Unia personalna - Polski Serwis Naukowy

Obraz upamiętniający unię polsko-litewską w Krewie

Unia personalna (łac. persona – osoba) – związek dwóch lub więcej państw posiadających wspólnego monarchę, prezydenta, lub inny organ władzy, przy zachowaniu przez te państwa odrębności prawnej, politycznej, a niekiedy także ustrojowej

Historia

Unie personalne w historii Polski:

Bolesław I Chrobry (Wielki) (ur. 967 w Poznaniu, zm. 17 czerwca 1025) – książę Polski od 992 roku, pierwszy koronowany władca Polski (od 1025 roku) z dynastii Piastów, w latach 1003-1004 był także księciem Czech jako Bolesław IV.
Wielka Brytania (), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania, Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Guernsey, Jersey i Wyspa Man, posiadają odrębny status dependencji Korony brytyjskiej i nie wchodzą w skład Zjednoczonego Królestwa.

unie polsko-czeskie:

1003-1004. Bolesław I Chrobry, książę Polski był w l. 1003-1004 również księciem Czech.

1300-1306. Wacław II, król Czech był w latach 1300-1305 królem Polski, zaś jego syn i następca na tronie czeskim Wacław III był z mocy prawa również królem Polski od 1305 do śmierci w 1306.

unie polsko-węgierskie:

1370-1382. Ludwik Węgierski król Węgier (jako Ludwik I Wielki) był w tym okresie również królem Polski.

1440-1444 Władysław III Warneńczyk, król Polski i wielki książę litewski był też tym okresie równocześnie królem Węgier pod imieniem I. Ulászló

Unia polsko-litewska z w latach 1385–1569 (z przerwą w latach 1440–1447 i 1492–1501). W 1569 gdy Polska i Wielkie Księstwo Litewskie połączyły się w jedno państwo - Rzeczpospolitą, unia personalna przekształciła się w unię realną.

unia Polski i Francji pod berłem Henryka I Walezego - istniała jedynie formalnie w l. 1574-1575. Henryk III po śmierci brata Karola IX został w maju 1574 królem Francji "z prawa" (jako Henryk III). Opuścił Polskę udając się do Francji w czerwcu 1574, jednak nie zrzekł się tronu polskiego, formalnie jego panowanie w Polsce zakończyło się w maju 1575.

unia polsko-siedmiogrodzka 1576-1586. Stefan Batory, książę Siedmiogrodu panował równocześnie w Rzeczypospolitej jako król Polski i wielki książę litewski.

unia polsko - szwedzka 1592-1599. Zygmunt III Waza panował w Rzeczypospolitej jako król Polski i wielki książę litewski w l. 1587-1632, zaś jako król Szwecji (Sigismund) - w l. 1592-1599. Tytułu króla Szwecji używał do śmierci w 1632.

unie polsko-saskie:

1697-1763 (przerwą w l. 1706-1709). Książęta Saksonii byli jednocześnie władcami Rzeczypospolitej (królami Polski i wielkimi książętami litewskimi): August II (w Saksonii jako Fryderyk August I) w latach 1697-1706 i 1709-1733 i August III (w Saksonii jako Fryderyk August II) w l. 1734-1763.

1807-1815 unia Księstwa Warszawskiego z Saksonią w l. - król Saksonii Fryderyk August III panował w Księstwie Warszawskim jako Fryderyk August I

unia Rosji i Polski w l. 1815-1831 pod berłem cesarzy Rosji: Aleksandra I i Mikołaja I którzy równocześnie byli królami Polski (Królestwa Polskiego).

Unie personalne między innymi państwami:

Nowa Zelandia (ang. New Zealand, język maoryski Aotearoa – Kraj Długiej Białej Chmury) – państwo wyspiarskie, położone na południowo-zachodnim Pacyfiku i składające się z dwóch głównych wysp (Północnej i Południowej) oraz szeregu mniejszych wysp, w tym Wyspy Stewart i Wysp Chatham. Archipelag Nowej Zelandii jest najdalej na południe wysuniętą częścią Oceanii, na południowy wschód od Australii. Tradycyjna maoryska nazwa państwa, Aotearoa, jest najczęściej tłumaczona jako Kraj długiej białej chmury. W skład Nowej Zelandii (a dokładnie w skład Commonwealth realm Nowej Zelandii, czyli są to terytoria stowarzyszone lub zależne Nowej Zelandii, ale wchodzące wraz z nią w skład wspólnej domeny królewskiej tudzież królestwa stowarzyszeniowego, połączonego unią personalną ze Zjednoczonych Królestwem i innymi Commonwealth realms) wchodzą również Wyspy Cooka i Niue, które są samorządne, oraz Tokelau i Dependencja Rossa.
Parafia Ewangelicko-Metodystyczna w Tarnowie – zbór metodystyczny działający w Tarnowie od 1946 r., należący do okręgu wschodniego Kościoła Ewangelicko-Metodystycznego w RP. Zbór w Tarnowie jest w unii personalnej ze zborem w Krakowie.

Unia kalmarska, kiedy to Dania, Szwecja i Norwegia miały wspólnego władcę w latach 1397 – 1523,

unia angielsko-francuska. Henryk VI, król Anglii został też w r. 1431 koronowany na króla Francji i częściową władze w tym państwie pełnił do zakończenia wojny stuletniej w 1453. Królowie Anglii używali tytułu króla Francji od 1328 do 1603.

unia Cesarstwa Rzymsko-Niemieckiego, Czech, Węgier, i Włoch. Zygmunt Luksemburski w latach 1431-1437 panował jednocześnie we wszystkich tych państwach.

unia Cesarstwa Rzymsko-Niemieckiego i Hiszpanii. W latach 1519-1556 Karol V Habsburg panował jednocześnie w tych państwach (w Hiszpanii jako Karol I)

unia Czech i Węgier. Władysław II Jagiellończyk panował równocześnie w tych dwóch państwach jako król w l. 1490 - 1516.

Anglii i Szkocji pod berłem Stuartów w latach 1603–1649 i 1660–1707

Unia iberyjska Hiszpanii i Portugalii pod berłem jednego monarchy w l. 1580–1640.

Anglii z Holandią w latach 1688–1702,

Wielkiej Brytanii z Irlandią w l. 1707-1800

Wielkiej Brytanii z Hanowerem 1714-1837,

Rosji i Zakonu Maltańskiego w l. 1799-1801 car Rosji Paweł I był też Wielkim mistrzem Suwerennego Zakonu Maltańskiego

Cesarstwa Rzymsko-Niemieckiego z Cesarstwem Austrii z Franciszkiem I (Franciszkiem II) jako cesarzem tych dwóch państw (określanym przez to mianem dwucesarza) w latach 1804 -1806.

Francji i Włoch. Cesarz Francuzów Napoleon I, w latach 1806-1814 z urzędu również współksiążę Andorry, panował w l. 1805 - 1814 jako król Włoch a wl. 1806-1814 był protektorem Konfederacji Reńskiej.

unia szwedzko-norweska 1814-1905;

unia brytyjsko-irlandzka 1921-1947. W 1921 Wolne Państwo Irlandzkie zostało ogłoszone dominium brytyjskim, zaś w 1937 ogłosiło pełna niepodległość. Oficjalnie w republikę przekształciło się w 1947.

unia duńsko-islandzka 1918-1944. Islandia w 1918 uzyskała status niepodległego królestwa którego władcą był król Danii. w 1944 Islandia została ogłoszona republiką.

Archidiecezja warszawska – jedna z 14 archidiecezji obrządku łacińskiego w polskim Kościele katolickim ustanowiona diecezją metropolii poznańskiej w 1797 (erygowana 19 października 1798 przez papieża Piusa VI bullą Ad universam agri Dominici curam), ustanowiona archidiecezją 12 sierpnia 1818 przez papieża Piusa VII bullą Militantis Ecclesiae regimini, związana unią personalną z archidiecezją gnieźnieńską (1946-1992).
Fryderyk August III Sprawiedliwy, właśc. Fryderyk August Józef Maria Antoni Jan Nepomucen Alojzy Ksawery Wettyn niem. Friedrich August Joseph Maria Anton Johann Nepomuk Aloys Xaver Wettyn (ur. 23 grudnia 1750 w Dreźnie, zm. 5 maja 1827) – elektor saski w l. 1763–1806, król saski (jako Fryderyk August I) w l. 1806–1827, książę warszawski (jako Fryderyk August) w l. 1807–1815.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)