Ulica Tadeusza Czackiego w Warszawie

Na mapach: 52°14′14.8″N 21°00′53.9″E / 52.237444, 21.014972

Ulica Tadeusza Czackiego w Warszawie - ulica warszawskiego Śródmieścia, biegnąca od ul. Świętokrzyskiej do ul. Traugutta.

Historia

Ulicę Czackiego, zwaną do roku 1884 Włodzimierską na cześć Włodzimierza I Wielkiego, wytyczono w roku 1866 na gruntach należących wcześniej do księży misjonarzy.

Poza epizodycznie istniejącym drewnianym teatrzykiem Rappo pierwszymi zabudowaniami ulicy były gmach Banku Handlowego, przyporządkowany numeracji ul. Traugutta, trzypiętrowa kamienica projektowana przez Juliana Ankiewicza, oraz pałac Natansonów, mieszczący również bank należący do tej rodziny.

Faustyn Juliusz Cengler (ur. 1828, zm. 29 kwietnia 1886) rzeźbiarz, był autorem licznych popiersi, posągów religijnych oraz nagrobków, utrzymanych w stylistyce akademickiego realizmu.

Neorenesans - nurt w architekturze XIX-wiecznego historyzmu, nawiązujący formalnie do architektury renesansowej. W krajach Europy Środkowej nawiązywano przede wszystkim do tzw. renesansu północnego.

Wśród obiektów wzniesionych w pierwszym dziesięcioleciu istnienia ulicy wyróżniała się kamienica pod numerem 23, z wystrojem rzeźbiarskim autorstwa Faustyna Cenglera.

W latach 1878-80 przy ulicy wybudowano gmach Towarzystwa Kredytowego Miasta Warszawy, zaprojektowany również przez Juliana Ankiewicza.

W tym czasie przy ul. Czackiego powstało też kilka kamienic o starannym, neorenesansowym wystroju fasad; w latach 1882 - 1884 na posesji Adolfa Szmidta przebito w celach spekulacyjnych ślepy zaułek - obecną ul. Dowcip.

Natansonowie - rodzina polskich finansistów i przemysłowców pochodzenia żydowskiego, która miała duże znaczenie w Królestwie Polskim. Nazwisko powstało w XIX wieku i zostało nadane przez władze pruskie porządkujące nazwiska żydowskie.

Jan Nepomucen Karol Fijałkowski (ur. 5 kwietnia 1871 r. we Włocławku, zm. 21 października 1919 r. w Warszawie) - polski architekt, inżynier cywilny. Syn Romana Fijałkowskiego, inżyniera i architekta z Włocławka i Walentyny z Rykowskich. Absolwent Gimnazjum Realnego w Łowiczu oraz Instytutu Inżynierów Cywilnych w Petersburgu, gdzie studiował w latach 1891-1896. Instytut ukończył ze złotym medalem. Przed I wojną światową członek Koła Architektów w Stowarzyszeniu Techników w Warszawie.

Ostatnim budynkiem wzniesionym przy ulicy Czackiego był gmach Stowarzyszenia Techników, dziś Naczelnej Organizacji Technicznej, wybudowany według projektu Jana Fijałkowskiego w latach 1903-05.

Ulica zamieszkiwana przed wojną przez wyłącznie zamożnych lokatorów była elementem finansowego "city", tworzącego się przed wojną wokół Placu Wareckiego, obecnego Placu Powstańców Warszawy. Korzystały z tego liczne firmy, lokując swoje siedziby wśród przedstawicielstw banków, w tym znany niegdyś koncern chemiczny Solvay.

Fasada – główna, efektowna elewacja budynku, o szczególnie dużej dekoracyjności, często nawet monumentalna, spełniająca funkcje reprezentacyjne wobec całego gmachu, a przez to wyróżniająca się spośród pozostałych elewacji. Zazwyczaj jest to elewacja przednia, jednak w budynkach narożnych mogą istnieć dwie fasady, a w wolno stojących nawet trzy lub wszystkie.

Gmach Stowarzyszenia Techników Polskich, zwany Warszawskim Domem Technika – budynek wzniesiony w latach 1903-1905 na potrzeby Stowarzyszenia Techników Polskich, mieszczący się przy ul. T. Czackiego 3/5. Obecnie siedziba Naczelnej Organizacji Technicznej.

W roku 1939 zniszczeniu uległa cała zabudowa narożnika u zbiegu z ul. Świętokrzyską, pozostałe obiekty uległy spaleniu po upadku Powstania Warszawskiego. Krótko po wojnie rozebrano wypalony pałac Natansonów, oraz kilka kamienic. Z całej zabudowy przetrwały jedynie gmachy Towarzystwa Kredytowego Miasta Warszawy i Stowarzyszenia Techników.

Włodzimierz I Wielki, ros. Владимир Великий (Владимир Святославич), ukr. Володимир Великий (Володимир Святославич), zm. 15 lipca 1015) – wielki książę kijowski od ok. 980 z dynastii Rurykowiczów, święty Kościoła prawosławnego.

Julian Ankiewicz (ur. 6 stycznia 1820 w Radzanowie, zm. 31 stycznia 1903 w Rokotowie) - polski architekt. Początkowo pracował pod kierunkiem Adama Idźkowskiego, następnie studiował architekturę w Londynie i Neapolu. Etatowy budowniczy miasta Warszawy. Praktykę rozpoczął w roku 1843.

Otoczenie

Gmach Stowarzyszenia Techników w Warszawie

Bibliografia

Jarosław Zieliński: Atlas Dawnej Architektury Ulic i Placów Warszawy, tom 2. Towarzystwo Opieki nad Zabytkami, s. 133. ISBN 83-9066291-4.

Linki zewnętrzne

Ulica Włodzimierska przed rokiem 1914

Ulica Czackiego na Warszawikii