Ulica 11 Listopada w Bielsku-Białej

Ulica 11 Listopada – główny deptak Bielska-Białej i jego tradycyjne centrum handlowe. Ma długość 900 m i biegnie równoleżnikowo od ul. Barlickiego na Dolnym Przedmieściu, przez historyczne centrum Białej Krakowskiej do ul. Lwowskiej (administracyjne osiedla: Śródmieście Bielsko, Biała Wschód).

W obecnym kształcie powstała w latach 1772-1785 jako część traktu środkowogalicyjskiego i była główną ulicą oraz osią urbanistyczną Białej. Od samego początku koncentrowało się na niej życie handlowe, rozrywkowe i towarzyskie zarówno Białej, jak i – w mniejszym stopniu – Bielska. Mimo to aż do 1974 r. była jedną z głównych arterii komunikacyjnych miasta. W okresie PRL ulica nosiła nazwę Feliksa Dzierżyńskiego, która do dziś jest dość popularna wśród starszych mieszkańców.

Hotel "Pod Orłem" – neobarokowo–klasycystyczny czteropiętrowy gmach pełniący funkcję biurowca i pasażu handlowego, położony przy Placu Wolności (wg numeracji przy ul. 11 Listopada) w Bielsku-Białej, w dzielnicy Biała Krakowska.
Pomnik Reksia w Bielsku-Białej – pomnik–fontanna w centrum Bielska-Białej, na placu pomiędzy ul. 11 Listopada i S. Stojałowskiego, nad rzeką Białą. Został odsłonięty 3 sierpnia 2009 roku. Przedstawia psa Reksia, głównego bohatera popularnej kreskówki produkowanej w latach 1967–1988 w bielskim Studiu Filmów Rysunkowych. Reksio stoi na tylnych łapach, jedną z przednich trzyma przy uśmiechniętym pysku, drugą wskazuje na fontannę. Rzeźba jest odlana z brązu, ma 90 cm wysokości i waży 120 kilogramów. Powstała w odlewni metali Wiesława Wojdaka. Integralną częścią pomnika jest fontanna w kształcie przeciętego na cztery części jajka, z którego wypływa woda.

Na bialskim odcinku ulicy dominuje zabudowa józefińska z końca XVIII w., oprócz niej znajdują się tu również liczne budynki z XIX i XX stulecia i okresów późniejszych, natomiast w obrębie Dolnego Przedmieścia zachowały się tylko dwa obiekty z pierwotnej zabudowy, a pozostałe pochodzą z przełomu XIX i XX w.

Historia

Jeżeli nie podano inaczej, nazwy ulic w tekście odnoszą się do czasów współczesnych

Ratusz w Bielsku-Białej – neorenesansowy, zabytkowy ratusz położony przy Placu Ratuszowym w Bielsku-Białej, w dzielnicy Biała Krakowska. Został zbudowany w latach 1895–1897 wg projektu Emanuela Rosta. Pierwotnie mieścił magistrat miasta Białej, Komunalną Kasę Oszczędności oraz kilkanaście innych bialskich instytucji, a także mieszkania urzędników. Od 1951 r. jest siedzibą Prezydenta Miasta, Rady Miejskiej oraz części wydziałów Urzędu Miejskiego w Bielsku-Białej.
Wieliczka – miasto powiatowe w województwie małopolskim, w powiecie wielickim, siedziba władz gminy miejsko-wiejskiej Wieliczka oraz władz powiatu. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa krakowskiego. Według danych z 30 czerwca 2009 miasto miało 19 753 mieszkańców. Powierzchnia miasta wynosi 13,41 km².

Początki ulicy 11 Listopada sięgają połowy XVIII w., kiedy wytyczono równoległą do potoku Niwka drogę, zwaną Krakowską, łączącą rynek (pl. Wojska Polskiego) z sąsiednim Bielskiem.

Dzisiejszy kształt ulica otrzymała jednak dopiero pod koniec XVIII w. Była fragmentem traktu środkowogalicyjskiego, który połączył Białą na granicy Śląska Cieszyńskiego przez Kraków i Przemyśl ze Lwowem. Jego budowę rozpoczęto w celu lepszego powiązania nowo zdobytej prowincji, Galicji, z resztą Austrią. Już od 1773 r. na trasie z Bielska do Krakowa funkcjonowała poczta konna, a od 1775 r. jeździły dyliżanse.

Śląsk Austriacki (niem. Österreichisch Schlesien, oficjalnie Herzogtum Ober- und Niederschlesien, Księstwo Górnego i Dolnego Śląska lub w skrócie Herzogtum Schlesien, Księstwo Śląska) – prowincja utworzona w 1742 roku z pozostałej w monarchii Habsburgów części Śląska: Księstwa Cieszyńskiego, państw stanowych: bielskiego, frydeckiego, frysztackiego, bogumińskiego, Niemiecka Lutynia oraz części dawnych księstw opawskiego, karniowskiego i nyskiego.
Trakt środkowogalicyjski, Trakt cesarski (Kaiser-Chausse, Wiener Postroute, Wiener Haupt Comercial Strasse) – galicyjski cesarski szlak handlowy, budowany od 1772 do 1785 przez Austrię.

W 1775 r. austriacki inżynier Johann Gross został mianowany dyrektorem dróg galicyjskich. Powierzono mu m.in. budowę drogi z Białej do Lwowa. Droga ta miała się stać rdzeniem sieci komunikacyjnej w Galicji. Ostateczne otwarcie odcinka traktu nastąpiło 1 maja 1785 r. Określany był on mianem Kaiser-Chausse (szosa cesarska), Wiener Postroute (wiedeńska droga pocztowa), a oficjalnie Wiener Haupt Comercial Strasse (główna wiedeńska droga handlowa).

Kraków – i pod względem powierzchni. Jedno z najstarszych miast Polski, o ponad tysiącletniej historii. Kraków posiada wartościowe zabytki architektury, działa w nim wiele instytucji i placówek kulturalnych.
Strop (budownictwo) – poziomy element konstrukcyjny oddzielający poszczególne kondygnacje budynku. Strop przenosi obciążenia na pionowe elementy (ściany lub słupy). Na górnej powierzchni stropu układana jest podłoga, a dolną powierzchnię najczęściej pokrywa się tynkiem, tworząc sufit.

Nowo wybudowana droga przecięła dotychczasowe ciągi zabudowy skoncentrowane wzdłuż ul. Łukowej oraz odchodzących na północ od pl. Opatrzności Bożej: Głębokiej i Komorowickiej, Szkolnej, Wyzwolenia. Prawdopodobnie zaszła konieczność wyburzenia budynków w miejscach przecięcia z tymi ulicami.

Zniesienie granicy celnej między Śląskiem Austriackim i Galicją w 1784 r. oraz podniesienie Białej do godności wolnego miasta cesarskiego z ustanowionym magistratem w 1789 r. przyczyniły się do znacznego rozwoju miasta. Jednocześnie następował jego rozwój przestrzenny, którego najważniejszym przejawem było wytyczenie pl. Wolności (wtedy Nowy Rynek) z wiodącą na północ ul. Legionów.

Franciszek Józef I, niem. Franz Joseph I, węg. I. Ferenc József (ur. 18 sierpnia 1830 w pałacu Schönbrunn koło Wiednia, zm. 21 listopada 1916 tamże) – przedstawiciel domu habsbursko-lotaryńskiego, od 1848 cesarz Austrii i apostolski król Węgier (koronowany w 1867).
Galicja (niem. Galizien, węg. Gácsország, cz. Halič, jid. גאַליציע - Golicje, tur. Haliç, rum. Galiţia, ros. Галиция - Galicija, ukr. Галичина - Hałyczyna) – potoczna nazwa narzucona przez zaborców i stosowana na określenie ziem znajdujących się obecnie w Polsce i Ukrainie składających się na dawny zabór austriacki. Również nazwa austriackiego kraju koronnego (dokładniej Królestwo Galicji i Lodomerii), istniejącego w latach 1772-1918. Zalicza się do niej ziemie południowej Małopolski po Wisłę, Ruś Czerwoną oraz zachodnią część Podola do linii Zbrucza. Jest to stosunkowo nowe pojęcie o charakterze kulturowym i historyczno-administracyjnym. Granice Galicji nie pokrywają się z granicami dawniejszych krain historycznych ani regionów geograficznych takich jak Małopolska czy ziemia halicka.

W wyniku wytyczenia ul. 11 Listopada i połączonych z nim regulacji przestrzennych powstał całkiem nowy układ urbanistyczny Białej. Dla Bielska trakt nie miał aż tak dużego znaczenia, bowiem długość bielskiego odcinka wynosił zaledwie 140 m i przy jego budowie wykorzystano istniejący już układ przestrzenny.

Bialska część ulicy w 1907 r. Widoczny nowy most kratownicowy i stare józefińskie kamienice z końca XVIII w.

Pierzeje nowo wytyczonej ulicy, zarówno w Bielsku, jak i Białej, szybko wypełniały się zabudową w stylu józefińskim, która w dużej mierze zachowała się do dziś, tworząc jeden z największych w Polsce zespołów architektury tego okresu. Koncentruje się ona między mostem na Białej a pl. Wojska Polskiego oraz między pl. Wolności a ul. Wyzwolenia. Ponadto w tzw. miejskiej części Lipnika (końcowy odcinek dzisiejszej ulicy) powstało kilka dużych domów spedycyjnych, których przykładem jest Dwór Thomkego, zwany też Dworem Köntznera, będący dziś ostatnią budowlą deptaku.

Trójprzymierze – tajny układ pomiędzy trzema państwami: Cesarstwem Niemiec, Królestwem Włoch (do 1915) i C.K. Austro-Węgrami zawiązany 20 maja 1882 r.
Bielsko (niem. Bielitz, czes. Bílsko) – do 1950 samodzielne miasto na Śląsku Cieszyńskim. Po połączeniu z Białą Krakowską, obszar miasta stanowi zachodnią część historycznego centrum Bielska-Białej.

W 1827 r. w południowej pierzei pl. Wojska Polskiego, w ciągu ul. 11 Listopada, zbudowano nowy ratusz miejski Białej, który był siedzibą władz miejskich do 1897 r. W jego sąsiedztwie w 1880 r. powstał neobarokowy pałac Strzygowskich. W 1890 r., zarówno w Białej, jak i w Bielsku, ulicę przemianowano na Hauptstraße (Główna).

Przemyśl (ukr. Перемишль, ros. Перемышль, niem. Prömsel, czes. Přemyšl, łac. Praemislia) – miasto w województwie podkarpackim nad Sanem, liczące 66 389 mieszkańców (XII 2009), co czyni je drugim pod względem ludności miastem województwa podkarpackiego.
Na mapach: 49°49′26″N 19°02′46.5″E / 49.82389, 19.04625 Ulica Norberta Barlickiego – ulica w centrum Bielska-Białej na historycznym Dolnym Przedmieściu (w administracyjnej dzielnicy Śródmieście Bielsko). Ma długość 300 m i biegnie południkowo od pl. Franciszka Smolki do ul. Wałowej, krzyżując się jedynie z ulicą 11 Listopada, głównym deptakiem miasta, i jej przedłużeniem – Przechodem Schodowym. Jest w całości drogą jednokierunkową (ruch odbywa się wyłącznie z północy na południe, od ul. Wałowej do pl. Smolki) i na większym odcinku jezdnia zajmuje tylko połowę jej szerokości.

Bielska część ulicy z wielkomiejską zabudową przełomu wieków na pocztówce z 1938 r.

Duże zmiany w zabudowie ulicy nastąpiły w drugiej połowie XIX w., kiedy oba miasta, a w szczególności Bielsko, zaczęły się rozrastać. Miasta stały się ważnymi ośrodkami przemysłowymi i nabrały wielkomiejskiego charakteru. W latach 1893-1912 wszystkie stare, józefińskie budynki na bielskim odcinku ulicy zastąpione zostały przez okazałe trzypiętrowe kamienice mieszczańskie, z których największą jest nadrzeczna kamienica Burdy z 1893 r. Z pierwotnej zabudowy zachowała się tylko kamienica pod numerem 1 i dom spedycyjny pod nr 7. Najokazalszymi budynkami Białej z tego okresu są narożne kamienice przy pl. Wolności 1 i 10 (1902 i 1904), budynki przy pl. Wojska Polskiego 34 i 36, kamienica Großów przy ul. 11 Listopada 82 oraz neobarokowo-secesyjny hotel Pod Orłem przy pl. Wolności z 1905 r. W latach 1896-1897 w miejscu starego, drewnianego, mostu na rzece Białej zbudowano nowy most kratownicowy, który istniał do 1945 r.

Klasycyzm – w architekturze styl wzorujący się na formach architektonicznych starożytnego Rzymu i Grecji. Rozwinął się w połowie XVIII wieku jako reakcja na formalny przepych architektury baroku i rokoko.
Józef II Habsburg, pełne imię: Józef Benedykt August Jan Antoni Michał Adam (ur. 13 marca 1741 w Wiedniu, zm. 20 lutego 1790 w Wiedniu) – najstarszy syn cesarzowej Marii Teresy Habsburg i Franciszka I Lotaryńskiego, wnuk Karola VI Habsburga. Cesarz Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego od 1764/1765 r.

Funkcjonalistyczna kamienica przy ul. 11 Listopada 35

Od 1903 r. ulicę oświetlały lampy elektryczne, które zastąpiły użytkowane od lat 60. XIX w. latarnie gazowe. Nieco wcześniej, bo w latach 90. pojawiły się plany rozbudowy bielskiej sieci tramwajowej. Jedna z linii miała prowadzić przez ul. 11 Listopada do granicy Białej z Lipnikiem, jednak jej budowa nigdy nie doszła do skutku. W latach I wojny światowej ulica, dla podkreślenia sojuszu austriacko-niemieckiego, nosiła nazwę Kaiser-Wilhelm-Straße (cesarza Wilhelma).

Plac Wolności – plac w śródmieściu Bielska-Białej (w administracyjnej dzielnicy Biała Wschód), jeden z dwóch (obok pl. Wojska Polskiego) rynków dawnego miasta Biała Krakowska wytyczony w końcu XVIII wieku.
Peter Michal Bohúň (ur. 29 września 1822 roku w Wielicznej na słowackiej Orawie, zm. 20 maja 1878 w Białej – obecnie dzielnicy Bielska-Białej) – słowacki malarz.

W 1918 r., po wejściu obu miast w skład Polski, przywrócono przedwojenną nazwę ulicy, wkrótce zmieniając nazwę bielskiego odcinka na Jagiellońską. W 1928 r., w 10. rocznicę odzyskania niepodległości, przemianowano bialską ul. Główną na 11 Listopada. W latach międzywojennych stanęła nowa kamienica na rogu ul. Krótkiej (nr 18), przebudowano budynki nr 9, 31, 33 i 59, zaś w 1935 r. na rogu ul. Komorowickiej wystawiono funkcjonalistyczną kamienicę nr 35.

Neorenesans - nurt w architekturze XIX-wiecznego historyzmu, nawiązujący formalnie do architektury renesansowej. W krajach Europy Środkowej nawiązywano przede wszystkim do tzw. renesansu północnego.
Polska Rzeczpospolita Ludowa (PRL) - oficjalna nazwa państwa polskiego w latach 1952-1989. Uprzednio w latach 1945-1952 ten sam organizm państwowy funkcjonował jako podmiot prawa międzynarodowego pod nazwą Rzeczpospolita Polska. Zwana propagandowo Polską Ludową - był to kolokwialny eufemizm na okres monopartyjnych rządów PPR, a od 1948 PZPR w Polsce.

W 1939 r. władze niemieckie zmieniły nazwę całej ulicy na Herman-Göring-Straße (Hermana Göringa). Wycofujące się w lutym 1945 r. wojska niemieckie wysadziły w powietrze most na Białej. Eksplozja uszkodziła sąsiadujące z nim domy nr 11 w Bielsku i nr 2 w Białej (według ówczesnej numeracji), które zostały rozebrane. Stary most kratownicowy nie został odbudowany. Po II wojnie światowej przywrócono przedwojenne nazwy ulic, zmieniając w 1948 r. nazwę bialskiego odcinka na Zjednoczenia. Po połączeniu Bielska i Białej Krakowskiej w jedno miasto w 1951 r. całej ulicy, a także dzisiejszej Krakowskiej, patronował Feliks Dzierżyński.

Modernizm - ogólne określenie prądów w architekturze światowej rozwijających się w latach ok. 1918-1975, zakładających całkowite odejście nie tylko od stylów historycznych, ale również od wszelkiej stylizacji. Architektura modernistyczna opierała się w założeniu na nowej metodzie twórczej, wywodzącej formę, funkcję i konstrukcję budynku niemal wyłącznie z istniejących uwarunkowań materialnych.
Plac Wojska Polskiego – plac w śródmieściu Bielska-Białej (w administracyjnej dzielnicy Biała Wschód), jeden z dwóch (obok pl. Wolności) rynków dawnego miasta Biała Krakowska. Został wytyczony w 1723 r. w momencie nadania Białej praw miejskich. Jego płyta obecnie częściowo stanowi strefę pieszą, a częściowo parking (w planach jest przebudowa placu i likwidacja parkingu). Zabudowa placu jest bardzo zróżnicowana – począwszy od kamienic z pocz. XIX wieku po budynki secesyjne.

Pod koniec lat 60. zbudowano Przechód Schodowy – schody łączące ul. 11 Listopada z ul. 3 Maja i hotelem President. Wyburzono wtedy budynek przy ul. Barlickiego 7. Około 1970 r. rozebrano stojący przy skrzyżowaniu ul. 11 Listopada i Wyzwolenia budynek d. zajazdu Pod zielonym drzewem, poprzedzający kamienicę nr 59, w którego miejscu powstała wysepka i łuk ul. Wyzwolenia.

Dach mansardowy - dach łamany, zbudowany z dwóch oddzielonych od siebie gzymsem powierzchni połaci dachowych. Dach mansardowy może być dachem dwu- lub czterospadowym. François Mansart, francuski architekt okresu baroku, spopularyzował to rozwiązanie konstrukcyjne, wykorzystując poddasze jako część użytkową.
PKO Bank Polski SA (pełna nazwa Powszechna Kasa Oszczędności Bank Polski Spółka Akcyjna) - bank w Polsce, utworzony 8 lutego 1919 dekretem Naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego, jako Pocztowa Kasa Oszczędności. Jego pierwszym dyrektorem został mianowany już 28 grudnia 1918 Hubert Linde. Z czasem utworzono centralę Banku w Warszawie oraz pierwsze oddziały lokalne - w Krakowie, Lwowie, Łodzi, Poznaniu i Katowicach. Pierwszym celem PKO stało się wprowadzenie do obiegu polskiego złotego zamiast marki polskiej (jako pochodnej marki niemieckiej). Od 1920 Bank posiada osobowość prawną, jako instytucja państwowa. W związku z wybuchem II wojny światowej, pomiędzy 1939 a 1944 funkcjonował pod zarządem niemieckim. W kwietniu 1945 działalność Banku została wznowiona. W latach 1949-1950 Pocztowa Kasa Oszczędności została przekształcona w Powszechną Kasę Oszczędności. W 1974 ofertę PKO wzbogacono o rachunek oszczędnościowo-rozliczeniowy dla osób fizycznych (zwany popularnie ROR). Od 1975 do 1987 oddziały PKO funkcjonowały w strukturach Narodowego Banku Polskiego z zachowaniem swej tożsamości. W 1987 stał się ponownie samodzielnym bankiem, zmieniając nazwę na Powszechna Kasa Oszczędności Bank Państwowy. 12 kwietnia 2000 przekształcono go w jednoosobową spółkę Skarbu Państwa pod nazwą Powszechna Kasa Oszczędności Bank Polski Spółka Akcyjna, która 10 listopada 2004 zadebiutowała na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie. PKO BP SA jest właścicielem 25% akcji Banku Pocztowego. Od 1 października 2009 prezesem PKO BP SA jest Zbigniew Jagiełło.

W 1974 r. oddano do użytku ul. ks. S. Stojałowskiego (wtedy I. Koniewa). Powstała ok. 100–200 m na południe od ul. 11 Listopada, w miejscu ówczesnych bulwarów nad Niwką, która została skanalizowana (koryto rzeki zostało przykryte drogą). Jej budowa pozwoliła na usunięcie ruchu kołowego z ul. 11 Listopada, dotąd jednej z ważniejszych arterii, która stała się (z wyjątkiem ostatniego odcinka) miejskim deptakiem. Pod koniec lat 70. wybudowano dwupasmową ul. Lwowską, która zastąpiła wąską ul. Wyzwolenia. Końcowy odcinek ul. 11 Listopada, podobnie jak początek ul. Żywieckiej, stał się drogą o znaczeniu wyłącznie lokalnym. W związku z budową nowej drogi wyburzono część zabudowań dworu Thomkego, sięgającego pierwotnie do potoku Niwka, oraz kilka sąsiadujących z nim zabudowań. Jednocześnie w miejscu przecięcia ul. Lwowskiej z ul. 11 Listopada zbudowano przejście podziemne, przez co ta druga stała się ślepa; tym samym ówczesną Dzierżyńskiego podzielono na dwie części: deptak i ruchliwą drogę wyjazdową do Krakowa (dziś ul. Krakowska).

Pierwszą linię tramwaju elektrycznego w Bielsku-Białej uruchomiono 11 grudnia 1895 roku. Miasto było wraz z Elblągiem drugim na terenie obecnej Polski (po Wrocławiu), w którym zaczął funkcjonować ten środek transportu. Linia liczyła 4959 metrów długości i była jednotorowa, o prześwicie torów 1000 mm. Biegła od Dworca Głównego do Cygańskiego Lasu, wokół którego rozwinęła się popularna dzielnica wypoczynkowa, przez: ul. 3 Maja, pl. Chrobrego, Zamkową, 1 Maja, pl. Mickiewicza, Partyzantów, Kustronia i Olszówka. Zajezdnia znajdowała się przy dzisiejszej ul. Partyzantów (na wysokości kortów tenisowych w Parku Włókniarzy). W 1927 r. dokonano nieznacznej zmiany przebiegu linii: zamiast przez ul. 1 Maja tramwaje jeździły odtąd równoległymi do niej odcinkami ulicy Zamkowej i Partyzantów oraz przez pl. Żwirki i Wigury. Szczyt frekwencji (ponad 3 mln pasażerów) osiągnięto w roku 1941. W latach 50. przygotowano projekt rozbudowy sieci tramwajowej. Z pięciu projektowanych linii powstała tylko jedna - od dworca do dzielnicy Aleksandrowice (końcowy przystanek w rejonie dzisiejszego węzła drogowego "Hulanka") licząca 2,6 km. Linia "2" (linii do Cygańskiego Lasu nadano numer "1") została uroczyście otwarta 22 lipca 1951 r. W latach 60. powszechna wówczas niechęć do "anachronicznej" komunikacji tramwajowej, niedoinwestowanie tramwajów oraz narastający ruch samochodowy spodowały, że dalsze istnienie trakcji stanęło pod znakiem zapytania. Ostatecznie we wrześniu 1970 r. podjęto decyzję o likwidacji linii tramwajowych. Ostatni tramwaj zjechał do zajezdni 30 kwietnia 1971 r. Bielsko-Biała zostało ostatnim polskim miastem, które zlikwidowało sieć tramwajową w tamtych czasach.
Podgórze – dawna . Położone jest na prawym brzegu Wisły na styku regionów naturalnych: Bramy Krakowskiej, Niziny Nadwiślańskiej, Podgórza Bocheńskiego i Pogórza Wielickiego.

Gmach banku PKO

W 1989 r. wyburzono trzy józefińskie kamienice pomiędzy rzeką a ul. Łukową (nr 13, 15 i 17), w których miejscu stanął nowoczesny gmach banku PKO. Rok później zmieniono nazwę ulicy na obowiązującą do dzisiaj: 11 Listopada.

Pomnik Reksia.

Wraz z budową w Bielsku-Białej licznych hipermarketów i centrów handlowych, m.in. położonej w pobliżu deptaku Galerii Sfera, w rejonie tym zlikwidowano wiele sklepów. Upadły m.in. Delikatesy w kamienicy nr 10 – najpopularniejszy bielski sklep w czasach PRL-u. W 2006 r. rozpoczęła się, trwająca dwa lata, przebudowa głównego bielskiego deptaka, w ramach której powstało stylowe oświetlenie, ławeczki, zrobiono nową nawierzchnię oraz przebudowano ul. Przechód Schodowy, łączącą ul. 11 Listopada z ul. 3 Maja. Planowano również rekonstrukcję XIX-wiecznego mostu kratownicowego, jednak z powodów finansowych projekt ten nie został zrealizowany. Ponadto w 2007 r. zbudowano nową kamienicę, która jest częściowym odwzorowaniem wysadzonej w 1945 r. w powietrze kamienicy Haberfeldów (nr 2 w Białej). W tym samym roku na przełomie sierpnia i września po raz pierwszy zorganizowano Święto Ulicy 11 Listopada. W 2009 r. na placu między ul. Stojałowskiego a DH Klimczok odsłonięto pomnik–fontannę Reksia. Dzięki tym działaniom ulica 11 Listopada ponownie stała się popularnym miejskim deptakiem, zdolnym konkurować z galeriami handlowymi. W plebiscycie na "najpopularniejszą ulicę Polski" zorganizowanym latem 2009 r. przez Magazyn Turystyczny "Wasze Podróże" bielska 11 Listopada uzyskała czwarte miejsce.

Secesja jako kierunek w architekturze rozwijała się w latach 1899-1925, lecz zasadniczy rozkwit trwał od około 1905. W Polsce secesja przyjęła sie nieco wcześniej niż w większości krajów Europy, głównie ze względu na wpływy architektury niemieckiej, austriackiej i francuskiej. Kraje te jako pierwsze wykształciły ten styl, a Polska będąca pod ich wpływem przejęła bardzo szybko nowe trendy, szybciej niż reszta Europy. Szybciej też odeszła od tego stylu na rzecz modernizmu. Najważniejsze jednak, że nie wykształciła typowego stylu secesji, a budowle z tego okresu przypominają bardziej neobarok. Secesja była rezultatem poszukiwań wyzwolenia formy budynku z czystego naśladownictwa dawnych epok (historyzmu) i wytworzenia nowego stylu.
Rokoko – nurt stylistyczny, obecny zwłaszcza w architekturze wnętrz, ornamentyce, rzemiośle artystycznym i malarstwie, występujący w sztuce europejskiej w latach ok. 1720-1790. Nurt rokokowy wyróżnia się także w dziejach literatury.

Zmiany nazwy na przestrzeni lat

do 1785: Krakowska

1785-1890: Wiener Straße (Wiedeńska)

1890-1914: Hauptstraße (Główna)

1914-1918: Kaiser-Wilhelm-Straße (cesarza Wilhelma)

1918-1928: Bielsko: Jagiellońska; Biała Krakowska: Główna

1928-1939: Bielsko: Jagiellońska; Biała Krakowska: 11 Listopada

1939-1945: Herman-Göring-Straße (Hermana Göringa)

1945-1948: Bielsko: Jagiellońska; Biała Krakowska: 11 Listopada

1948-1951: Bielsko: Jagiellońska; Biała Krakowska: Zjednoczenia

1951-1990: Feliksa Dzierżyńskiego

od 1990: 11 Listopada

Droga krajowa nr 69 – droga krajowa o długości ok. 52 km, leżąca na obszarze województwa śląskiego. Trasa ta łączy Bielsko-Białą z granicą ze Słowacją w Zwardoniu.
Karl Korn, także Karol Korn (ur. 1852 w Wadowicach, zm. 1906 w Bielsku) – architekt pochodzenia żydowskiego, tworzący głównie w Bielsku. Był jednym z twórców wielkomiejskiego wizerunku centrum tego miasta.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)