Uniejów - Polski Serwis Naukowy

Panorama miasta z wieży zamkowej i rzeka Warta

Ten artykuł dotyczy miasta. Zapoznaj się również z: Uniejów-Kolonia, Uniejów-Rędziny, Uniejów-Parcela.

Uniejów – miasto nad Wartą w woj. łódzkim, w powiecie poddębickim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Uniejów. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. konińskiego. Według danych z dnia 30 VI 2009 r. miasto miało 2932 mieszkańców.

Księstwo Warszawskie (fr. Duché de Varsovie) – istniało w latach 1807-1815, formalnie niepodległe, jednak w rzeczywistości podporządkowane napoleońskiej Francji, było namiastką państwa polskiego. Władcą suwerennym księstwa był król Królestwa Saksonii, które wchodziło w skład Związku Reńskiego, będącego protektoratem pierwszego Cesarstwa Francuskiego.

Cmentarz żydowski w Uniejowie – kirkut mieści się w Uniejowie około 150 metrów od szosy do Dąbia nad Nerem. Położony w lesie. Założony w XIX wieku. Ostatni pogrzeb odbył się w 1939. W czasie okupacji został zdewastowany przez hitlerowców. Nie zachowała się żadna macewa. O istnieniu kirkutu informuje obelisk z tablicą pamiątkową.

Rynek i neobarokowa wieża kościelna z 1901

Informacje ogólne

Miasto, jak i cała gmina, ma charakter turystyczny. W 2008 roku otwarto Termy Uniejów z gorącymi solankami leczniczymi. Kompleks składa się z trzech obiektów: Basenów, Gastronomii oraz Kasztelu Rycerskiego "Na Gorących Źródłach". Co roku odbywa się tu Wielki Turniej Rycerski oraz Jarmark Średniowieczny. Na terenie miasta i w jego okolicach znajduje się kilka bunkrów pochodzących z okresu II wojny światowej. Od roku 2011 miasto posiada status miejscowości uzdrowiskowej.

Miasto (od prasłow. *městьce, *mě́sto "miejsce", łac. civitas) – historycznie ukształtowana jednostka osadnicza charakteryzująca się dużą intensywnością zabudowy, małą ilością terenów rolniczych, ludnością pracującą poza rolnictwem (w przemyśle lub w usługach) prowadzącą specyficzny miejski styl życia.

Zamek w Uniejowie – jeden z głównych zabytków Uniejowa wybudowany w latach 1360-1365 na miejscu starej fortalicji drewnianej, zniszczonej podczas najazdu Krzyżaków na miasto w 1331. Inicjatorem budowy zamku był abp gnieźnieński Jarosław Bogoria Skotnicki, jeden z najbliższych współpracowników króla Kazimierza Wielkiego.

Do miasta należą dwie dawne miejscowości Budy Uniejowskie oraz Kościelnica, które obecnie stanowią jego części.

Historia

1136 - pierwsze wzmianki o Uniejowie;

ok. 1285 - nadanie praw miejskich;

XIV-XV wiek - rezydencja arcybiskupów gnieźnieńskich;

XV-XVI wiek - miasto rzemieślniczo-handlowe, siedziba dóbr arcybiskupów;

od 1793 - w zaborze pruskim;

od 1807 - w Księstwie Warszawskim;

od 1815 - w Królestwie Polskim;

1870-1919 - Uniejów pozbawiony praw miejskich;

1905 - walka o polską szkołę;

1939 - miejsce walk z Wermachtem o przeprawę na rzece Warcie, liczne ofiary wśród ludności cywilnej;

do 1942 - wymordowanie przez Niemców społeczności żydowskiej

powojenna odbudowa miasta, budowa nowych osiedli, ośrodka wypoczynkowego.

Zabytki

Pomiędzy rynkiem a kolegiatą znajduje się wzniesiona w 1901 r. wolno stojąca neobarokowa wieża kościelna. Zbudowana jest z czterech kondygnacji rozdzielających gzymsy, posiada zegar. Wieża ma 25 m wysokości. Autor projektu jest nieznany.

Podział administracyjny Polski 1975-1998 – podział administracyjny obowiązujący od 1 czerwca 1975 do 31 grudnia 1998 (od reformy w 1975 do reformy w 1999). Został wprowadzony ustawą z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych. Utworzono 49 województw, zlikwidowano pośredni szczebel administracyjny, czyli powiaty. Województwo warszawskie miało status województwa stołecznego, a województwa łódzkie i krakowskie były tzw. województwami miejskimi. Początkowo Wrocław stanowił jednostkę podziału administracyjnego stopnia wojewódzkiego w obrębie woj. wrocławskiego.

Województwo konińskie to istniejące w latach 1975-1999 województwo w centralnej Polsce, powstałe ze wschodniej części dawnego województwa poznańskiego. Obszar województwa wynosił 5 139 km², a ludność w 1998 wynosiła 480.000 mieszkańców. Województwo w 1998 r. podzielone było na 18 miast i 48 gmin (w tym 4 miejskie, 14 miejsko-wiejskich oraz 30 wiejskich). Wyróżniki na tablicach rejestracyjnych w województwie konińskim to KF, KM i KN. Graniczyło z 6 województwami: od północy z bydgoskim (na długości 68 km) i włocławskim (94 km), od wschodu z płockim (60 km), od południa z sieradzkim (74 km) i kaliskim (108 km), od zachodu z poznańskim (74 km). Z gmin konińskiego utworzono następujące powiaty województwa wielkopolskiego: kolski, koniński, słupecki, turecki i powiat grodzki Konin.

Według rejestru zabytków KOBiDZ na listę zabytków wpisane są obiekty:

gotycki kościół parafialny Wniebowzięcia NMP (budowany 1342-1349, konsekrowany 1365), nr rej.: 44/424 z 12.12.1953 oraz 104 z 21.10.1967

kaplica grobowa prawosławna (cerkiewka), 1885, nr rej.: 397/139 z 26.06.1987

zamek, obecnie hotel, XIV w., XVII w., XIX w., nr rej.: 714 z 21.10.1967

park przy zamku, 2 poł. XIX w., nr rej.: A-481/222 z 19.08.1992 z przyległym terenem starorzecza Warty (otoczenie zamku i parku), A/26 z 17.05.2007 (otoczenie) dec. uchylona

dwór, ul. Kościelnicka, ok. 1845, nr rej.: 360/102 z 10.08.1984

Zobacz też

Cmentarz żydowski w Uniejowie

Przypisy

↑ Dane Głównego Urzędu Statystycznego: Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 30 VI 2009 r.). [dostęp 02.01.2010].
KOBiDZ: Rejestr zabytków nieruchomych, województwo łódzkie. [dostęp 18 września 2008].

Bibliografia

Liliana Krantz, Zamek w Uniejowie, Warszawa - Poznań, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1980, ISBN 83-01-02091-1

Linki zewnętrzne

Informacyjny Portal Regionalny Uniejowa

Miejsko Gminny Ludowy Klub Sportowy Uniejów

Informator Miejski

Termy Uniejów

Niezależny Portal Informacyjny Miasta Uniejów

Mapy: Emapi • Google Maps • Targeo • Zumi

Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi