Ulica Mariacka w Katowicach - Polski Serwis Naukowy

Na mapach: 50°15′26.69″N 19°01′36.51″E / 50.2574127, 19.0268075

Widok ul. Mariackiej nocą

Kościół Mariacki i ul. Mariacka

Zabytkowa kamienica przy ul. Mariackiej 2 (róg z ul. A. Mielęckiego)

Widok ul. Mariackiej podczas przebudowy

Kościół Mariacki w Katowicach i ulica po przebudowie, zamieniona w deptak

Graffiti na budynku przy ul. Mariackiej Tylnej

Ulica Mariacka w Katowicach (1876−1922 i 1939−1945 Richard Holtzestraße) − jedna z ważniejszych ulic w katowickiej dzielnicy Śródmieście. Jej nazwa wywodzi się od Kościoła Mariackiego, do którego prowadzi. W 2008 ulicę przekształcono w deptak.

Zmiany nazw ulic i placów w Katowicach zasadniczo obejmują pięć okresów: czasy Cesarstwa Niemieckiego, czasy II RP, czasy okupacji przez III Rzeszę, czasy Polski Ludowej i czasy najnowsze. Uchwały o zmianie nazw ulic lub placów podejmował magistrat, Rada Miasta lub w czasach PRL − Miejska Rada Narodowa.
Balustrada – ażurowe lub pełne zabezpieczenie (ogrodzenie) schodów, tarasów, balkonów, dachów, wiaduktów, mostów itp., montowane zazwyczaj na krawędzi zabezpieczanego elementu i pełniące jednocześnie funkcję ozdobną. Balustrada może być również ażurową przegrodą pomiędzy pomieszczeniami (np. w kościołach oddziela prezbiterium od nawy).

Przebieg

Na całej swej długości ulica Mariacka to deptak. Swój bieg zaczyna przy skrzyżowaniu z ulicami Dworcową (dawniej Bahnhofstraße) i A. Mielęckiego. Następnie krzyżuje się z ulicą Stanisława (również deptak) oraz ul. Francuską. Deptak kończy swój bieg przy Kościele Mariackim (plac bł. księdza Emila Szramka).

Międzynarodowy Festiwal Pétanque – kilkudniowa impreza rekreacyjno-sportowa pétanque z udziałem gości zagranicznych. Organizowana jest pod auspicjami Polskiej Federacji Pétanque. Obecnie w Polsce organizowane są trzy tego typu imprezy - jedna na północy i dwie na południu kraju.
Centrope Cup jest systemem sześciu turniejów pétanque rozgrywanych w formule międzynarodowej. Jednocześnie jest trzecią pod względem ważności, po Mistrzostwach Świata i Europy, imprezą pétanque dla zawodników z Polski. Organem nadzorującym organizacje i przebieg rozgrywek Centrope Cup jest Międzynarodowa Federacja Pétanque i Gry Prowansalskiej, F.I.P.J.P. (fr. Fédération Internationale de Pétanque et Jeu Provençal).

Historia

Ulica Mariacka została zabudowana w drugiej połowie XIX wieku według planu Nepilly'ego z 1875 (blok zamknięty ulic na wschód od Rynku). W 1876 ulicy nadano nazwę Richard Holtzestraße na cześć, obchodzącego wtedy dwudziestopięciolecie pracy jako lekarz, Richarda Holtzego − przewodniczącego ówczesnej Rady Miejskiej Katowic. Pod koniec XIX wieku przy ulicy działała restauracja Kasulke. 27 stycznia 1901 w domu przy Holtzestraße 18 urodził się Willy Fritsch − jedna z najważniejszych gwiazd dawnego kina niemieckiego.

Portal – architektoniczne, ozdobne obramienie drzwi wejściowych w kościołach, pałacach, ratuszach, bogatszych kamienicach, czasami także drzwi wewnętrznych.
Puchar Polski w pétanque po raz pierwszy odbył się nieoficjalnie w 2002 r. (Puchar Polski Par Mieszanych w 2004). Prestiżowy turniej rozgrywany systemem: runda eliminacyjna bucholtz / faza play-off. Od 2011 r. turniej ten został zamknięty tzn. przeznaczony jedynie dla zawodników posiadających licencje Polskiej Federacji Petanque.

Przed I wojną światową pod numerem 4−6 założono hotel Savoy; istniał do 1939; w okresie międzywojennym należał do A. Czaplickiego. W restauracji hotelu dnia 20 czerwca 1922 na uroczystym śniadaniu spotkali się Wojciech Korfanty i Józef Rymer ze Stanisławem Szeptyckim. W dwudziestoleciu międzywojennycm przy ulicy swoją siedzibę miały: Bank Śląski - Banque de Silésie SA (oddział, pod numerem 24), hotel Europejski (wzniesiony w latach 1930−1931 przy ul. Mariackiej 15), restauracja Kessel Juliusza Grundmanna (pod numerem 27), restauracja Józefa Adamaszka (pod numerem 24), cukiernia Astoria Walentego Rybki (ul. Mariacka 1), oddział towarzystwa ubezpieczeniowego Kotwica (pod numerem 3). Około 1926 pod numerem 2 działalność prowadził Bank Dewizowy, pod numerem 12 − Górnośląski Bank Związkowy, pod numerem 17 − Ogólna Spółka Rewizyjna i Powiernicza Vera. Przed II wojną światową przy ul. Mariackiej 5 założono Dom Techniczno-Handlowy Industria Ludwika Żmigroda. W latach 1925−1926 pod numerem 13 znajdował się konsulat Brazylii i redakcja oddziału Ilustrowanego Kuriera Codziennego, pod numerem 14 − biuro "Polskiego Kolejarza Górnośląskiego". Na rogu ul. Mariackiej, obok Astorii, zlokalizowany był początkowy przystanek linii atobusowej Katowice −Sosnowiec, uruchomionej we wrześniu 1925. W dwudziestoleciu międzywojennym ulica Mariacka znana była z dużej ilości pracujących tu prostytutek, w szczególności po zlokalizowaniu na rogu z ul. Stanisława Hotelu Europejskiego, gdzie często wyczekiwały na klientów.

Grand Prix Polski w pétanque - międzynarodowa impreza pétanque organizowana w Katowicach na ulicy Mariackiej. Rozgrywki w jej ramach odbywają się w konkurencji tripletów w formule zamkniętej, systemem grupowym w dwu fazach.
Józef Rymer (ur. 9 lutego 1882 w Zabełkowie, zm. 5 grudnia 1922 w Katowicach) – jeden z przywódców III powstania śląskiego, poseł na Sejm Ustawodawczy RP, pierwszy wojewoda śląski mianowany w 1922.

Kwartał ulic: św. Jana, Dworcowa, Mariacka, Andrzeja Mielęckiego, Stanisława i Starowiejska w zamyśle władz Katowic ma się stać tzw. "małym rynkiem". Pierwszym krokiem była organizacja konkursu na opracowanie koncepcji programowo-przestrzennej, urbanistyczno-architektonicznej zagospodarowania ulic św. Jana, Dworcowej, Mariackiej oraz Andrzeja Mielęckiego, Stanisława i Starowiejskiej w 2005, który wygrało konsorcjum Autorska Pracownia Architektury Kuryłowicz & Associates i Biuro Autorskie "A i R" Jurkowscy Architekci, min. za "dwustronne obsadzenie drzewami ulicy Mariackiej odtwarza jej pierwotny charakter alei ulicznej zamkniętej widokiem kościoła NMP". Remont ulicy Mariackiej przeprowadzono w 2008; koszt przebudowy wyniósł około 12 milionów złotych.

Ignatz (Izaak) Grünfeld (ur. 11 stycznia 1825 w Żorach, zm. 27 grudnia 1894 w Katowicach) – niemiecki architekt, mistrz i przedsiębiorca budowlany, założyciel firmy Ignatz Grünfeld Baugeschäft, działający w drugiej połowie XIX wieku w Katowicach i przyległych miastach okręgu przemysłowego. Wieloletni członek katowickiej Rady Miasta. Postać niezwykle zasłużona dla urbanistycznego rozwoju Katowic, dziś, z racji niemieckiego pochodzenia na polskim Górnym Śląsku zapomniana.
Stanisław Maria Szeptycki (ur. 3 listopada 1867 w Przyłbicach k. Jaworowa, zm. 9 października 1950 w Korczynie) – hrabia, generał major Cesarskiej i Królewskiej Armii, generał broni Wojska Polskiego.

W dniach 4−26 lipca 2009 na ulicy Mariackiej odbył się cykl imprez Letnie Granie na Mariackiej. 22 września 2009 rozpoczął działalność portal internetowy, poświęcony ulicy − Mariacka.eu.

Znajdujące się na tej ulicy nowoczesne ławki i stół Elipse, projektu Macieja Rutkowskiego, zostały nagrodzone w konkursie Śląska Rzecz (2009). Dnia 6 września 2010 odbyła się impreza Mariacka.OPEN, w dniach 8−17 września 2010 na deptaku znajdował się "Jarmark Katowicki", promujący miasto i sam deptak; 18 i 19 września 2010 na ulicy Mariackiej odbyły się koncerty bluesowe, a 21 września 2010 otwaro wystawę "Katowickie Synagogi", prezentująca materiały archiwalne dotyczące katowickiej synagogi, pochodzące z archiwum Urzędu Miasta Katowice. Od 2009 na ulicy Mariackiej cyklicznie odbywa się szereg imprez plenerowych i koncertów oraz wydarzeń kulturalnych. Pod koniec 2010 kamienicę na rogu ul. Francuskiej i ul. Mariackiej wyburzono. 27 marca 2011 na ul. Mariackiej odbył się koncert "Solidarni z Białorusią", zorganizowany przez Stowarzyszenie Inicjatywa Wolna Białoruś. Pod koniec kwietnia 2011 na deptaku zasadzono trzydzieści ozdobnych drzewek wiśni piłkowanej; rozpoczęto także naprawę odcinka od skrzyżowania z ul. Francuską do Kościoła Mariackiego (koszt naprawy szacowany jest na milion złotych, ma potrwać do czerwca 2011; w 2010 ta część deptaku została uszkodzona przez betoniarkę).

Ulica Świętego Jana w Katowicach (do 1924 i w latach 1939−1945 Johannesstraße, w czasach PRL 15 Grudnia) − jedna z ulic w katowickiej dzielnicy Śródmieście. Ulica rozpoczyna swój bieg od Rynku. Następnie krzyżuje się z ulicą Staromiejską i ulicą Dworcową. Za wiaduktem kolejowym kończy bieg przy skrzyżowaniu z ulicą Tadeusza Kościuszki, ulicą Jana Kochanowskiego i ulicą Wojewódzką.
Bank Śląski − Banque de Silésie SA powstał w 1922 roku jako polsko-francuska spółka z siedzibą w Katowicach przy ul. 3 Maja 9. Kapitał założycielski wynosił 250 milionów marek niemieckich. 50% udziałów wniosła strona polska: grupa banków komercyjnych z Bankiem Handlowym w Warszawie SA na czele oraz rząd reprezentowany przez państwowy Bank Gospodarstwa Krajowego. Kapitał francuski reprezentowały dwie spółki przemysłowe i cztery banki, m.in. Société Générale.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)