Ulica Chorzowska w Katowicach - Polski Serwis Naukowy

Ulica Chorzowska w Katowicach − jedna z najważniejszych arterii komunikacyjnych w Górnośląskim Okręgu Przemysłowym. Jest bezpośrednim połączeniem drogowym katowickiego Śródmieścia z miastem Chorzów, od którego wzięła swoją nazwę. Na całej długości jest częścią drogi krajowej nr 79. Szlak w tym miejscu istniał od XVIII wieku. Wzdłuż ulicy przebiegają tory tramwajowe, istniejące tu od 1897. W latach 2002−2007 ciąg alei Walentego Roździeńskiego, ronda gen. J. Ziętka i ul. Chorzowskiej uległ przebudowie w związku z poprowadzeniem tamtędy Drogowej Trasy Średnicowej. Przy ulicy znajdują się wieżowce, biurowce i centrum handlowe.

Ulica Beatestraße, w latach 1939−1945 Höferstraße) − jedna z najważniejszych arterii komunikacyjnych . Biegnie przez dzielnice: Śródmieście, Brynów-Osiedle Zgrzebnioka, Piotrowice-Ochojec do Mikołowa (zmiana nazwy na ul. Katowicką).
Dębowe Tarasy – osiedle mieszkaniowe znajdujące się w Katowicach przy ulicy Johna Baildona. W jego sąsiedztwie znajdują się Wojewódzki Park Kultury i Wypoczynku oraz centrum handlowo-rozrywkowe Silesia City Center. Osiedle Dębowe tarasy jest drugim etapem budowy wielofunkcyjnego centrum - w skład którego wchodzi powstałe już centrum handlowo-rozrywkowe oraz planowane biurowce Silesia Towers. Teren, na którym powstaje osiedle należał dawniej do KWK Kleofas. Deeloperem projektu jest węgierska firma TriGranit

Przebieg

Ulica rozpoczyna swój bieg przy rondzie generała Jerzego Ziętka (skrzyżowanie alei Wojciecha Korfantego i alei Walentego Roździeńskiego). Następnie krzyżuje się z ulicą Sokolską. Przy skrzyżowaniu z ulicą Jana Nepomucena Stęślickiego i ulicą Friedricha Wilhelma Grundmanna (tzw. "obwodnica śródmiejska", rejon parku Alojzego Budnioka) znajduje się wyjazd z tunelu pod rondem (są to dwa tunele o długości 672 i 657 metrów, mające umożliwić swobodny ruch tranzytowy na osi zachód-wschód, łączące ul. Chorzowską i al. Walentego Roździeńskiego). Za wyjazdem droga biegnie obok ul. ks. Piotra Ściegiennego, ul. Johna Baildona, ul. Dębowej. Przed skrzyżowaniem z ul. Złotą i ul. Bracką (plac Atrakcji) zlokalizowany jest zjazd na trasę Nikodema i Józefa Renców (estakada Orląt Lwowskich). W tym miejscu ul. Chorzowska przestaje być częścią Drogowej Trasy Średnicowej (DTŚ) − drogi szybkiego ruchu mającej połączyć zachodnią i wschodnią część GOP-u.
Silesia City Center – jedno z największych centrów handlowo-usługowo-rozrywkowych w Polsce o łącznej powierzchni kilkuset tysięcy m² z czego 65 000 m² to powierzchnia handlowa, 100 000 m² mieszkalna (osiedle Dębowe Tarasy) i 60 000 m² biurowa (Silesia Office Towers). Znajduje się w Katowicach przy ul. Chorzowskiej 107 (tereny byłej KWK Gottwald). Obiekt został otwarty 18 listopada 2005 roku. Inwestorem była węgierska firma TriGranit Development Corporation. Właścicielem części handlowej jest firma Immofinanz Group (stan na październik 2011).
Styl międzynarodowy – prąd architektury modernistycznej, z którym często jest ona utożsamiana, rozwijający się od około 1922 w Europie, a później na całym świecie.

W dalszym biegu ulica Chorzowska jest granicą pomiędzy Chorzowem i Katowicami oraz jest równocześnie północną granicą katowickiego osiedla Tysiąclecia i południową granicą chorzowskiego Wojewódzkiego Parku Kultury i Wypoczynku. Kończy swój bieg przy granicy miast, obok deptaku do Stadionu Śląskiego, zmieniając nazwę na ulica Katowicka.

Gottwald − kopalnia węgla kamiennego znajdująca się w Katowicach, dzielnicy Dąb, w okolicach dziesiejszej ulicy Jana Nepomucena Stęślickiego. Obecnie kopalnia nie istnieje.
Narodowy Instytut Dziedzictwa (NID) - do 31 grudnia 2010 roku Krajowy Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków (KOBiDZ) - z siedzibą w Warszawie przy ul. Szwoleżerów 9 na terenie Łazienek Królewskich – instytucja kultury utworzona w 2002 poprzez połączenie Ośrodka Dokumentacji Zabytków i Ośrodka Ochrony Zabytkowego Krajobrazu. NID podlega Ministerstwu Kultury i Dziedzictwa Narodowego i posiada Oddziały Terenowe w miastach wojewódzkich (oprócz Bydgoszczy i Gorzowa Wielkopolskiego) oraz Pracownie Terenowe w Trzebinach, Zamościu oraz Park Mużakowski w Łęknicy.

Historia

Nieistniejąca hala Baildon

Od końca XVIII do lat czterdziestych XIX wieku zespoły przemysłowe stanowiły enklawy w krajobrazie, który zachował jeszcze wiejski charakter. Z rozwojem przemysłu wiązały się regulacje niektórych dróg oraz wytyczanie nowych. Miały one znaczenie dla przyszłej kanwy urbanistycznej miasta. Zespoły przemysłowe zaczęły wkrótce znikać z mapy miasta. W rezultacie w jego pierwotnych granicach katastralnych nie zachowała się do dziś żadna huta czy kopalnia. Przyczyną była urbanizacja − funkcja przemysłowa ustępowała funkcjom, typowym dla obejmującego coraz większe obszary dawnej wsi, centrum miejskiego, w którym stopniowo skupiały się ośrodki zarządzania przemysłem. Uregulowane w fazie wczesnoprzemysłowej proste odcinki traktów i dróg wiejskich zachowały się i były włączane w sieć ulic miejskich, a dwie główne osie komunikacyjne − równoleżnikowa (obecnie ulica Chorzowska i dalej ulica Warszawska) i południkowa (obecnie aleja Wojciecha Korfantego, dalej ulica Pocztowa i ulica Tadeusza Kościuszki) − stały się głównymi osiami kanwy urbanistycznej Śródmieścia.
Tesco – największa brytyjska sieć hipermarketów, która ma swoje filie również w innych krajach. Początkowo sieć zajmowała się sprzedażą żywności, ale rozszerzyła swoją ofertę również na odzież, sprzęt elektroniczny i samochody. Do roku 2003 firma miała już w swoim posiadaniu ponad 2000 sklepów różnej wielkości, od hipermarketów do niewielkich sklepików np. przy stacjach benzynowych.
Silesia Towers to kompleks dwóch wież przy ulicy Chorzowskiej 109, których budowa miała się rozpocząć w 2009 roku. Planowano zakończenie budowy niższego budynku - koniec 2010 roku, a wyższego koniec 2011 roku. Obecnie inwestor zdecydował się na zawieszenie inwestycji do odwołania.

Szosa z Katowic do Królewskiej Huty (dzisiejszy Chorzów) była dobrze ukształtowana już w pierwszej połowie XIX wieku; została wytyczona za dawnym stawem hutniczym huty "Marta". 1 stycznia 1828 przy drodze oddano do użytku drewniany budynek pierwszej szkoły w Dębie (obecnie ul. Chorzowska 153), który w latach czterdziestych XIX wieku powiększono, a w 1856 oddano do użytku nowy murowany budynek, zlokalizowany w miejscu starego. W 1870 spółka Kattowitz−Königshütter Chausee-Aktien Verein prowadziła prace nad ulepszeniem szosy. W 1897 wzdłuż drogi uruchomiono linię tramwajową do Królewskiej Huty. Kursował nią tramwaj parowy, a od 1907 tramwaj elektryczny, kursujący do Bytomia.
Ulica Jana Nepomucena Stęślickiego w Katowicach (niem. Waterloostraße) − jedna z ważniejszych ulic w katowickiej dzielnicy Śródmieście. Ulica jest także granicą między dzielnicami Dąb i Koszutka. Rozpoczyna swój bieg od skrzyżowania z ulicą Misjonarzy Oblatów MN, krzyżuje się z ulicą Widok. Kończy swój bieg przy skrzyżowaniu z ulicą Chorzowską (DK 79, część Drogowej Trasy Średnicowej) obok placu Alojzego Budnioka.
Tarnowskie Góry (śl.: Tarnowský Góry, niem.: Tarnowitz, czes.: Tarnovice, łac.: Montes Tarnovicenses) – gmina miejska na Górnym Śląsku, w południowo-zachodniej Polsce, na Górnym Śląsku, w województwie śląskim, siedziba powiatu tarnogórskiego, na północnym krańcu Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego (GOP) i zarazem największe polskie miasto stanowiące odrębną gminę, którym rządzi burmistrz, a nie prezydent miasta. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa katowickiego.

W sierpniu 1920, podczas II powstania śląskiego, na szosie do Królewskiej Huty w rejonie Dębu, toczyły się walki powstańców z Niemcami. Ulica do 1922 i w latach 1939−1945 nosiła nazwę Königshütter Straße, w latach 1924−1939 Szosa Królewsko-Hucka. W dwudziestoleciu międzywojennym pod numerem 179 istniała Wytwórnia Palników do Lamp Karbidowych. W ramach taniego budownictwa socjalnego przy ul. Chorzowskiej 240, 242, 244, 246 w latach 1933−1934 wzniesiono cztery bloki dla bezdomnych. Pod numerem 153 w dwudziestoleciu międzywojennym funkcjonował urząd pocztowo-telegraficzny Katowice 5 oraz posterunek policji. W 1939 ulicą do Katowic wkraczały niemieckie wojska.
Ulica Sokolska w Katowicach (do 1924 Karlstraße, w czasach PRL ul. Aleksandra Zawadzkiego) − jedna z głównych ulic, łącząca centrum Katowic z dzielnicą Koszutka.
Zmiany nazw ulic i placów w Katowicach zasadniczo obejmują pięć okresów: czasy Cesarstwa Niemieckiego, czasy II RP, czasy okupacji przez III Rzeszę, czasy Polski Ludowej i czasy najnowsze. Uchwały o zmianie nazw ulic lub placów podejmował magistrat, Rada Miasta lub w czasach PRL − Miejska Rada Narodowa.

W czasach PRL patronem ulicy był Feliks Dzierżyński. Pod koniec lat sześćdziesiątych XX wieku po północnej stronie ulicy, w rejonie Koszutki, wzniesiono kompleks pawilonów handlowych i budynków mieszkalnych, zaprojektowanych przez Stanisława Kwaśniewicza. Osiedle uzyskało imię Juliana Marchlewskiego; jego budowa była związana z wykonywaniem założeń generalnego planu porządkowania urbanistyczno-architektonicznego miasta.
Katowice Business Point − wieżowiec położony w Katowicach przy skrzyżowaniu ul. Chorzowskiej z ul. Piotra Ściegiennego, obok centrum handlowego Silesia City Center.
Katowice są jednym z pierwszych miast w Polsce, w którym budowano wieżowce. Przed pierwszym katowickim wysokościowcem Domem profesorów Śląskich Technicznych Zakładów Naukowych oddanym do użytku w 1931 r. i liczącym ok. 35 m, powstały jedynie: 51 metrowy wieżowiec PAST-y w Warszawie, ok. 35 metrowy Hotel Savoy w Łodzi oraz dwa wysokościowce w ówcześnie niemieckim Wrocławiu. W 1934 r. oddano do użytku pierwsze wieżowce z prawdziwego zdarzenia, którymi były katowicki Drapacz Chmur (60 m) oraz warszawski Prudential (66 m). Obecnie w Katowicach znajduje się około 30 budynków o wysokości nie mniejszej niż 60 metrów, łącznie około 40 budynków o wysokości minimum 50 metrów lub 16 kondygnacji (licząc parter). Ponadto w Katowicach znajduje się drugi najwyższy budynek w Polsce wybudowany poza Warszawą - biurowiec Altus. Obecnie Katowice posiadają najwięcej wieżowców w Polsce nie licząc Warszawy. Nadal jednak przodują w ilości wieżowców na jednego mieszkańca oraz na km².

W latach 1963−2003 u zbiegu ul. Żelaznej i ul. Chorzowskiej istniała hala sportowa Huty Baildon, z charakterystycznymi pięćdziesięcioma linami, podtrzymującymi dach. Jedna z nich uległa zniszczeniu w 1996. W kwietniu 2003 prywatna firma dokonała rozbiórki obiektu.
W latach 2002−2007 ciąg alei Walentego Roździeńskiego, ronda gen. J. Ziętka i ul. Chorzowskiej uległ przebudowie w związku z poprowadzeniem tamtędy Drogowej Trasy Średnicowej. Wzniesiono także estakadę Orląt Lwowskich nad ulicą Bracką, o łącznej długości 592 m i 31,12 m szerokości w kształcie litery "S", łączącą ulicę Chorzowską z trasą Nikodema i Józefa Renców. Dnia 3 sierpnia 2010 ulicą prowadziła trasa trzeciego etapu wyścigu kolarskiego Tour de Pologne 2010, a 2 sierpnia 2011 − trasa trzeciego etapu Tour de Pologne 2011.
Osiedle Tysiąclecia (potocznie Tauzen) - dzielnica Katowic, położona w północnej części Katowic na terenach dawnych osad: Bederowca, Sośniny i wschodniej części Klimzowca. Budowę rozpoczęto w 1961, stąd też wzięła się nazwa osiedla (1000-letnia rocznica powstania Polski). Zaprojektowane zostało przez architektów: Henryka Buszko i Aleksandra Frantę.
Bytom (niem. Beuthen in Oberschlesien skrót Beuthen O.S., czes. Bitom, łac. Bithomia, Bethania, śląs. Bytůń) – miasto na prawach powiatu położone w południowej Polsce, w województwie śląskim, na Wyżynie Śląskiej, w centrum konurbacji śląskiej.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)