Układ regularny - Polski Serwis Naukowy

Układ regularny (sześcienny) - układ krystalograficzny, w którym wszystkie trzy osie mają jednakową długość i są w stosunku do siebie prostopadłe.

Do układu regularnego należą kryształy o największej liczbie elementów symetrii. Na jednym krysztale mogą występować równocześnie 3 osie czterokrotnej symetrii, 4 osie trzykrotnej symetrii i 6 osi dwukrotnej symetrii; ponadto 9 płaszczyzn symetrii i środek symetrii.

Typowymi przedstawicielami tej grupy są:

Magnetyt – minerał z gromady tlenków, zaliczany do grupy spineli (żelazowych). Należy do minerałów bardzo pospolitych i wyjątkowo szeroko rozpowszechnionych.

Włodzimierz Trzebiatowski (ur. 25 lutego 1906 w Grodzisku Wielkopolskim, zm. 13 listopada 1982) - polski chemik, profesor uniwersytetów we Lwowie, a następnie Wrocławiu, autor szeregu prac monograficznych oraz podręczników, w tym obszernego, wielokrotnie wznawianego i uzupełnianego podręcznika akademickiego do chemii nieorganicznej, zwanego potocznie Chemią Trzebiatowskiego.

czworościan - tetraedr

sześcian,

ośmiościan foremny - oktaedr,

dwunastościan rombowy,

dwunastościan pięciokątny,

dwudziestoczterościan,

czterdziestoośmiościan.

W tym układzie krystalizuje około 12% minerałów; np. miedź rodzima, złoto rodzime, srebro rodzime, diament, galena, halit, fluoryt, uraninit, spinel, magnetyt, granaty, sfaleryt, tetraedryt, sodalit, piryt, haueryt, skutterudyt.

Ośmiościan foremny (inaczej oktaedr) to wielościan foremny o 8 ścianach w kształcie identycznych trójkątów równobocznych. Posiada 12 krawędzi i 6 wierzchołków. Ścinając wierzchołki ośmiościanu otrzymujemy wielościan półforemny o nazwie ośmiościan ścięty. Ośmiościan foremny jest także antygraniastosłupem. Ośmiościan foremny ma cztery pary ścian do siebie równoległych.

Układ krystalograficzny to system klasyfikacji kryształów ze względu na układ wewnętrzny cząsteczek w sieci krystalicznej. System wyróżnia siedem układów, w których wyróżnia się 32 klasy krystalograficzne. Każda klasa ma inny rodzaj symetrii w układzie cząsteczek w krysztale.

Typy centrowań układu regularnego

prymitywny (prosty)
cP (lub sc)

przestrzennie centrowany
cI (lub bcc)

ściennie centrowany
cF (lub fcc)

Przykłady kryształów układu regularnego

Pirop, Czechy.jpg

pirop – dwunastościan rombowy

Granaty – grupa minerałów zaliczana do gromady krzemianów. Ich nazwa pochodzi od łacińskiego słowa granatus = granat, owoc granatu, co wskazuje na podobieństwo kamieni do ziaren owocu granatu.

Dwunastościan foremny (in. dodekaedr) to wielościan foremny o 12 ścianach w kształcie przystających pięciokątów foremnych. Posiada 30 krawędzi i 20 wierzchołków. Ścinając wierzchołki dwunastościanu otrzymujemy wielościan półforemny o nazwie dwunastościan ścięty.

Piryt, Australia.jpg

piryt – sześcian

piryt – oktaedr

fluoryt – oktaedr

Przypisy

Nazwa wg Słownika chemicznego angielsko-polskiego i polsko-angielskiego pod red. D. Kryt i B. Semeniuka, WNT, Warszawa 1979. Inne spotykane określenia: zewnętrznie centrowany (Włodzimierz Trzebiatowski Chemia nieorganiczna, wyd. VIII, ss. 566–567, PWN, Warszawa 1978), płasko centrowany (Adam Bielański: Chemia ogólna i nieorganiczna. Wyd. VII. Warszawa: PWN, 1981, s. 593. ISBN 83-01-02626-X. ), powierzchniowo centrowany.

Zobacz też

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Układ regularny

sieć krystaliczna, układ krystalograficzny, sieci Bravais.