fal średnich to 515-1715 kHz, a odstęp międzykanałowy wynosi 10 kHz.

Metr to jednostka podstawowa długości w układach: SI, MKS, MKSA, MTS, oznaczenie m. Metr został określony 26 marca 1791 roku we Francji, ze względu na potrzebę korzystania z dziesiętnego systemu miar[potrzebne źródło]. W myśl definicji zatwierdzonej przez XVII Generalną Konferencję Miar i Wag w 1983 jest to odległość, jaką pokonuje światło w próżni w czasie 1/299 792 458 s.

Zobacz też

Zobacz hasło UKF w Wikisłowniku

Modulacja częstotliwości (FM)

Modulacja amplitudy (AM)

Przypisy

Radio Polska – historia (pol.). [dostęp 22 maja 2009].