Ukraińska Rada Narodowa - 1918 - Polski Serwis Naukowy

Ukraińska Rada Narodowa (UNR) – oficjalnie powstała 19 października 1918 we Lwowie (działała jednak wcześniej) z zamiarem wprowadzenia w życie prawa samostanowienia ukraińskich ziem należących do zaboru austro-węgierskiego.

W jej skład weszli wszyscy ukraińscy posłowie obu izb austriackiego parlamentu, krajowych Sejmów Galicji i Bukowiny, po 3 przedstawicieli ukraińskich partii działających w Galicji, Zakarpaciu i na Bukowinie. Oprócz tego dokooptowano znanych bezpartyjnych fachowców, dla dopełnienia przeprowadzono wybór przedstawicieli miast i powiatów oraz zarezerwowano miejsce dla przedstawicieli mniejszości narodowych (którzy nie skorzystali z danej im możliwości). Cała Rada liczyła 150 członków.

Galicja (niem. Galizien, węg. Gácsország, cz. Halič, jid. גאַליציע - Golicje, tur. Haliç, rum. Galiţia, ros. Галиция - Galicija, ukr. Галичина - Hałyczyna) – potoczna nazwa narzucona przez zaborców i stosowana na określenie ziem znajdujących się obecnie w Polsce i Ukrainie składających się na dawny zabór austriacki. Również nazwa austriackiego kraju koronnego (dokładniej Królestwo Galicji i Lodomerii), istniejącego w latach 1772-1918. Zalicza się do niej ziemie południowej Małopolski po Wisłę, Ruś Czerwoną oraz zachodnią część Podola do linii Zbrucza. Jest to stosunkowo nowe pojęcie o charakterze kulturowym i historyczno-administracyjnym. Granice Galicji nie pokrywają się z granicami dawniejszych krain historycznych ani regionów geograficznych takich jak Małopolska czy ziemia halicka.

Bukowina (rum. Bucovina, ukr. Буковина) – kraina historyczna położona pomiędzy Karpatami Wschodnimi a środkowym Dniestrem, obecnie, od II wojny światowej dzieli się na:

1 listopada 1918 Rada ogłosiła utworzenie Zachodnioukraińskiej Republiki Ludowej, która miała być autonomicznym krajem w ramach monarchii habsburskiej.

13 listopada 1918 uchwalono tymczasową ustawę zasadniczą o niezależności państwowej ziem ukraińskich byłej monarchii austro-węgierskiej (konstytucję ZURL).

UNR miała rolę ustawodawczą i kontrolną parlamentu ZURL, przed nią odpowiadał rząd (Sekretariat Państwowy). Plenum Ukraińskiej Rady Narodowej wybrało Zarząd złożony z przewodniczącego oraz 9 członków. Zarząd wykonywał obowiązki głowy państwa (zatwierdzał rząd, posiadał prawo abolicji i amnestii, wyznaczał szefów wyższych urzędów państwowych, ogłaszał uchwały UNR). Decyzje podejmowano większością głosów. Pierwszym przewodniczącym Zarządu był Kost Łewycki, drugim (od 1 listopada) - Jewhen Petruszewycz.

Zbrucz (ukr. Збруч) – rzeka na zachodniej Ukrainie, dopływ Dniestru o długości 247km. Jej źródła leżą na Wołyniu, płynie w głębokim jarze. Nad rzeką leżą: Podwołoczyska, Wołoczyska, Husiatyn, Skała Podolska, Okopy.

Akt Zjednoczenia - uroczyste ogłoszenie dnia 22 stycznia 1919 zjednoczenia URL i ZURL w zjednoczoną Ukrainę. Rocznica tego dnia jest świętem narodowym Ukrainy, nazywanym Dniem Jedności Ukrainy.

W styczniu 1919 zawarta została unia ZURL z Ukraińską Republiką Ludową (Akt Zjednoczenia). W maju 1919 Ukraińska Armia Galicyjska wspólnie z oddziałami URL oraz wojskami carskimi Denikina wyruszyły, aby wesprzeć antybolszewickie powstanie na wschodniej Ukrainie. Ofensywa była jednak nieudana i w grudniu bolszewicy zajęli Kijów.

Kost Łewycki (ukr. Кость Левицький ) (ur. 18 listopada 1859 w Tyśmienicy - zm. 12 listopada 1941 we Lwowie) - premier ZURL, adwokat, ukraiński parlamentarzysta, polityk, działacz państwowy i społeczny.

Ukraińska Republika Ludowa posiadała własną armię - Armię Czynną URL, utworzoną w 1917 z zukrainizowanych oddziałów rosyjskich, Strzelców Siczowych, Wolnego Kozactwa, ukraińskich jeńców pochodzących z Galicji oraz ochotników.

Przed wycofaniem się władz ZURL i UHA za Zbrucz, Zarząd UNR i Sekretariat Państwowy wspólną decyzją tymczasowo przekazały 9 czerwca 1919 swoje konstytucyjne uprawnienia Jewhenowi Petruszewyczowi, jako „upoważnionemu dyktatorowi”. Posiadał on pełnię władzy wojskowej i cywilnej.

Zachodnioukraińska Republika Ludowa ("ZURL", ukr. Західно Українська Народна Республіка) – jedno z dwóch państw ukraińskich powstałych w wyniku I wojny światowej.

Jewhen Omelanowicz Petruszewycz, ukr. Євген Омелянович Петрушевич (ur. 3 czerwca 1863 w Busku, zm. 29 sierpnia 1940 w Berlinie) – adwokat, polityk ukraiński, przywódca Zachodnioukraińskiej Republiki Ludowej.

ZURL zakończyła istnienie 16 lipca 1919, kiedy ostatnie oddziały Ukraińskiej Armii Galicyjskiej zostały wyparte za Zbrucz.