Wygaśnięcie umowy

Wygaśnięcie umowy może nastąpić:

I. z przyczyn przewidzianych w samej umowie:
a) upływ czasu, na jaki umowa została zawarta – przy czym umowa może zawierać klauzulę prolongacyjną, co oznacza, że jeśli w określonym czasie przed upływem czasu obowiązywania umowy nikt jej nie wypowie, czas obowiązywania ulega automatycznemu przedłużeniu
b) spełnienie się warunku rozwiązującego
c) wypowiedzenie umowy zgodnie z jej postanowieniami – większość umów posiada klauzule dotyczące wypowiedzenia. Inne jej nie posiadają, ale takiej możliwości można domniemywać z intencji stron (za taką umowę uważa się np. Kartę Narodów Zjednoczonych). Są wreszcie umowy niepodlegające wypowiedzeniu – przede wszystkim traktaty pokoju i umowy graniczne. Zazwyczaj umowa przewiduje okres wypowiedzenia, po którego upływie przestaje obowiązywać. Umowa dwustronna wygasa po wypowiedzeniu jej przez jedną ze stron. Umowa wielostronna przestaje obowiązywać tylko w odniesieniu do strony wypowiadającej, chyba, że liczba stron spadnie poniżej określonego minimum.

II. z przyczyn nieprzewidzianych w samej umowie:

a) uchylenie za zgodną wolą stron – może być dokonane w każdym czasie i bez żadnego uzasadnienia. Uchylenie może mieć formą zarówno osobnego aktu (-ów) jak i klauzuli uchylającej w nowej umowie między tymi samymi kontrahentami, regulującej ten sam obszar stosunków
b) utrata podmiotowości przez jedną ze stron – sama utrata jest dość łatwa do obiektywnego stwierdzenia, ale w takiej sytuacji dochodzą znacznie bardziej skomplikowane kwestie sukcesji
c) jednostronne uznanie umowy za wygasłą z powodu zaistnienia wyjątkowych okoliczności:
1. pogwałcenie umowy przez drugą stronę – pogwałcenie musi być istotne, a uznanie umowy za wygasłą należy poprzedzić próbami skłonienia kontrahenta do jej przestrzegania
2. powstanie sytuacji uniemożliwiającej wykonanie umowy – chodzi przede wszystkim o trwałe zniknięcie lub zniszczenie przedmiotu niezbędnego do wykonania umowy. Strona nie może jednak powołać się na tę przesłankę, jeśli sama doprowadziła do trwałego zaginięcia lub zniszczenia.
3. zasadnicza zmiana okoliczności (rebus sic stantibus), przy czym zgodnie z art. 62 konwencji równocześnie muszą być spełnione następujące warunki:
- zmiana musi być „zasadnicza”
- nie była przewidywana przez strony
- istnienie okoliczności, które uległy zmianie, stanowiło istotną podstawę zgody stron na związanie się umową
- skutkiem zmiany jest radykalne przekształcenie zakresu obowiązków, jakie na podstawie umowy pozostają jeszcze do wypełnienia

III. z powodu powstania nowej normy ius cogens, stojącej w sprzeczności z treścią umowy.

Konwalidacja umowy międzynarodowej

Pojęcie konwalidacji wiąże się z kwestią ważności umowy międzynarodowej.

Jeżeli nieważność umowy ma charakter względny (a jest tak w przypadkach wynikających z art. 46-50 konwencji wiedeńskiej o prawie traktatów z 1969), dla unieważnienia umowy niezbędna jest notyfikacja państwa-strony, które uważa, że zaistniała w odniesieniu do niego jedna z przesłanek nieważności. Taką notyfikację należy przekazać wszystkim innym stronom za pośrednictwem państwa-depozytariusza (jeśli jest). Następnie strony mają 3 miesiące na wyrażenie sprzeciwu. Jeśli nikt się nie sprzeciwi, po 3 miesiącach umowa wygasa w stosunku do notyfikującego państwa.

Jednak państwo może też (świadomie lub nie) konwalidować umowę, to znaczy zacząć wypełniać jej postanowienia mimo tego, że mogłoby domagać się stwierdzenia nieważności. Konwalidacja jest nieodwracalna, to znaczy państwo, które przez dłuższy czas wypełniało postanowienia umowy, nie może potem nagle stwierdzić, że powinna ona być nieważna, nawet jeśli są ku temu powody.

Nie dotyczy to umów, których nieważność jest bezwzględna (uregulowana w art. 51-53 konwencji). One w zasadzie w ogóle nie nabierają mocy i nikt nie jest nimi związany. Takich umów nie można konwalidować – jak sama nazwa wskazuje, są nieważne niezależnie od woli i praktyki państw.

przejdź do podstrony: [1][2] 3

Czy wiesz że...? beta

Powyższa treść oraz zamieszczone w niej powiązane definicje/pojęcia - udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania

Wszystkie hasła znajdujące się w naszym mirrorze Wikipedii mają znaczenie informacyjne i edukacyjne.
Nie mogą być traktowane jako porady.