Umowa ubezpieczenia - Polski Serwis Naukowy

Umowa ubezpieczenia – uregulowana w kodeksie cywilnym umowa, na podstawie której ubezpieczyciel, w zakresie działania swojego przedsiębiorstwa, zobowiązuje się spełnić określone świadczenie w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku, a ubezpieczający zobowiązuje się zapłacić składkę.

Kodeks cywilny (skrót K.c. lub w języku prawniczym również kc) – usystematyzowany według określonych reguł (nawiązujących do podziału dokonanego w Instytucjach Gaiusa) zbiór przepisów prawnych z zakresu prawa cywilnego obejmujący przynajmniej podstawowy zestaw instytucji z tej dziedziny. Charakteryzuje się staranną redakcją językową, syntetycznymi sformułowaniami oraz brakiem zbędnej kazuistyki. Wydany został ustawą z 23 kwietnia 1964 r. Wszedł w życie z dniem 1 stycznia 1965 r., z wyjątkiem artykułów 160-167, 178, 213-219 i 1058-1088, które weszły w życie z dniem ogłoszenia, czyli 18 maja 1964 r. Kodeks cywilny opublikowany został w Dzienniku Ustaw Nr 16, poz. 93 z 1964 r.

Odszkodowanie ubezpieczeniowe - to w ramach ubezpieczeń gospodarczych (na zasadzie gwarancyjno-repartycyjnej) odszkodowanie, którego obowiązek świadczenia spoczywa na ubezpieczycielu. Podstawą wypłaty odszkodowania będzie umowa ubezpieczenia określona w art. 805 kodeksu cywilnego zawarta dobrowolnie lub wykonaniu nakazu ustawowego (zob. np. Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych).

Świadczenie zakładu ubezpieczeń może polegać na zapłacie:

przy ubezpieczeniu majątkowym – określonego odszkodowania za szkodę powstałą wskutek przewidzianego w umowie wypadku,

przy ubezpieczeniu osobowym – umówionej sumy pieniężnej, renty lub innego świadczenia w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku w życiu osoby ubezpieczonej.

Charakter prawny umowy ubezpieczenia

Umowa ubezpieczenia jest umową nazwaną, należąca do grona umów kwalifikowanych, dwustronnie zobowiązujących i odpłatnych. Rozbieżności w doktrynie wywołuje losowość i wzajemność umowy ubezpieczenia. Judykatura polska stoi na stanowisku, że umowa ubezpieczenia jest umową losową, której nie można przypisać charakteru wzajemności.

Essentialia negotii (z łac. przedmiotowo istotne składniki treści czynności prawnej) – składniki treści czynności cywilnoprawnej, które określają typ tej czynności (w szczególności typ umowy) i charakter wynikającego z niej stosunku prawnego. Ze względu na swój zasadniczy dla czynności prawnej charakter, konstytuujący tę czynność, zwane są właśnie składnikami przedmiotowo istotnymi.

Umowa losowa - jej treść, rozmiar świadczenia, a nawet samo jego istnienie są zależne od zaistnienia pewnego zdarzenia określonego np. w umowie ubezpieczenia, umowie gry lub zakładu.

Treść umowy ubezpieczenia

Na treść umowy składają się jej essentialia negotti oraz główne świadczenie stron.

Do essentialia negotii umowy ubezpieczenia zaliczymy postanowienia określające:

zdarzenie losowe,

interes ubezpieczonego, któremu zdarzenie owo zagraża.

Główne świadczenia stron

Świadczenie pieniężne ubezpieczającego – którym jest zapłata składki ubezpieczeniowej.

Świadczenie pieniężne zakładu ubezpieczeń – którym jest zapłata umówionego odszkodowania lub świadczenia.

Teorie świadczenia ubezpieczyciela

W doktrynie występują jednak dwie teorie opisujące charakter świadczenia ubezpieczyciela:

Część przedstawicieli nauki uważa, że świadczeniem zakładu ubezpieczeń jest ponoszenie ryzyka nastąpienia negatywnych skutków, wskutek ziszczenia się zdefiniowanego umową zdarzenia losowego. Świadczenie to utożsamiają z ochroną ubezpieczeniową.

Inni opowiadają się za pieniężnym charakterem świadczenia ubezpieczyciela, które polega na zapłacie umówionego odszkodowania lub świadczenia. Ochrona ubezpieczeniowa nie mieści się bowiem w prawnym pojęciu świadczenia.

Przypisy

art. 805 kc i nast.
Wyrok SN z 6 listopada 2006 r. sygn. akt. IV CSK 125/06, za: Gazeta Prawna nr 215, s.26
zob. przypis nr 1

Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć prawnych w Wikipedii.