Ulica 29 Listopada w Warszawie - Polski Serwis Naukowy

Na mapach: 52°12′54″N 21°02′33″E / 52.215, 21.0425

Ulica 29 Listopada w Warszawie – jedna z ulic warszawskiego Ujazdowa, biegnąca z załamaniem biegu od ul. ul. Czerniakowskiej do ul. Szwoleżerów.

Historia

Ulicę 29 Listopada wytyczono krótko po roku 1831, jako drogę dojazdową do koszar Grodzieńskiego Huzarskiego Pułku Lejb-Gwardii (pod dzisiejszym nr. 3b). Przeciwną stronę ulicy długo zajmowały należące do wojska pola uprawne; choć ulicę zwano wtedy Huzarską, nie była to nazwa oficjalna. Przed rokiem 1893 drewniane baraki koszarowe zaczęto zastępować zabudową murowaną; po odzyskaniu niepodległości zabudowania około roku 1925 przebudowano według projektu Kazimierza Tołłoczki na koszary Oddziału Przybocznego Prezydenta RP. W budynkach mieściły się koszary 1. Dywizjonu Artylerii Konnej im. gen. Józefa Bema.

Powstanie listopadowe – polskie powstanie narodowe przeciw Rosji, które wybuchło w nocy z 29 listopada na 30 listopada 1830, a zakończyło się 21 października 1831 [5]. Zasięgiem swoim objęło Królestwo Polskie i część prowincji zabranych (Litwę, Żmudź i Wołyń).

Klub Cavallo w Łazienkach – nowoczesna stajnia we wschodniej części Łazienek Królewskich w Warszawie znajdująca w dawnym budynku gospodarczym. Jest to hotel dla koni prywatnych właścicieli. W tym samym budynku znajduje sie klub urządzony w stylu staroangielskiego klubu jeździeckiego i restauracja "Klub Cavallo" (adres: ul. 29 listopada 3a, 00-465 Warszawa).

Nie były to jednak jedyne tego typu zabudowania w okolicy; kolejne formacje wojskowe chętnie lokowały się w pobliżu: koszary kirasjerskie wybudowano pomiędzy ulicą Łazienkowską a kanałem na osi Zamku Ujazdowskiego; koszary huzarskie, które dały początek ulicy, znajdowały się pomiędzy dzisiejszą 29 Listopada a ulicą Podchorążych; i kolejne – koszary ułańskie: pomiędzy kanałem na osi Zamku Ujazdowskiego a ulicą Szwoleżerów.

Józef Zachariasz Bem, herbu Bem (ur. 14 marca 1794 w Tarnowie, zm. 10 grudnia 1850 w Aleppo) – artylerzysta, polski generał, dowódca artylerii czynnej Wojska Polskiego w czasie powstania listopadowego, feldmarszałek armii tureckiej, naczelny wódz powstania węgierskiego 1848-1849 i zastępca wodza drugiej rewolucji wiedeńskiej.

Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej – zgodnie z Konstytucją, najwyższy przedstawiciel polskich władz, gwarant ciągłości władzy państwowej, najwyższy organ państwa w zakresie władzy wykonawczej, czuwa nad przestrzeganiem postanowień i przepisów Konstytucji, zwierzchnik Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.

W latach 1902-04 wzniesiono przy ulicy cerkiew pw. św. Olgi, służącą żołnierzom pułków huzarskich i ułańskich; obok niej w roku 1911 wzniesiono pomnik gen. Michaiła Dmitriewicza Skobielewa.

Wraz z przebudową ulicy Huzarskiej nadano obecną nazwę, nawiązującą do tzw. Nocy Listopadowej – zbrojnego wystąpienia słuchaczy Szkoły Podchorążych w nocy z 29 na 30 listopada 1830 r., które stało się zarzewiem powstania listopadowego – w Wojsku Polskim na pamiątkę tych wydarzeń 29 listopada obchodzony jest Dzień Podchorążego.

Szkoła Podchorążych w Warszawie – wyższa szkoła wojskowa powstała 28 lipca 1815 roku w Warszawie szkoląca przyszłych oficerów. Jej siedziba mieściła się w Wielkiej Oficynie w Łazienkach Królewskich w Ujazdowie. Dzisiaj jest tam muzeum (tzw. „budynek podchorążówki”).

Zamek Ujazdowski w Warszawie – zamek królewski w Warszawie, w Śródmieściu, na Ujazdowie, przy Trakcie Królewskim. Siedziba Centrum Sztuki Współczesnej.

W okresie międzywojennym wyburzono też cerkiew pw. św. Olgi oraz pomnik gen. Skobielewa. Do roku 1939 cała zabudowa nadal służyła potrzebom wojska; domy wojskowe dla podoficerów wystawił tu Fundusz Kwaterunku Wojskowego.

Zniszczenie części pawilonów koszarowych przyniósł rok 1944; ich wypalone relikty rozebrano w okresie powojennym. Szczęśliwie ocalały pozostałe zabudowania kompleksu, tworzące dziś kompletną zabudowę nieparzystej pierzei ulicy; oszpecono je jednak nadbudową dodatkowej kondygnacji w roku 2005.

Kirasjerzy (z fran. cuirassier – pancerny) – istniejący w XVI-XX wieku, zachodnioeuropejski rodzaj ciężkiej jazdy w zbrojach z metalowych płyt (kirysach lub zbrojach kirasjerskich). Kirasjerzy stanowili uprzywilejowaną formację i byli zwolnieni z wielu obowiązkowych elementów służby.

Pomnik Michaiła Skobielewa w Warszawie – nieistniejący pomnik rosyjskiego generała Michaiła Skobielewa wzniesiony w 1911 na placu w kompleksie koszar Grodzieńskiego Pułku Huzarów Lejbgwardii.

Ważniejsze obiekty

29 listopada 1 – siedziba 10. Warszawskiego Pułku Samochodowego im. mjr. Stefana Bronisława Starzyńskiego

29 listopada 3a – Klub Cavallo

29 listopada 3b – Hotel Łazienkowski

Bibliografia

Jarosław Zieliński: Atlas Dawnej Architektury Ulic i Placów Warszawy, tom 3. Towarzystwo Opieki nad Zabytkami, 1996, s. 44. ISBN 83-906629-2-2.

Linki zewnętrzne

Koszary 1. Dywizjonu Artylerii Konnej im. gen. Józefa Bema w roku 1925

Cerkiew pw. św. Olgi przed rokiem 1913

Wnętrze cerkwi pw. św. Olgi