Ulica Kościelna w Warszawie - Polski Serwis Naukowy

Na mapach: 52°15′14″N 21°00′30″E / 52.25389, 21.00833

Róg Freta i Kościelnej

Ulica Kościelna w Warszawie - jedna z ulic warszawskiego Nowego Miasta, biegnąca od ul. Wybrzeże Gdańskie do ul. Zakroczymskiej.

Historia

Kościelna jest jedną z ulic wytyczonych już podczas lokacji Nowej Warszawy po roku 1408, kiedy to książę mazowiecki Janusz I Starszy nadał jej przywilej lokacyjny.

Początkowo biegła jedynie wzdłuż Kościoła Nawiedzenia NMP, od którego wzięła swą nazwę, dalszy jej odcinek stanowiła nieutwardzona ścieżka biegnąca do ul. Rybaki, odcięta zabudowaniami na początku XVIII wieku.

Nowe Miasto w Warszawie powstało na przełomie XIV i XV w. na północ od Starego Miasta i koncentrowało się wokół nowego rynku. Główną ulicą łączącą obie części Warszawy jest ulica Freta, która zaczyna się za Barbakanem. Przy niej wychowywała się Maria Skłodowska-Curie. Większość zabytków Nowego Miasta została zniszczona podczas II wojny światowej i została odbudowana po wojnie.

Ulica Wybrzeże Gdańskie w Warszawie – ulica biegnąca wzdłuż lewego brzegu Wisły, część jednej z głównych tras komunikacyjnych miasta - Wisłostrady. Fragment trasy europejskiej E77 i Drogi Krajowej nr. 7.

Pierwsza zabudowę ulicy obok Kościołą NMP stanowiła przylegająca do niego kamienica zbudowana w początkach XVIII stulecia, oraz oraz drewniane domki i kamieniczki.

Końcowy fragment ulicy, od ul. Zakroczymskiej do ul. Przyrynek, od XV wieku należał do Rynku Nowego Miasta i został do niej przyłączony dopiero w roku 1868.

Pierwsze domy murowane przy ulicy powstały w I połowie XVIII wieku; były to niewielka kamieniczka oraz Pałac Mokronowskich.

Ulica Zakroczymska w Warszawie – jedna z głównych ulic Nowego Miasta, biegnąca od zbiegu ulic Freta, Kościelnej i Franciszkańskiej do ul. Krajewskiego i murów Cytadeli Warszawskiej.

Nowe Miasto w Warszawie powstało na przełomie XIV i XV w. na północ od Starego Miasta i koncentrowało się wokół nowego rynku. Główną ulicą łączącą obie części Warszawy jest ulica Freta, która zaczyna się za Barbakanem. Przy niej wychowywała się Maria Skłodowska-Curie. Większość zabytków Nowego Miasta została zniszczona podczas II wojny światowej i została odbudowana po wojnie.

Po tym okresie przy ulicy powstawały niczym nie wyróżniające się niewielkie kamieniczki, aż do roku 1770 kiedy u zbiegu z ul. Zakroczymską powstałą wielka kamienica Jakuba Fontany.

W roku 1776 według projektu Szymona Bogumiła Zuga wybudowano przyuliczny pałacyk Teofili Dunin-Brzezińskiej.

W roku 1845 wybudowano drewniane schody stanowiące połączenie z ul. Rybaki, po tym okresie ulica podupadła, lecz wyróżniała się wysokim odsetkiem mieszkańców - chrześcijan wśród ulic Nowego Miasta zdominowanych przez ubogich Żydów.

Towarzystwo Opieki nad Zabytkami – organizacja pozarządowa z siedzibą w Warszawie, towarzystwo naukowe założone w 1974, organizacja pożytku publicznego; członek założyciel Patria Polonorum, wydaje Spotkania z Zabytkami.

W roku 1907 powstał projekt regulacji ulicy wraz z jej przedłużeniem i ostatecznie nie zrealizowanym wiaduktem nad ul. Rybaki.

W latach dwudziestych XX wieku powstał jeszcze fragment Kościelnej od ul. Rybaki do ul. Wybrzeże Gdańskiego, nigdy jednak nie doszło do połączenia go w jeden ciąg z górnym odcinkiem ulicy.

Rok 1944 przyniósł całkowite niszczenie zabudowy; ocalał jedynie fragment Kościoła Nawiedzenia NMP. Powojenna odbudowa, z nielicznymi wyjątkami, jest przykładem nie liczenia się z pierwotnym wyglądem kamienic i nadawania im zupełnie nowego wyglądu, przy zachowaniu historyzującego stylu fasad.

Otoczenie

Rynek Nowego Miasta

Kościół Nawiedzenia NMP w Warszawie

Pałac Mokronowskich

Linki zewnętrzne

Kościół Nawiedzenia NMP w Warszawie około roku 1937

Bibliografia

Praca Zbiorowa: Katalog Zabytków Sztuki tom XI część 2: Nowe Miasto. Instytut Sztuki PAN, 2001, s. 120. ISBN 83-85938-44-3.

Jarosław Zieliński: Atlas Dawnej Architektury Ulic i Placów Warszawy, tom 6. Towarzystwo Opieki nad Zabytkami, 2000, s. 247. ISBN 83-88372-04-4.