Ulica św. Anny w Krakowie - Polski Serwis Naukowy

Ulica św. Anny – ulica na Starym Mieście w Krakowie. Jej najstarsza nazwa brzmiała: ul. Żydowska, gdyż prowadziła z Rynku do dzielnicy żydowskiej. Tu znajdowały się bożnica, cmentarz, a także łaźnia żydowska do czasów, gdy na początku XV w. przeniesiono Żydów w okolice dzisiejszego placu Szczepańskiego. Nazwa ulicy św. Anny wzięła swój początek od tutejszego kościoła św. Anny. Była to ulica uniwersytecka; znajdowały się tu bursy, kolegia, biblioteka. Zachowało się przy niej do dziś wiele zabytkowych budowli.

Uniwersytet Jagielloński (historyczne nazwy: łac. Studium Generale, Akademia Krakowska, Szkoła Główna Koronna, Szkoła Główna Krakowska, Uniwersytet Krakowski) (łac. Universitas Jagellonica Cracoviensis) – najstarsza polska szkoła wyższa, jeden z najstarszych uniwersytetów na świecie, mieszczący się w Krakowie.

Kraków – i pod względem powierzchni. Jedno z najstarszych miast Polski, o ponad tysiącletniej historii. Kraków posiada wartościowe zabytki architektury, działa w nim wiele instytucji i placówek kulturalnych.

Dom nr 2

Pod nr 2 znajduje się od 20 lipca 1949 r. dom towarowy. Budynek pochodzi z roku 1561, wzniesiony przez Gabriela Słońskiego i Ambrożego Morosiego, lecz był wielokrotnie przebudowywany. Mieszkał w nim niegdyś burmistrz krakowski – Erazm Czeczotka. Przed drugą wojną światową mieściła się tu restauracja o wspaniałych secesyjnych wnętrzach, a na I piętrze sławna kawiarnia "Secesja". Czytano tam prasę, grywano w szachy, dyskutowano o polityce - było to miejsce spotkań socjalistów. Wieczorami gościom przygrywała salonowa orkiestra. Restaurację na parterze prowadził Józef Kuczmierczyk, a jej stałymi bywalcami byli m.in. Franciszek Mirandola i Władysław Orkan. Z czasów renesansu zachowało się od strony podworca nieco kamiennych detali; widoczne są na nich wpływy włoskich mistrzów.

Izba Rzemieślnicza - organizacja samorządowa o charakterze społeczno-zawodowym zrzeszająca cechy rzemiosł, spółdzielnie rzemieślnicze z danego terytorium oraz inne organizacje, jeżeli ich celem jest wspieranie rozwoju gospodarczego rzemiosła.

Zygmunt Florenty Wróblewski (ur. 28 października 1845 w Grodnie, zm. 16 kwietnia 1888 w Krakowie) – polski fizyk, członek Akademii Umiejętności (od 1880 r.), profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego (od 1882 r.).

Dom nr 6

Pod nr 6 znajduje się Collegium Kołłątaja (Collegium Physicum) – gmach w stylu klasycystycznym, zbudowany w latach 1791 – 1826 przez Feliksa Radwańskiego. Budynek ten powstał dzięki połączeniu trzech kamienic, a w 1839 r. dodano czwartą tzw. Bursę Śmieszkowicza, dzięki czemu rozszerzono go w stronę ulicy Gołębiej. Na froncie znajduje się tablica (autor: Konstanty Laszczka) upamiętniająca osiągnięcia fizyków krakowskich: Karola Olszewskiego i Zygmunta Wróblewskiego, którzy w 1883 r. po raz pierwszy w świecie skroplili tlen i azot z powietrza, otwierając przez to nauce i przemysłowi nowe dziedziny badań i zainteresowań.

Władysław Orkan, właśc. Franciszek Ksawery Smaciarz (ur. 27 listopada 1875 w Porębie Wielkiej, zm. 14 maja 1930 w Krakowie) – pisarz tworzący w okresie Młodej Polski, chociaż do nurtu modernistycznego ani on sam, ani współcześni go nie zaliczali.

Władysław IV Waza (ur. 9 czerwca 1595 w Łobzowie, zm. 20 maja 1648 w Mereczu) – król Polski w latach 1632–1648 i tytularny król szwedzki 1632–1648, tytularny car rosyjski do 1634, syn Zygmunta III Wazy i jego pierwszej żony Anny Habsburżanki.

Budynek nr 8-10

Widok dziedzińca Collegium Maius Uniwersytetu Jagiellońskiego

Wyjątkowej urody budowla pod nr 8-10 to słynne Collegium Maius – najstarsza siedziba Uniwersytetu Jagiellońskiego, stojąca w samym centrum starej dzielnicy uniwersyteckiej.

Dom nr 9

Kamienica pod nr 9 mieści siedzibę krakowskiej Izby Rzemieślniczej. Prowadzi do niej masywna brama wejściowa będąca doskonałym przykładem secesyjnej ślusarki, ozdobiona witrażem zaprojektowanym przez Henryka Uziembłę.

Feliks Radwański st. (ur. 25 maja 1756 w Krakowie, zm. 23 marca 1826 r. w Krakowie) – polski architekt, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, senator Rzeczpospolitej Krakowskiej.

Franciszek Mirandola (właśc. Franciszek Czcisław Pik) (ur. 13 lipca 1871 w Krośnie, zm. 3 czerwca 1930 w Krakowie), polski pisarz, poeta i tłumacz okresu Młodej Polski. Kojarzony z takimi kierunkami literackimi jak impresjonizm i ekspresjonizm. Jeden z pierwszych twórców rodzimej fantastyki naukowej oraz fantastyki grozy (tzw. weird fiction).

Dom nr 12

Pod nr 12 znajduje się dawna siedziba średniej szkoły założonej przez Uniwersytet w 1586 r. pn. "classes". W roku 1617 Bartłomiej Nowodworski, kawaler maltański, rotmistrz i sekretarz króla przeznaczył znaczne fundusze na uposażenie tej szkoły. Budynek Kolegium o arkadowym, barokowym dziedzińcu, na miejscu starych budynków zbudował w latach 1639 – 1643 Jan Leitner. Środki finansowe ofiarował Gabriel Prewanca-Władysławski, nauczyciel polskich królów Władysława IV i Jana Kazimierza. Fakt ten przypomina tablica fundacyjna wmurowana nad portalem z tarczą herbową Wazów. Przy Kolegium Nowodworskiego znajdowała się niegdyś jedna z trzech mennic krakowskich. Obecnie w budynku mieści się Rektorat Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Mennica to zakład zajmujący się produkcją (biciem) monet, medali oraz stempli. Pojęcie mennicy jest z reguły utożsamiane z pojęciem mennicy państwowej mającej monopol na bicie monet obiegowych i medali oraz odznaczeń państwowych.

Wazowie (szw. Vasaätten) – dynastia szwedzka panująca w Królestwie Szwecji w latach 1523-1654, w Rzeczypospolitej Obojga Narodów w latach 1587-1668 oraz na Śląsku w Księstwie Opolsko-Raciborskim w latach 1645-1666 i w Księstwie Nysko-Otmuchowskim w latach 1625-1655.

Przypisy

Marek Żukow-Karczewski, Pyszne piwo, dobra wódka i zakąska wesolutka, czyli krótki spacer śladem dawnych krakowskich "handelków", "Gazeta Krakowska", 30 IV - 3 V 1994 r., nr 100 (14011).