UNESCO - Polski Serwis Naukowy

UNESCO (ang. United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization; Organizacja Narodów Zjednoczonych do Spraw Oświaty, Nauki i Kultury; łac. unesco – łączę się w jedno) – organizacja wyspecjalizowana ONZ, której podstawowym celem jest wspieranie współpracy międzynarodowej w dziedzinie kultury, sztuki i nauki, a także wzbudzanie szacunku dla praw człowieka, bez względu na kolor skóry, status społeczny i religię.

Prawa człowieka to koncepcja, według której każdemu człowiekowi przysługują pewne prawa, których źródłem obowiązywania jest przyrodzona godność ludzka. Prawa te mają charakter:

Organizacje wyspecjalizowane ONZ (ang. UN Specialized Agencies, dlatego też w języku polskim niekiedy nazywa się je agencjami wyspecjalizowanymi ONZ) – organizacje międzynarodowe powiązane i blisko współpracujące z Organizacją Narodów Zjednoczonych. ONZ wraz z jej organizacjami wyspecjalizowanymi nazywa się "rodziną ONZ".

Siedziba UNESCO mieści się przy place de Fontenoy 7/9 w 7. dzielnicy Paryża.

Program działalności UNESCO obejmuje dwa zasadnicze działy:

działania na rzecz rozwoju nauki i kultury

udzielanie pomocy materialnej, technicznej i kadrowej w organizowaniu oświaty

Historia

Pierwszy dyrektor generalny UNESCO, Julian Huxley (w latach 1946–1948)

UNESCO została utworzona 16 listopada 1945 w Londynie. Pierwszym dyrektorem generalnym został Julian Huxley, biolog i pisarz. Organizacja miała wdrażać "solidarność intelektualną i moralną ludzkości", aby zapobiec trzeciej wojnie światowej. Trudna sytuacja międzynarodowa (zimna wojna, dekolonizacja) oraz bardzo szeroki mandat wpłynęły negatywnie na efektywność organizacji. Niektóre państwa prowadziły też w łonie UNESCO kampanie "antyimperialistyczne". Z tego względu w grudniu 1984 wycofały się z organizacji USA, a w rok później także Wielka Brytania, wyniku czego utraciła ona trzecią część swego budżetu.

Język Québec oraz Ontario, Nouveau-Brunswick, – ok. 8 mln osób. Ok. 201 milionów używa francuskiego na całym świecie jako języka głównego (oszacowanie z r. 2009 wg Organisation mondiale de la Francophonie) a 72 miliony jako drugiego języka codziennego (w tym krajach Maghrebu). Wiele z tych osób mieszka w krajach, gdzie francuski jest jednym z języków urzędowych bądź powszechnie używanych (54 kraje). Paradoksalnie, w Algierii, Maroku, i Tunezji, gdzie nie ma statusu języka urzędowego jest bardziej rozpowszechniony niż w wielu krajach Czarnej Afryki, gdzie jest jedynym językiem urzędowym i używa go 96 milionów ludzi.

Arcydzieła Ustnego i Niematerialnego Dziedzictwa Ludzkości (ang.: Masterpieces of the Oral and Intangible Heritage of Humanity) - lista publikowana i sukcesywnie uzupełniana przez UNESCO, począwszy od 2001, kiedy znalazło się na niej 19 pozycji. Wskazuje na konieczność ochrony wskazanych na niej pozycji dotyczących wartości kultury oralnej i niematerialnego dziedzictwa ludzkości. Najnowsza lista została opublikowana 25 listopada 2005.

W wyniku przeprowadzonych reform, UNESCO powróciła do jednego ze swych podstawowych zadań, tj. promocji wolności słowa na świecie. W 1997 UNESCO przyznała po raz pierwszy światową nagrodę wolności prasy (World Press Freedom Prize), otrzymał ją chiński dziennikarz, Gao Yu. Także w 1997 Wielka Brytania powróciła na łono organizacji. W 2003, doceniając przeprowadzone reformy w funkcjonowaniu struktur organizacji, USA porzuciły status obserwatora i ponownie zostały członkiem UNESCO.

Julian Sorell Huxley (ur. 22 czerwca 1887 – zm. 14 lutego 1975) – angielski biolog, humanista. Jeden z założycieli World Wildlife Fund. W latach 1946-1948 sprawował funkcję pierwszego w historii dyrektora generalnego UNESCO.

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.

Od 2011 UNESCO zrzesza 194 państwa. Funkcję sekretarza generalnego Polskiego Komitetu ds. UNESCO sprawuje prof. Sławomir Ratajski
Zobacz też

Lista Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Przyrodniczego UNESCO

Lista Ustnego i Niematerialnego Dziedzictwa Ludzkości UNESCO

Ambasador Dobrej Woli UNESCO

Przypisy

Unesco : une organisation internationale souvent jugée très lourde et peu efficace (fr.). "Le Monde". [dostęp 26 września 2009].

Henrikas Yushkiavitshus: UNESCO welcomes back U.S.A. (ang.). "Global Journalist". [dostęp 26 września 2009].

Polski Komitet ds. UNESCO - Stały Sekretariat

Linki zewnętrzne

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
UNESCO

Serwis internetowy UNESCO. [dostęp 15 listopada 2009].

Polski Komitet ds. UNESCO. [dostęp 15 listopada 2009].

Centrum Inicjatyw UNESCO. [dostęp 15 listopada 2009].

Liga polskich miast i miejsc UNESCO z siedzibą w Toruniu. [dostęp 15 listopada 2009].