USS Cairo - Polski Serwis Naukowy

USS Cairo – amerykańska pancerna kanonierka rzeczna typu City (Cairo) floty Unii z okresu wojny secesyjnej. Zatonęła 12 grudnia 1862 na minie, obecnie jest eksponatem muzeum w Vicksburgu.

Budowa i opis

Osobny artykuł: kanonierki typu City.

USS "Cairo" była jedną z siedmiu kanonierek rzecznych typu City, nazywanego też od niej typem Cairo. Zamówione zostały przez Armię USA w sierpniu 1861, z przeznaczeniem do wspierania wojsk lądowych w operacjach wzdłuż rzeki Missisipi i jej dopływów.

Mina morska to środek walki morskiej, przeznaczony do rażenia podwodnej części kadłuba okrętu lub statku. Składa się z ładunku materiału wybuchowego umieszczonego w kulistym lub cylindrycznym kadłubie wodoszczelnym, wyposażonego w urządzenia zapalające i zabezpieczające.

Cairo - miasto w USA, w stanie Illinois, w hrabstwie Alexander, którego jest stolicą. Według spisu z 2000 roku miasto zamieszkuje 3 632 osób. Nazwa miasta pochodzi od angielskiej nazwy stolicy Egiptu: poprawna wymowa to Care-O.

"Cairo" został zbudowany w stoczni Eadsa w Mound City nad rzeką Ohio, a wyposażany był w mieście Cairo, którego nazwę nosił. Budowę rozpoczęto na przełomie września i października 1861, okręt wodowano w październiku 1861, a oddano do służby 25 stycznia 1863. "Cairo" miał identyfikacyjne paski wokół kominów w kolorze szarym.

Yazoo (Yazoo River) – rzeka w USA w stanie Missisipi o długości 302 km. Jest to drugi co do długości wschodni dopływ rzeki Missisipi (najdłuższym wschodnim dopływem jest Ohio).

Missisipi (ang. Mississippi River) – rzeka w centralnej i południowo-wschodniej części USA. Jej długość wynosi 3778 km (od źródeł jej dopływu Missouri 5969 km). Jest to najdłuższa rzeka Ameryki Północnej i jedna z czterech najdłuższych rzek świata (obok Nilu, Jangcy i Amazonki). Powierzchnia jej dorzecza wynosi 3,2 mln km².

Okręt był konstrukcji drewnianej, o napędzie centralnym kołem łopatkowym, ukrytym w tylnej części kazamaty. Część nadwodna była przykryta czworoboczną kazamatą o silnie pochylonych ścianach z grubego drewna (61 cm z przodu i 30 cm z boków i tyłu). Kazamata była częściowo opancerzona płytami żelaznymi grubości 63 mm - na przodniej ścianie oraz pas długości ok. 18,3 m na bokach na śródokręciu, w rejonie kotłowni i maszynowni. Również sterówka była pokryta żelazem grubości 32 mm, na podkładzie drewnianym.

Wojna secesyjna – wojna domowa, która miała miejsce w latach 1861-1865 w Stanach Zjednoczonych Ameryki, pomiędzy stanami wchodzącymi w skład Stanów Zjednoczonych (tzw. Unią lub "północą") i Skonfederowanymi Stanami Ameryki (tzw. Konfederacją lub "południem"), które wystąpiły z Unii.

Kampania na Missisipi – szereg bitew lądowych i rzecznych o panowanie nad doliną rzeki Missisipi podczas wojny secesyjnej w Ameryce Północnej, trwająca od lutego 1862 do lipca 1863. Kampania zakończona została wraz ze zdobyciem Vicksburga opanowaniem całej Missisipi – w kierunkach od północy i południa – przez wojska Unii. Duże znaczenie w walkach odgrywały rzeczne flotylle okrętów, wspierające wojska lądowe i walczące ze sobą.

Z powodu wrażliwości nieopancerzonej przedniej części ścian bocznych na ostrzał, część okrętów miała wzmacnianą osłonę w sposób improwizowany. Na "Cairo" w tym miejscu były przykręcone poziomo zagięte szyny kolejowe, od przedniej ściany kazamaty do pierwszej strzelnicy burtowej (prawoburtowe szyny zachowały się do chwili obecnej). Łączna masa pancerza na "Cairo" sięgnęła 122 tony (przy początkowej specyfikacji 75 ton).

Unia − określenie używane dla amerykańskich stanów, które pozostały w składzie Stanów Zjednoczonych Ameryki (USA) podczas domowej wojny secesyjnej z lat 1861-1865, w przeciwieństwie do Konfederacji. Stany Unii określane są też jako Północ lub potocznie – Jankesi. Drugą stronę konfliktu – Południe (Konfederaci).

Uzbrojenie "Cairo" składało się z 13 dział, umieszczonych w strzelnicach w kazamacie. W jego skład wchodziły 3 działa gwintowane 42-funtowe, 6 dział gładkolufowych 32-funtowych, 3 działa gładkolufowe 8-calowe (64-funtowe) i 1 działo 12-funtowe, zastąpione później przez 30-funtowe gwintowane Parrot. Z tego, dwa działa 42-funtowe i jedno 8-calowe były w głównej baterii dziobowej, jedno działo 32-funtowe i gwintowane 30-funtowe na rufie, trzy działa 32-funtowe i jedno 8-calowe na lewej burcie i dwa działa 32-funtowe, jedno 42-funtowe i jedno 8-calowe na prawej burcie.

Służba

Podobnie, jak inne jednostki tego typu, "Cairo" wszedł w styczniu 1862 w skład Zachodniej Flotylli Kanonierek Armii USA i aktywnie działał podczas kampanii na Missisipi, począwszy od walk pod Fortem Pillow w Tennessee w lutym-maju 1862.

USS "Cairo" - stan obecny (widok od dziobu)

6 czerwca 1862 brał udział w bitwie pod Memphis, zakończonej zniszczeniem konfederackiej Floty Obrony Rzeki.

W listopadzie i grudniu 1962 okręt działał na rzece Yazoo, gdzie 12 grudnia 1862 zatonął na minie, która wybuchła z lewej strony dziobu.

Wrak "Cairo" został wydobyty w latach 60. XX wieku i po częściowej rekonstrukcji, od 1980 jest eksponowany w muzeum Vicksburg National Military Park w Vicksburgu.

Dowódcy

Cmdr. Nathaniel C. Bryant (styczeń-sierpień 1862)

Lt.Cmdr. Thomas O. Selfridge (sierpień-grudzień 1862)

Przypisy

↑ A. Konstam, Union..., s.24
↑ A. Konstam, Union... s.9
D. Canney, The Old..., s.54
↑ D. Canney, The Old..., s.51
D. Canney, The Old..., s.52
D. Canney, The Old..., s.53

Bibliografia

Donald L. Canney, The Old Steam Navy. Volume two. The ironclads 1842-1885, Annapolis 1993, ISBN 0-87021-586-8

Angus Konstam, Union River Ironclad 1861-65, New Vanguard no. 56, Osprey Publishing 2002, ISBN 1-84176-444-2