USS Terror - BM-4 - Polski Serwis Naukowy

USS Terror (Monitor No. 4), amerykański monitor — całkowicie przebudowana wersja wcześniejszego monitora USS "Agamenticus", także swego czasu noszącego nazwę "Terror" — był stalowokadłubowym, dwuśrubowym, dwuwieżowym okrętem, którego stępkę położono w 1874 w Filadelfii, w firmie William Cramp and Sons. Prace częściowo zakończono sześć lat później, a wodowanie odbyło się 24 marca 1883.

Kontradmirał (kadm., kontradm.) - wojskowy stopień oficerski w polskiej Marynarce Wojennej, odpowiadający generałowi brygady w Wojskach Lądowych i Siłach Powietrznych. Jego odpowiedniki znajdują się także w marynarkach wojennych innych państw.

USS Maine (ACR-1) to amerykański krążownik pancerny, klasyfikowany także jako pancernik, pierwszy okręt o tej nazwie, słynny z powodu swojego zatonięcia, będącego bodźcem do wojny amerykańsko-hiszpańskiej.

Dostarczony Marynarce w 1887 okręt, wciąż nieukończony, został przeprowadzony do stoczni New York Navy Yard do dalszych prac. Kontynuowano je przez ponad siedem lat z niewielką intensywnością. "Terror" został w końcu przyjęty do służby w Nowym Jorku 15 kwietnia 1896, z komandorem P. F. Harringtonem jako dowódcą.

Pryz (fr. prise - zdobycie) – w prawie morskim: zdobycz wojenna w postaci skonfiskowanej cywilnej jednostki pływającej pod banderą nieprzyjacielskiego państwa lub jednostki państwa neutralnego wiozącej niedozwolony ładunek (przemyt) do państwa będącego drugą stroną w konflikcie zbrojnym. Łupem jest również ładunek jednostki. W przypadku, gdy mienie (statek lub ładunek) nie jest własnością państwa, lecz prywatną, to po wojnie łup należy zwrócić właścicielowi lub zrównoważyć odszkodowaniem. W przypadku przemytu właściciel najczęściej traci nie tylko ładunek, ale i statek.

Portoryko (hiszp. Puerto Rico – "bogaty port") – państwo stowarzyszone z USA, leżące na wyspie w Ameryce Środkowej, nad Oceanem Atlantyckim i Morzem Karaibskim.

"Terror", przydzielony do Dywizjonu Północnego Atlantyku (ang. North Atlantic Squadron), operował w pobliżu wschodniego wybrzeża USA od Tompkinsville w stanie Nowy Jork do Hampton Roads i Fort Monroe w Wirginii oraz od Sandy Hook w New Jersey do Charleston w czasie zimy 1897-1898. W odpowiedzi na tajemniczą eksplozję krążownika pancernego "Maine" w porcie w Hawanie 15 lutego 1898, która zwiększyła napięcie występujące pomiędzy USA i Hiszpanią, okręt popłynął ze swojego zwyczajowego miejsca patrolowania koło Tompkinsville na południe, do miejsca koncentracji floty amerykańskiej, docierając do Key West 2 kwietnia 1898.

Dictionary of American Naval Fighting Ships (w skrócie DANFS) z ang. Słownik okrętów amerykańskich – publikacja będąca podstawowym źródłem informacji o każdym z okrętów wykorzystywanym kiedykolwiek przez Marynarkę Wojenną Stanów Zjednoczonych. Choć w nazwie pojawia się słowo "słownik" to w rzeczywistości jest ona bardziej specjalistyczną "encyklopedią". W DANFS wraz z opisami głównych okrętów amerykańskich umieszczono dodatki o mniejszych jednostkach pływających, historii okrętów Marynarki Wojennej Skonfederowanych Stanów Ameryki, oraz wiele różnych artykułów o okrętach. DANFS jest publikowany przez Naval Historical Center (Centrum Historyczne Marynarki Wojennej – NHC) i udostępniany w postaci książkowej oraz w postaci witryny internetowej.

Wojna amerykańsko-hiszpańska, ang. Spanish-American War (od 25 kwietnia do 12 sierpnia 1898), to konflikt zbrojny pomiędzy Stanami Zjednoczonymi a Hiszpanią, w wyniku którego Hiszpania utracia większość swych posiadłości na Karaibach i na obszarze Pacyfiku, a Stany Zjednoczone porzuciły dotychczasową politykę izolacjonizmu.

22 kwietnia, po otrzymaniu rozkazów od prezydenta USA Williama McKinleya, kontradmirał William T. Sampson dowodzący Dywizjonem Północnego Atlantyku z pokładu USS "New York" (Armored Cruiser No. 2), rozmieścił swoją flotę w ramach przygotowań do blokady wybrzeża Kuby. Trzy dni później USA wypowiedziały oficjalnie wojnę Hiszpanii, rozpoczynając wojnę amerykańsko-hiszpańską. "Terror", który dotarł do Cardenas na Kubie 24 kwietnia, zajął kubański statek "Almansas" pierwszego dnia walk, ale wkrótce go zwolnił. W ciągu następnych dwóch dni monitor zajął dwa hiszpańskie okręty "Ambrosia Bolivar" i "Guido", które później odesłał jako pryzy na Florydę.

USS Iowa (BB-4) – jedyny w swoim typie amerykański pancernik z okresu przed i I wojny światowej. Był to pierwszy okręt w historii United States Navy nazwany na cześć stanu Iowa

Domena publiczna (ang.: public domain) – w najwęższym znaczeniu jest to twórczość, z której można korzystać bez ograniczeń wynikających z uprawnień jakie mają posiadacze autorskich praw majątkowych, gdyż prawa te wygasły lub twórczość ta nigdy nie była lub nie jest przedmiotem prawa autorskiego. Pojęcie to wywodzi się anglosaskiego common law i początkowo oznaczało grunty należące do państwa, które zostały udostępnione do bezpłatnego użytku publicznego, co później zostało rozciągnięte na własność intelektualną, która z różnych względów nie jest objęta ochroną prawa autorskiego i może w związku z tym być wykorzystywana bezpłatnie przez każdego.

W międzyczasie informacje o ruchach hiszpańskiej floty pod dowództwem admirała Pascuala Cervery powodowały niepokój w środowiskach morskich w Waszyngtonie. Wywiad stwierdził, co dotarło do Sampsona, że hiszpańska flota opuściła Wyspy Zielonego Przylądka rano 29 kwietnia. Reakcją Sampsona była chęć spotkania z flotą Cervery w pobliżu stolicy Portoryko- San Juan, najbliższej bazy hiszpańskiej na Karaibach. Dowodząc z pokładu "New York", kontradmirał Sampson zebrał swoją flotę, w skład której weszły "Terror" i jego siostrzany okręt "Amphitrite" (Monitor No. 2), a także pancerniki "Iowa" (Battleship No. 4) i "Indiana" (Battleship No. 1) oraz "Porter" (Torpedo Boat No. 6), dwa okręty pomocnicze i węglowiec. Flota amerykańska opuściła Key West 3 maja.

Cárdenas - miasto w północno-zachodniej części Kuby (prowincja Matanzas), nad zatoką Cárdenas (Cieśnina Florydzka), na wschód od Hawany; 100 tys. mieszk. (2005); port handlowy i rybacki; przemysł stoczniowy, cukrowy, tytoniowy, rybny, piwowarski, papierniczy; muzeum.

Republika Zielonego Przylądka (port. Cabo Verde, República de Cabo Verde) – państwo wyspiarskie na Oceanie Atlantyckim, położone 620 km na zachód od zachodnich wybrzeży Afryki, geograficznie tożsame z Wyspami Zielonego Przylądka wraz z wodami terytorialnymi.

"Terror" i "Amphitrite" podczas rejsu kilkukrotnie ulegały awarii, opóźniając w ten sposób inne jednostki Sampsona. W pewnym momencie "New York" wziął zarówno "Terror" jak i "Porter" na hol. Po dotarciu do San Juan 12 maja Amerykanie stwierdzili, że w porcie nie ma hiszpańskich okrętów. W ramach wypełniania rozkazu "rozpoznać ich pozycje i siły" Sampson zdecydował, że przeprowadzi krótkie bombardowanie umocnień brzegowych. Dywizjon był w gotowości o godzinie 4.00 12 maja 1898, kiedy światła miasta były wyraźnie widoczne w ciemnościach poprzedzających świt. Wraz z wybiciem godziny 5.00 okręty amerykańskie rozpoczęły ogień w ciągu 15 minut, natomiast Hiszpanie odpowiedzieli ogniem o 5.23.

Hampton Roads to obszerny akwen będący rozwinięciem estuarium rzeki Jamesa, do którego uchodzą także rzeki Elizabeth, Nansemond, Warwick i liczne pomniejsze cieki wodne tuż przed ujściem do zatoki Chesapeake otwierającej się w tym miejscu na Atlantyk. Nazwą tą obejmuje się zarówno sam zbiornik wodny, jak i cały, gęsto zaludniony region.

Marynarka Wojenna Stanów Zjednoczonych (ang. United States Navy, US Navy) – jeden z rodzajów Sił Zbrojnych Stanów Zjednoczonych odpowiedzialny za działania na morzu.

"Terror" był piąty w kolumnie i toczył walkę artyleryjską z hiszpańskimi bateriami brzegowymi przez kolejne trzy godziny. Po rozpoczęciu ostrzału ogromna chmura białego dymu utrudniła mocno widoczność celów i spowodowała, że dowodzący wydał rozkaz używania tylko największych dział w celu ograniczenia zadymienia.

Monitor - klasa ciężkich przybrzeżnych okrętów artyleryjskich, przeznaczonych do ostrzeliwania celów i umocnień na brzegu, zwalczania artylerii nadbrzeżnej i wsparcia desantu.

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.

Monitor wystrzelił 31 dziesięciocalowych pocisków w ramach trzech przepłynięć naprzeciw fortyfikacji San Juan i trafił bezpośrednio baterię, którą dowodzący okrętem oficer, komandor Nicholl Ludlow, określił jako "najbardziej zajadłą" (ang. the most vicious). "Terror", który podpłynął bliżej brzegu, aby mieć lepszą pozycję do oddawania strzałów, ostrzeliwał brzeg do 8.15, kiedy wycofał się z boju i dołączył do dywizjonu Sampsona, oddalającego się w kierunku północno-zachodnim.

USS New York (ACR-2) - amerykański krążownik pancerny z okresu I wojny światowej. Podczas służby okrętowi dwukrotnie zmieniano nazwę: po raz pierwszy na USS "Saratoga" (ACR-2), a następnie na USS "Rochester" (CA-2).

Monitor ponownie podjął operacje krążownicze na Karaibach i w pobliżu Puerto Rico podczas walk z Hiszpanią, co trwało do września 1898. Na zakończenie wojny okręt popłynął na północ do Hampton Roads. Umieszczony w rezerwie w Norfolk 18 października 1898, został wycofany ze służby 25 lutego 1899.

"Terror", po przeprowadzeniu do Annapolis pod koniec 1901, został przywrócony do służby, tym razem jako okręt szkoleniowy dla podchorążych. Wypłynął on w letni rejs z uczniami w 1905. Później udał się do Filadelfii, gdzie ponownie został umieszczony w rezerwie 11 września 1905, wycofany ze służby i osadzony w pobliżu League Island w porcie filadelfijskim 8 maja 1906.

Skreślony z listy floty 31 grudnia 1915, "Terror" znajdował się w Indian Head w Maryland jako okręt służący do testów kadłuba w Naval Proving Grounds, a następnie znalazł się na liście obiektów na sprzedaż. Pomimo tego, że został sprzedany na złom 10 marca 1921, zatonął w pobliżu Shooter's Island w stanie Nowy Jork w latach 20. XX wieku. Akta wskazują na to, że kadłub został podniesiony z dna przez firmę Sorenson Wrecking Company na początku 1930, gdy firma działała w ramach umowy z Marynarką. Kadłub po podniesieniu został prawdopodobnie złomowany.

Zobacz też

Inne okręty noszące nazwę USS "Terror".

Bibliografia

Ten artykuł zawiera treści udostępnione w ramach domeny publicznej przez Dictionary of American Naval Fighting Ships.

Linki zewnętrzne

history.navy.mil: USS "Terror"