Ulica Mostowa w Toruniu - Polski Serwis Naukowy

Gotycka kamienica przy ul. Mostowej 24

Ulica Mostowa Toruniu - ulica w zespole staromiejskim Torunia, w południowo-zachodniej części Starego Miasta. Ma długość ok. 230 m i przebieg południkowy, zaczyna się przy ul. Bulwar Filadelfijski, prowadzi przez bramę Mostową, za którą odchodzi od niej ul. Podmurna, przecina ul. Ciasną i dochodzi do ul. Szerokiej. Do skrzyżowania z ul. Ciasną bowiązuje ruch jednokierunkowy, dalej ma charakter deptaka.

Stare Miasto – najstarsza część zespołu staromiejskiego w Toruniu (pozostałe dwie to Nowe Miasto i zamek krzyżacki), ograniczona ulicami Fosa Staromiejska, pl. Teatralnym, ul Podmurną i murami miejskimi od strony Wisły. Na Starym Mieście znajduje się większość najcenniejszych zabytków Torunia.

Ulica Szeroka w Toruniu – jedna z głównych, najruchliwsza ulica zespołu staromiejskiego, część najważniejszego traktu pieszego łączącego Rynek Nowomiejski i Staromiejski, a dalej przez tzw. Łuk Cezara dochodzącego do placu Rapackiego. Ulica Szeroka biegnie od zbiegu ul. Strumykowej i Przedzamcze do południowo-wschodniego naroża Rynku Staromiejskiego na długości ok. 240 metrów. W średniowieczu odcinek od ul. Podmurnej do Szczytnej nosił nazwę ul. Wielkiej (w źródłach średniowiecznych Grossegasse), a od Szczytnej do Rynku Staromiejskiego – Rymary (w źródłach średniowiecznych Corrigatores). Od strony Nowego Miasta, na wysokości dzisiejszej ulicy Podmurnej, kończyła się bramą miejską, nazywaną Wielką lub Kotlarską, rozebraną na początku XIX w.

Nazwa

Przed zbudowaniem mostu w końcu XV w. ulica nosiła nazwę Promowej lub Przewoźnej (niem. Vergasse). Obecna nazwa ulicy - Mostowa (niem. Brückenstrasse) weszła w użycie w drugiej połowie XVI wieku i pochodzi od drewnianego mostu przez Wisłę, który znajdował się na jej przedłużeniu od 1500 r. do 2. połowy XIX w. W okresie od 1815 do ok. 1870 r. nosiła nazwę Louisenstraße ku czci królowej Luizy Pruskiej. W okresie 1939-45 zmieniono jej nazwę na Brückengasse.

Ulica Podmurna w Toruniu – ulica na Starym Mieście, przecinająca je z południa na północ, najdłuższa ulica w toruńskim zespole staromiejskim. Biegnie wzdłuż linii wschodniego odcinka dawnych murów obronnych Starego Miasta, po ich wewnętrznej stronie.

Fryderyk Florian Skarbek h. Abdank (ur. 15 lutego 1792 w Toruniu w Pałacu Fengerów, zm. 25 września 1866 w Warszawie) – hrabia, polski ekonomista, powieściopisarz, historyk, działacz społeczny i polityczny.

Historia i charakter

Ulica należy do najwcześniejszych ulic wytyczonych po lokacji Torunia, niedługo po 1236 r. Była to jedna z głównych ulic miasta w jego najwcześniejszej fazie rozwoju, prowadząca na nadbrzeże wiślane. W średniowieczu przy ulicy stały kamienice, od XVI do XVIII w. przebudowywane na spichlerze. W XVIII w. na rogu ulicy Mostowej i Ciasnej został zbudowany późnobarokowy pałac burmistrza Jakuba Fengera, przebudowany w XIX w. W XIX w. miało swoją siedzibę kilka banków (m.in. polski bank kredytowy Donimirski, Kalkstein, Łyskowski i sp.), a także hotel "Pod Orłem" (istnieje do dzisiaj). W XIX i na pocz. XX w. większość kamienic przebudowano na kamienice czynszowe, jednak zachowało się wiele starszych budynków pochodzących ze średniowiecza.

Brama Mostowa w Toruniu (przed zbudowaniem mostu zwana Promową lub Przewoźną) - jedna z 3 zachowanych bram miejskich Torunia od strony Wisły, znajdująca się na zamknięciu ulicy Mostowej. Jej nazwa wiąże się z tym, że prowadziła do drewnianego mostu przez Wisłę, zbudowanego w końcu XV w. i istniejącego do XIX w.

Ulica Ciasna w Toruniu, ulica na Starym Mieście, składająca się z dwóch odcinków. Jeden z nich biegnie od południowo-wschodniego narożnika placu, na którym stoi kościół św. Janów, drugi łączy ul. Mostową z ul. Podmurną i wychodzi na bramę prowadzącą na dawny teren zamkowy.

Ważniejsze obiekty

Pałac Fengerów (Mostowa 14)

Mostowa 1, tak zwany "Spichrz Szwedzki", według tradycji zbudowany przez Szwedów w czasie potopu. Jeden z największych spichrzy w Polsce, zbudowany w 1719 i przebudowany w 1824 r. Szeroka czteropiętrowa i siedmioosiowa fasada od strony ul. Mostowej z małymi okienkami. Obecnie zaadaptowany na restaurację i hotel.

Mostowa 2, spichrz z początku XVIII w., przebudowany w XIX w.

Mostowa 6, zespół trzech późnogotyckich kamienic, przebudowanych ok. 1520 r. na spichlerze wraz z ujednoliceniem fasady; z tego czasu charakterystyczne trzy półkoliste szczyty. Z okresu przebudowy w końcu XVII w. pochodzą drewniane kręte schody z figurą lwa, trzymającego tarczę z datą 1699 oraz szczyty od strony tylnej. Po 1865 r. przebudowano przyziemie i pierwsze piętro, zmieniając układ okien

Mostowa 9, kamienica z końca XIX w. w stylu nawiązującym do architektury niemieckiego późnego gotyku i renesansu, narożna z wykuszami i efektownym narożnym balkonem

Mostowa 11, obecnie kamienica z 2 połowy XIX w., na jej miejscu mieściła się najstarsza mennica w państwie krzyżackim

Mostowa 14, dawny pałac Fengerów. Zbudowany w 1742 dla Jakuba Fengera przez Jana B. Cocchiego, pierwotnie z rokokową fasadą ze stiukowymi dekoracjami (w tej postaci utrwalony na rysunku G.F. Steinera). Przebudowany w 1833 r. z uproszczeniem fasady. Miejsce urodzenia w Fryderyka Skarbka (1792 r.), który w 1825 gościł tutaj Fryderyka Chopina w czasie jego pobytu w Toruniu.

Mostowa 22, kamienica gotycka przebudowana w XVIII (z tego czasu szczyt) i XIX w.

Mostowa 24, kamienica gotycka z XV w., przebudowana ok. 1800 r., o fasadzie dekorowanej malowanymi maswerkami

Mostowa 30, kamienica neorenesansowa z 2 poł. XIX w., z piaskowcowym portalem renesansowym z 1648 r.

Mostowa 36, dawna siedziba banku kredytowego Donimirski, Kalkstein, Łyskowski i sp. Kamienica z 2 połowy XIX w. zbudowana wg projektu Stanisława Hebanowskiego.