Udmurcja - Polski Serwis Naukowy

Udmurcja (ros. i udm. Удмуртия), pełna nazwa Republika Udmurcka (ros. Удмуртская Республика, udm. Удмурт Республика lub Удмурт Элькун) – autonomiczna republika wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej.

Geografia

Położenie i powierzchnia

Republika Udmurcka leży w europejskiej części Rosji, we wschodniej części Niziny Wschodnioeuropejskiej, pomiędzy rzekami Kamą i Wiatką.

Torf – skała osadowa powstała w wyniku zachodzących w szczególnych warunkach przemian obumarłych szczątków roślinnych, najmłodszy węgiel kopalny. Zawiera mniej niż 60% węgla.

Kama (Ка́ма) (tatar. Çulman) rzeka w Rosji, lewy dopływ Wołgi (i największy z nich, w rzeczywistości od Wołgi większy w miejscu połączenia obu rzek). Wypływa w republice autonomicznej Udmurcja (ros. Удму́ртия) płynąc najpierw na wschód, potem skręca na południe i zachód w obwodzie permskim, przepływa ponownie przez Udmurcję a następnie przez republikę autonomiczną Tatarstan, gdzie spotyka się z Wołgą.

Obszar republiki zajmuje powierzchnię 42.100 km².

Republika graniczy z Krajem Permskim, obwodem kirowskim oraz republikami rosyjskimi: Baszkirią i Tatarstanem.

Największa rozciągłość kraju z północy pa południe to 320 km, a ze wschodu na zachód - 200 km.

Strefa czasowa

Udmurcja jest położona w 3. rosyjskiej strefie czasowej (SAMT/SAMST). UTC +0400 (SAMT)/+0500 (SAMST).

Baszkiria (Republika Baszkirii, ros. Республика Башкортостан, Riespublika Baszkortostan, baszk. Башҡортостан Республикаһы, Bašǩortostan Respublikaḥy) – autonomiczna republika, wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej.

Ropa naftowa (olej skalny, czarne złoto) – ciekła kopalina, złożona z mieszaniny naturalnych węglowodorów gazowych, ciekłych i stałych (bituminów), z niewielkimi domieszkami azotu, tlenu, siarki i zanieczyszczeń. Ma podstawowe znaczenie dla gospodarki światowej jako surowiec przemysłu chemicznego, a przede wszystkim jako jeden z najważniejszych surowców energetycznych.

Rzeki

Czepca

Iż

Kama

Kilmez

Jeziora

Brak większych jezior, na obszarze tej republiki jest częściowo położony Zbiornik Wotkiński.

Surowce naturalne

Naturalnymi surowcami są ropa naftowa, torf, wody mineralne.

Lasy

Lasy stanowią około 40 % terytorium. Większość stanowią lasy iglaste.

Klimat

Udmurcja leży w strefie klimatu kontynentalnego, z ciepłą wiosną i zimną, śnieżną zimą.

Język udmurcki (удмурт кыл; inna nazwa: język wotiacki) należy do permskiej grupy języków ugrofińskich. Jest on językiem ojczystym dla ok. 550 000 mieszkańców Udmurcji w zachodniej części Przeduralu, czyli dla 77% ogólnej liczby Udmurtów (ok. 770 000, 1989). Ok. 15 000 ludzi mówi językiem udmurckim w Kazachstanie. Od 1775 roku istnieje gramatyka tego języka.

Europa – część świata (określana zwykle tradycyjnym, acz nieścisłym mianem kontynentu), leżąca na półkuli północnej, na pograniczu półkuli wschodniej i zachodniej, stanowiąca wraz z Azją kontynent Eurazję.

Przeciętna temperatura stycznia: −14,5 °C

Przeciętna temperatura lipca: +18,3 °C

Liczba opadów na rok: 400–600 mm

Demografia

Statystyki demograficzne

ludność ogółem: 1.570.316 (2002)

wg miejsca zamieszkania:

ludność miejska: 1.094.338 (69,7 %)

ludność wiejska: 475.978 (30,3 %)

wg płci:

mężczyźni: 725.075 (46,2 %)

kobiety: 843.241 (53,7 %)

liczba kobiet na 1000 mężczyzn: 1160

wg wieku:

średni wiek: 35,8 lat

średni wiek w mieście: 35,6 lat

średni wiek na wsi: 36,1 lat

średni wiek mężczyzny: 32,8 lata

średni wiek kobiety: 38,4 lat

liczba gospodarstw domowych: 552.862 (1.548.762 ludzi)

gospodarstwa domowe w miastach: 395.200 (1.084.281 ludzi)

gospodarstwa domowe na wsiach: 157.662 (464.481 ludzi)

przyrost naturalny: -6.816 (-4,4 ‰)

liczba urodzeń: 17.190 (11,1 ‰)

liczba zgonów: 24.006 (15,5 ‰)

Narodowości

Skład narodowościowy populacji Udmurcji i jego zmiany na przestrzeni lat (wg danych spisowych):

Pojęcie Autonomia pochodzi od (staro)greckiego αυτονομία, (αὐτονομία) autonomía = możliwość stanowienia norm samemu sobie, samodzielność prawna. Dziś używa się go w zależności od dyscypliny (gospodarka, prawo, polityka) lub kontekstu w znaczeniu niezawisłość, niezależność, samorządność (całkowita lub częściowa).

Iż (ros. Иж) - rzeka w Rosji (przepływa przez republiki Udmurcja i Tatarstan) o długości 259 km., prawy dopływ Kamy. Powierzchnia dorzecza zajmuje 8510 km² a średni roczny przepływ (mierzony w punkcie wpływu do jeziora Liebiedinoje) wynosi 34,1 m³/s. Rzeka spławna i żeglowna, jednak pozostaje zamarznięta od połowy listopada do połowy kwietnia. Nad rzeką Iż znajduje się miasto Iżewsk, stolica Udmurcji.

Tablice rejestracyjne

Tablice pojazdów zarejestrowanych w Udmurcji mają oznaczenie 18 w prawym górnym rogu nad flagą Rosji i literami RUS.

Linki zewnętrzne

Wikimedia Commons ma galerię ilustracji związaną z tematem:
Udmurcja

strona republiki

Rząd republiki