Uchwała - Polski Serwis Naukowy

Uchwała – akt woli ciała kolegialnego (organu państwowego, samorządowego, organizacji społecznej lub politycznej). Treścią uchwały może być zajęcie stanowiska w określonej sprawie; charakter szczególny mają uchwały indywidualne (zwłaszcza nominacyjne) oraz uchwały ogólne (normatywne, ustalające wykładnię prawa lub wytyczne obowiązujące dla innych organów).

Samorząd z prawno-administracyjnego punktu widzenia oznacza powierzenie przez państwo realizacji różnego rodzaju zadań z zakresu administracji publicznej (czasem również sądowniczej) zrzeszeniom osób, których dotyczą skutki wykonywania tych zadań.

Wykładnia prawa (także interpretacja prawa (przyjmuje się, że wyrazy wykładnia i interpretacja są synonimami), wykładnia przepisów prawa, wykładnia tekstu prawnego) to pojęcie języka prawnego i języka prawniczego, które oznacza, zależnie od kontekstu:

Uchwała w prawie polskim

Uchwały normatywne (zawierające normy prawne) są stanowione w Polsce przez Sejm i Senat, Radę Ministrów, rady gmin. Dzielą się na uchwały wykonawcze, wydane na podstawie i w celu wykonania ustaw, oraz uchwały samoistne, wydane bezpośrednio na podstawie konstytucji (np. regulaminy Regulamin Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej|Sejmu]] i Senatu).

Rozporządzenie – akt normatywny wydany na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania. Rozporządzenie stanowi jedno ze źródeł prawa powszechnie obowiązującego, obok Konstytucji, ratyfikowanych umów międzynarodowych, ustaw oraz aktów prawa miejscowego.

Norma prawna - to najmniejszy stanowiący sensowną całość element prawa. Stworzona na podstawie przepisów prawnych, ustanowiona przez kompetentny organ władzy w odpowiednim trybie, generalna (nie jest skierowana do jednego, ściśle oznaczonego adresata, ale do grupy podmiotów określonych przy pomocy nazwy rodzajowej) i abstrakcyjna (dotycząca powtarzalnych zachowań, wielokrotnego zastosowania, uniwersalna) reguła postępowania zewnętrznego, ogłoszona i chroniona przez państwo aparatem przymusu.

Niektóre źródła prawa powszechnego podjęte przez organy kolegialne zwykle noszą inne nazwy (rozporządzenie, ustawa, dekret etc.), ale w znaczeniu czysto technicznym również można je nazwać uchwałami. Jednak np. akty prawa miejscowego (będące także źródłami prawa powszechnego, tyle że o zasięgu lokalnym bądź regionalnym) noszą wprost nazwy uchwał (rad gmin, powiatów, sejmików województw).

Uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego dzielą się na uchwały wyjaśniające przepisy prawa oraz na uchwały rozstrzygające zagadnienie prawne w poszczególnej sprawie.

Regulamin Senatu RP (Uchwała Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 23 listopada 1990 r. - Regulamin Senatu) - uchwała regulująca organizację wewnętrzną Senatu, porządek prac Senatu i jego organów, sposób wykonywania obowiązków określonych w Konstytucji i ustawach oraz tryb udzielania obywatelom informacji.

W przypadku aktów prawa wewnętrznie obowiązującego (aktów regulacji wewnętrznej) nazewnictwo jest raczej jednolite.

Uchwała jako źródło prawa administracyjnego

Uchwały to z reguły akty normatywne kolegialnych organów administracji publicznej. Wśród tego typów aktów normatywnych wyróżnia się w szczególności uchwały Rady Ministrów, a poza uregulowaniem konstytucyjnym także: uchwały kolegialnych centralnych organów administracji publicznej, uchwały organów samorządu terytorialnego zaliczane do prawa miejscowego oraz uchwały kolegialnych organów zakładów administracyjnych.

Ustawa – akt prawny o charakterze powszechnie obowiązującym, najczęściej obecnie uchwalany przez parlament (w niektórych państwach zatwierdzany później przez organ władzy wykonawczej). W porządkach prawnych różnych państw występują ustawy: zasadnicze (konstytucje), organiczne i zwykłe.

Rada powiatu to organ stanowiący i kontrolny samorządu powiatowego. Jego członkowie (radni) wybierani są w wyborach bezpośrednich w systemie wyborów proporcjonalnych.

Jedynie niektóre z wymienionych wyżej uchwał mają charakter źródeł powszechnie obowiązującego prawa RP. Taki charakter mają np. uchwały organów samorządu terytorialnego kwalifikowane jako akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze działania tych organów. Nie mają charakteru źródeł powszechnie obowiązującego prawa RP wydawane w sprawach indywidualnych uchwały Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji.

Wojewódzki dziennik urzędowy - dziennik urzędowy wydawany przez wojewodę, służący do urzędowego ogłaszania w danym województwie aktów prawa miejscowego i niektórych innych aktów prawnych, które w myśl obowiązujących przepisów muszą być w taki właśnie sposób ogłaszane.

Dziennik Urzędowy Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" (w praktyce najczęściej używa się nazwy Monitor Polski, oficjalny skrót to M. P.) – dziennik urzędowy wydawany przez Prezesa Rady Ministrów, służący do urzędowego ogłaszania aktów prawnych wewnętrznie obowiązujących wydawanych przez naczelne organy władzy państwowej.

Większość uchwał to akty normatywne mające charakter wewnętrzny i obowiązujące tylko jednostki organizacyjnie podległe organowi podejmującemu uchwałę. Przykładem są uchwały Rady Ministrów. Podejmowane są dla wykonania prawnie określonych kompetencji. W tym przypadku uchwały podejmowane są dla wykonania konstytucyjnie i ustawowo określonych kompetencji Rady Ministrów. Powinny być wydawane w zakresie spraw nie należących do materii ustawowych, czyli spraw, które nie są regulowane ustawami i bez konieczności powoływania się na upoważnienie w ustawie.

Organ kolegialny (ciało kolegialne) – wieloosobowa, zorganizowana instytucja utworzona na podstawie prawa, podejmująca decyzje wspólnie i solidarnie ponosząca odpowiedzialność.

Uchwała negatywna - w teorii prawa uznaje się za podjętą, pomimo faktycznego niegłosowania nad jej treścią. Ma miejsce wtedy, gdy projekt uchwały określonej treści nie uzyskuje niezbędnej większości, co jest równoznaczne z uzyskaniem większości (przeważnie) przez uchwałę o treści przeciwnej.

Przedmiotem tych uchwał mogą być w szczególności

sprawy kierownictwa wewnętrznego,

sprawy polityki administracyjnej, to znaczy prawnie dozwolonego sposobu wykonywania aktów normatywnych powszechnie obowiązującego prawa.

Samodzielność w stanowieniu treści uchwał zawsze musi się mieścić w granicach konstytucji oraz ustaw i nie może tych granic przekraczać. Jeśli zważyć, że uchwały tego typu mogą wiązać jedynie tych adresatów, którzy są organizacyjnie lub służbowo podporządkowani organowi podejmującemu uchwałę, przedmiot uchwał nie może wykraczać poza kompetencje adresatów. Warunkiem wejście w życie uchwał jest ich ogłoszenie:

Rada gminy – organ stanowiący i kontrolny gminy. Jeżeli siedziba rady gminy znajduje się w mieście położonym na terytorium tej gminy, to rada nosi nazwę rady miejskiej (często spotykana nazwa to rada miasta); w gminach wiejskich nosi nazwę rady gminy, a w gminach miejsko-wiejskich rady miasta i gminy.

Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji (KRRiT lub KRRiTV) – organ państwowy, który według Konstytucji (art. 213 – 215) ma stać na straży wolności słowa, prawa do informacji oraz interesu publicznego w radiofonii i telewizji.

w Dzienniku Urzędowym RP „Monitorze Polskim”,
w dziennikach urzędowych ministerstw
w wojewódzkich dziennikach urzędowych
przez rozplakatowanie obwieszczeń w miejscach publicznych
w inny sposób miejscowy czy też zwyczajowo przyjęty
a także przez ogłoszenie w prasie, radiu i telewizji.

Niektórzy teoretycy prawa uznają istnienie także tzw. uchwał negatywnych.

Zobacz też

uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego

Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć prawnych w Wikipedii.