Układ zgorzelecki - Polski Serwis Naukowy

Układ zgorzelecki (właściwie Układ między Rzecząpospolitą Polską a Niemiecką Republiką Demokratyczną o wytyczeniu ustalonej i istniejącej polsko-niemieckiej granicy państwowej) – podpisany 6 lipca 1950 w Zgorzelcu ze strony polskiej przez Józefa Cyrankiewicza i Stefana Wierbłowskiego, a ze strony niemieckiej przez Otto Grotewohla i Georga Dertingera.

Otto Grotewohl (ur. 11 marca 1894 w Brunszwiku, zm. 21 września 1964 w Berlinie) – wschodnioniemiecki polityk. W 1912 wstąpił do SPD. Od 1923 minister spraw wewnętrznych, a potem oświaty i sprawiedliwości w rządzie krajowym Brunszwiku. Od 1925 deputowany do Reichstagu. Po dojściu do władzy hitlerowców kilkakrotnie więziony. Przywódca Socjaldemokratycznej Partii Niemiec w radzieckiej strefie okupacyjnej po II wojnie światowej, w 1946 doprowadził do połączenia swojej partii z Komunistyczną Partią Niemiec w jedną Niemiecką Socjalistyczną Partię Jedności (SED).

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Postanowienia i znaczenie

Postanowienie dotyczące przebiegu granicy przyjęło następujące brzmienie:

Do wytyczenia granicy wyznaczono Mieszaną Komisję Polsko-Niemiecką, w skład której weszło po czterech przedstawicieli obu stron. Państwa zobowiązały się również do zawarcia porozumień w sprawie przejść granicznych, małego ruchu granicznego oraz żeglugi na wodach pasa granicznego, po dokonaniu demarkacji. Stosowne porozumienia zawarto 27 stycznia 1951 (Akt o wykonaniu wytyczenia państwowej granicy między Polską a Niemcami) oraz 6 lutego 1952 (ustalenia dotyczące żeglugi i eksploatacji wód).

Niemiecka Republika Demokratyczna w skrócie NRD (niem. Deutsche Demokratische Republik, DDR) - państwo powstałe 7 października 1949 na terenie byłej sowieckiej strefy okupacyjnej (niem. Sowjetische Besatzungszone in Deutschland, SBZ). 3 października 1990 NRD przyłączyła się do RFN.

Pas graniczny - terminem tym określa się obszar leżący na granicy państw (rzadziej okręgów wewnątrz państwa), jest on własnością danego państwa, często można się spotkać na jego obszarze z różnego rodzaju umocnieniami jak bunkry, zasieki, pola minowe.

Od zakończenia wojny do 1956 podpisanie traktatu zgorzeleckiego było najważniejszym wydarzeniem w stosunkach polsko-niemieckich. Dokonał on prawnej regulacji granicy na Odrze i Nysie Łużyckiej. Niemiecka Republika Demokratyczna podpisywała układ, mieniąc się reprezentantem całych Niemiec. Wbrew oficjalnie głoszonemu stanowisku o przyjaźni z NRD układ zgorzelecki de facto nie poprawił stosunków w sposób znaczący. Między przywódcami panowała atmosfera braku zaufania, a przy granicy często dochodziło do lokalnych sporów, szczególnie w kwestii połowów.

Polska Ludowa - potoczna nazwa państwa polskiego w okresie rządów Polskiej Partii Robotniczej, a następnie Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej i zależności od ZSRR w latach 1944-1989.

Józef Cyrankiewicz (ur. , członek władz PPS i PZPR, pięciokrotny premier RP i PRL w latach 1947–1952 i 1954–1970 (funkcję tę sprawował najdłużej w historii Polski), przewodniczący Rady Państwa. Z zawodu prawnik i dziennikarz.

Galeria

Józef Cyrankiewicz i Otto Grotewohl udają się do domu kultury w Zgorzelcu na podpisanie układu granicznego (6 lipca 1950)

Układ zgorzelecki – znaczek poczty NRD (1951)

Układ zgorzelecki – 20 lat, znaczek poczty NRD (1970)

Zobacz też

Granica polsko-niemiecka

Układ PRL-RFN

Polsko-niemiecki traktat graniczny

Przypisy

Ryszard Zięba, Justyna Zając: Polska w stosunkach międzynarodowych 1945-1989. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, 2009, s. 106-107. ISBN 978-83-7611-501-6.
↑ Ryszard Zięba, Justyna Zając: Polska w stosunkach międzynarodowych 1945-1989. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, 2009, s. 107. ISBN 978-83-7611-501-6.
↑ Ryszard Zięba, Justyna Zając: Polska w stosunkach międzynarodowych 1945-1989. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, 2009, s. 106. ISBN 978-83-7611-501-6.

Źródła

Ryszard Zięba, Justyna Zając: Polska w stosunkach międzynarodowych 1945-1989. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, 2009, s. 106-107. ISBN 978-83-7611-501-6.

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Układ zgorzelecki