Układ w Edinburgh-Northampton - Polski Serwis Naukowy

Układ Edynburg-Northampton – traktat pokojowy podpisany 17 marca 1328 roku przez Szkocję i Anglię. Przyniósł on kres I wojny o niepodległość Szkocji, która została rozpoczęta inwazją wojsk angielskich w 1296 roku.

Traktat został podpisany w Edynburgu przez króla Szkocji Roberta Bruce. Ratyfikowany został przez angielski parlament, obradujący w Northampton, w dniu 1 maja. Dokument został napisany w języku francuskim i znajduje się w Narodowym Archiwum Szkocji (National Archives of Scotland) w Edynburgu.

Traktat pokojowy – Umowa międzynarodowa między dwoma lub więcej wrogimi stronami, zazwyczaj państwami lub rządami, formalnie kończąca wojnę lub konflikt zbrojny między tymi stronami. Różni się od rozejmu, który jest umową zaprzestania działań wojennych, lub kapitulacji, gdzie armia zgadza się na oddanie broni, lub zawieszenia broni gdzie strony zgadzają się na czasowe lub permanentne zaprzestanie walk.

Język Québec oraz Ontario, Nouveau-Brunswick, – ok. 8 mln osób. Ok. 201 milionów używa francuskiego na całym świecie jako języka głównego (oszacowanie z r. 2009 wg Organisation mondiale de la Francophonie) a 72 miliony jako drugiego języka codziennego (w tym krajach Maghrebu). Wiele z tych osób mieszka w krajach, gdzie francuski jest jednym z języków urzędowych bądź powszechnie używanych (54 kraje). Paradoksalnie, w Algierii, Maroku, i Tunezji, gdzie nie ma statusu języka urzędowego jest bardziej rozpowszechniony niż w wielu krajach Czarnej Afryki, gdzie jest jedynym językiem urzędowym i używa go 96 milionów ludzi.

Na mocy traktatu, w zamian za 20.000 £, postanowiono, iż:
Szkocja jest w pełni suwerennym państwem

Robert I Bruce i jego następcy oraz spadkobiercy są prawowitymi władcami Szkocji

Granica między oby dwoma państwami zostanie przywrócona do tej, jak za panowania Aleksandra III

Przebieg wojny

Osobny artykuł: I wojna o niepodległość Szkocji.

Bezpośrednią przyczyną wybuchu wojny były spory o koronę Szkocji po śmierci Aleksandra III. Początkowo roszczenia do korony Jana Balliola popierał angielski król Edward I Długonogi. W wyniku tego został został on koronowany w 1292 roku. Król Edward niebawem jednak zmienił zdanie i najechał na Szkocję. Po przegraniej biwie pod Dunbar w 1296 roku abdykował. Cała wojna została jednak zakończona zwycięstwem szkotów i koronacją Roberta Bruce w 1323 roku.
Magnús Magnússon (ur. 12 października 1929 w Reykjavíku - zm. 7 stycznia 2007 w Blairskaith, East Dunbartonshire) – brytyjski prezenter telewizyjny związany ze stacją BBC, dziennikarz, tłumacz i pisarz.

Edward I, zwany Długonogim (ang. Longshanks) lub Młotem na Szkotów (ang. Hammer of the Scots) (ur. 17 czerwca 1239 w Londynie, zm. 7 lipca 1307 w Burgh koło Carlisle) – król Anglii od 1272 r., najstarszy syn króla Henryka III i Eleonory, córki Rajmunda Beregara IV, hrabiego Prowansji. Zyskał sławę wojownika, który podbił Walię i ujarzmił Szkocję.

Król Edward II zatwierdzał rozejm. lecz dopuszcza do ataków agielkiskich kaperów na flamandzkie statki handlujące ze Szkocją. Jednym ze złupionych statków był "Pelarym" wart 2 000 £. Po jego przejęciu wymordowano wszystkich Szkotów na pokładzie.. Roberta Bruce odnosił się wielokrotnie w tej sprawie do sądów, jednak na próżno. W związku z tym 26 kwietnia 1326 w Corbeil zostały odnowione traktaty Auld Alliance. W 1327 Szkocji zaatakowali północną Anglię. Wygrali 4 sierpnia bitwę pod Stanhope Park w hrabstwie Durham.

Opactwo Holyrood zbudowane w 1128 przez króla Dawida I Szkockiego, jest dziś zrujnowanym augustiańskim opactwem w Edynburgu w Szkocji. Zlokalizowane jest na terenach Królewskiego Pałacu Holyrood.

Durham - hrabstwo niemetropolitarne w północnej Anglii, składające się z siedmiu dystryktów niemetropolitarnych, a jako hrabstwo ceremonialne obejmujące także dwie jednolite jednostki administracyjne i część trzeciej. Ośrodkiem administracyjnym jest miasto Durham.

Negocjacje

Wdowa po królu Izabela i Roger Mortimer, regent Edwarda III po nieudanych negocjacjach w Weardale uznali, że podpisanie traktatu pokojowego jest jedyną drogą, która pozwala zakończyć wojnę. W październiku 1327 wysłani oni posłów w celu rozpoczęcie negocjacji. 1 marca 1328 angielski parlament obradujący w York, na czele którego stał Edward II określił angielskie warunki pokoju. Negocjacje zakończyły się 17 marca. Traktat został podpisany w Opactwie Holyrood.
Kaper - armator lub dowódca, również członek załogi uzbrojonego statku handlowego, walczący na własny koszt i ryzyko w służbie swego mocodawcy prowadzącego wojnę na morzu. Mocodawca zapewniał kaprowi ochronę prawną (w tym prawo do noszenia na statku jego bandery) oraz prawo do zachowania większości zysków.

Edward II z Caernarvon (ur. 25 kwietnia 1284 w Caernarvon, zm. 21 września 1327 w Berkley), król Anglii od 1307 r., czwarty syn Edwarda I i jego żony, Eleonory Kastylijskiej, córki króla Kastylii Ferdynanda III Świętego. 7 lutego 1301 r. uzyskał tytuł księcia Walii, jako pierwszy angielski książę.

Przypisy

↑ Zdjęcie dokumentu z Narodowego Archiwum Szkocji (ang.).

SCOTLAND IN THE HUNDRED YEARS' WAR (ang.).

Magnús Magnússon: Scotland: The Story of a Nation London. Londyn rok= 2000: HarperCollins. ISBN 0-00-257148-X.