Ulica Psie Budy - Polski Serwis Naukowy

Hinterhäuser na mapie z 1837 (po lewej) przedstawiającej fragment Miejskiej Oławy

Ulica Psie Budy we Wrocławiu – jeden z nielicznych zachowanych do dziś zaułków w ścisłym centrum Starego Miasta, na zachód od Placu Solnego. Do 1945 nosiła niemiecką nazwę Krull Straße.

Gotyk – styl w architekturze i innych dziedzinach sztuk plastycznych (rzeźbie, malarstwie i sztuce sepulkralnej), który powstał i rozwinął się w połowie XII wieku we Francji (Anglosasi uważają, że w Anglii) i swoim zasięgiem objął zachodniochrześcijańską Europę.

Młyn Siedmiu Kół – jeden z najstarszych średniowiecznych młynów wodnych pracujących we Wrocławiu, wybudowany w 1291. Napędzany był wodami Czarnej Oławy, zlokalizowany był na jej odcinku pomiędzy drogą wiodącą do traktu legnickiego (ulica Ruska) i do traktu świdnickiego (ulica Świdnicka). Przy Młynie Siedmiu Kół (niem. Siebenrademühle) znajdował się most (niem. Siebenradebrücke) przez Czarną Oławę, na którego przedłużeniu w kierunku południowym znajduje się dzisiejsza ulica Krupnicza; położenie młyna pokrywa się w przybliżeniu z dzisiejszym placem Bohaterów Getta. Droga biegnąca wzdłuż zewnętrznego (zachodniego) brzegu Czarnej Oławy w kierunku północnym nosiła nazwę (w XVIII wieku) auf dem Graben bei den sieben Raden ("nad fosą przy siedmiu kołach"); później przemianowana została na Goldene Rade Gasse (po 1945 – Złote Koło).

Równoległa do linii dawnej wewnętrznej fosy miejskiej (Czarnej Oławy; dziś przebiega po tej linii trasa W-Z) wytyczona w przestrzeni po zewnętrznej stronie pierwszych murów miejskich, między murem a fosą. Zaczynała się od Bramy Ruskiej (dziś skrzyżowanie z ul. Ruską) na północnym zachodzie, a kończyła Końskim Targiem (dzisiejsza ul. Szajnochy, dawniej Rosmarck, później Rossmarkt, będąca przedłużeniem Psich Bud) na południowym wschodzie. Pomiędzy Targiem Końskim a Psimi Budami od roku 1297 znajdował się Młyn Siedmiu Kół zlokalizowany na dzisiejszym pl. Bohaterów Getta, który dziś rozdziela obie ulice.

Ulica Ruska – jedna z ulic wrocławskiego Starego Miasta, wychodząca z przylegającego do południowo-zachodniego narożnika wrocławskiego Rynku Placu Solnego na zachód, aż do Podwala, z którym krzyżuje się w miejscu, gdzie niegdyś stała Brama Mikołajska, główna brama miejska od strony zachodniej. Do tej samej bramy dochodziła druga z głównych ulic tej części Starego Miasta, ulica św. Mikołaja, która zaczyna się w północno-zachodnim narożniku Rynku, przy kościele św. Elżbiety.

Renesans lub odrodzenie – okres w historii kultury europejskiej, obejmujący przede wszystkim XV i XVI wiek, określany często jako "odrodzenie sztuk i nauk" oraz koncepcja historiozoficzna odnosząca się do historii kultury włoskiej od Dantego do roku 1520 (Il Rinascimento).

W 1394 zaułek określany był nazwą uff dem rosmarkte undir hunthewzern; później nosił miano Hundhäuser, Unterhäuser, wreszcie Hinterhäuser (odpowiednio "Psie", "Dolne" i wreszcie "Tylne Domy"). Już od 1382 potwierdzone jest istnienie drobnej zabudowy ("psich bud") w przestrzeni pomiędzy murem a fosą, niektóre z nich stanowiły oficyny posesji przy Placu Solnym oraz przy ul. Ruskiej, gdzie znajdowały się murowane renesansowe i gotyckie budynki. Zabudowa ta początkowo znajdowała się tylko przy północno-wschodniej pierzei zaułka; przylegająca do fosy pierzeja południowo-zachodnia pojawiła się dopiero w XV wieku.

Czarna Oława albo Oława Miejska – kanał (sztuczna odnoga rzeki Oławy, dopływu Odry) przekopany w XIII wieku wzdłuż południowej granicy ówczesnego Wrocławia i wykorzystywany w pierwszym okresie istnienia miasta jako element wczesnych fortyfikacji – fosa miejska. Przebieg tego kanału wytyczony został w podmokłym obniżeniu terenu w starorzeczu Odry – jednym z koryt powodziowych Odry i Oławy. Przeprowadzono go tak, że ujście Czarnej Oławy do Odry znalazło się przy najstarszej wrocławskiej rzeźni miejskiej (okolica skrzyżowania dzisiejszej ulicy Cieszyńskiego i Nowego Światu).

Średniowiecze – epoka w historii europejskiej, obejmująca okres między starożytnością a renesansem. Granice czasowe średniowiecza nie są ściśle ustalone. Za początek epoki przyjmuje się okres, w którym cesarstwo zachodniorzymskie chyliło się ku upadkowi. Zwolennicy ścisłej datacji – w zależności od szkoły – za dokładne daty początku średniowiecza podają lata 378, 395 bądź 476. Za koniec epoki uważa się upowszechnienie idei humanistycznych i rozpoczęcie epoki renesansu. Najczęściej w tym przypadku wymieniane są daty ok. 1450 roku oraz lata 1453, 1492, a nawet 1517.

Około roku 1911 patronem ulicy został J. G. Krull; ma ona około 140 metrów długości i dziś zachowały się kamienice tylko na pierzei od strony południowo-wschodniej, tj. tej, której zabudowa pojawiła się później.

Źródło

Encyklopedia Wrocławia, Wrocław 2000, ISBN 83-7023-749-5)

Przypisy

Johann Georg Krull był żyjącym w osiemnastym wieku kupcem wrocławskim, założycielem towarzystwa opieki nad ubogimi rzemieślnikami
napędzany był wodami Czarnej Oławy, która w średniowieczu odgrywała rolę wewnętrznej fosy miejskiej

Linki zewnętrzne

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Ulica Psie Budy

ul. Psie Budy we Wratislaviae Amici

Na mapach: 51°06′35″N 17°01′39″E / 51.10972, 17.0275

Język niemiecki – język z grupy zachodniej rodziny języków germańskich. W rzeczywistości stanowi on grupę kilku języków zachodniogermańskich, które często są określane jako języki niemieckie; standardowy język niemiecki (Standard Hochdeutsch) oparty jest na Biblii Marcina Lutra, która z kolei opiera się na języku mówionym w Górnej Saksonii i Turyngii.

Wrocław (, niem. Breslau ?/i, dialekt śląski Brassel, czes. Vratislav lub Vroclav, węg. Boroszló) – historyczna stolica Śląska, miasto na prawach powiatu (wrocławski powiat grodzki), stolica województwa dolnośląskiego, oraz siedziba władz wrocławskiego powiatu ziemskiego grupującego 9 okolicznych gmin.