Unis - Polski Serwis Naukowy

Stela Unisa z jego kompleksu grobowego w Sakkarze

Unis (Wenis, Unas) - władca starożytnego Egiptu, ostatni faraon V dynastii.

Lata panowania

2367-2347 p.n.e. (Kwiatkowski)

2380-2350 p.n.e. (Schneider)

2356-2323 p.n.e. (Tiradritti, De Luca)

Pochodzenie i rodzina

Pochodził prawdopodobnie z libijskiego rodu, osiadłego w Fajum (Kwiatkowski). Niektórzy widzą w nim syna Dżedkare (Grimal). Jego żonami były Nebet, Chenut i prawdopodobnie Seszseszet. Najprawdopodobniej ani Unis, ani jego małżonki nie pochodziły z królewskiego rodu. Był „królem między dynastiami” i „osobowością, której pamięć potomni zachowali w niezwykłej formie” (Munro).

Wydawnictwo Armoryka - polskie wydawnictwo specjalizujące się książkach, ebookach i audiobookach obejmujących szeroko pojętą tematykę religioznawczą i historyczną, a także literaturę piękną oraz książki popularne dotyczące zagadek natury i wiedzy.

Termin ten pojawił się w XVI wieku p.n.e., gdy Egipt wkroczył w okres silnej ekspansji terytorialnej pod rządami XVIII dynastii. Po zjednoczeniu kraju przez Narmera egipski władca nosił tytuł nesut-biti – Ten-który-należy-do-pszczoły-i-trzciny, bowiem w tym okresie godłem Górnego Egiptu była pszczoła, a Dolnego – trzcina. Z biegiem czasu zaczęto używać tytułu Król Górnego i Dolnego Egiptu oraz Król Południa i Król Północy.

Miał 3 córki o imionach Iput, Hemetre i Nefrut, a także 2 synów: starszego, przewidzianego na następcę tronu, o nieznanym dla nas imieniu, oraz młodszego Unasancha. Obaj zmarli jednak jeszcze przed ojcem.

Działalność

Według Manetona władał Egiptem przez 33 lata, natomiast Kanon Turyński podaje 30 lat jego panowania. Okoliczności wstąpienia na tron tego władcy są nieznane. Być może został wyniesiony do władzy w wyniku zamieszek, do jakich doszło w Abydos (Kwiatkowski). Pewne jest, że jako władca walczył z Beduinami na Synaju i że podczas jego panowania doszło do dalszego osłabienia władzy centralnej na rzecz wysokich dygnitarzy dworskich i prowincjonalnych. Prowadził również czynną dyplomację w Byblos i Nubii oraz działalność budowlaną na Elefantynie i w północnej Sakkarze.

Kanon Turyński, Papirus Turyński, Królewska Lista z Turynu – unikatowy papirus, napisany w hieratyce, obecnie znajdujący się w Muzeum Egipskim w Turynie, skąd wywodzi się jego współczesna nazwa.

Manethon (Maneton) (III wiek p.n.e.) - zhellenizowany kapłan egipski, znający oprócz greki egipskie tradycje i potrafiący czytać hieroglify. Wykształcenie zdobył prawdopodobnie w Heliopolis lub w Mendes, mieszkał zaś w położonym w delcie Nilu Sebennytos.

Kompleks grobowy

Osobny artykuł: Piramida Unisa.

Kompleks grobowy Unisa został wzniesiony w Sakkarze w sąsiedztwie kompleksu Dżosera, Tetiego i Sechemcheta. Tam też Unis został pochowany. Jego piramida jest najmniejszą z piramid władców z V dynastii, co też jest symbolicznym świadectwem osłabienia władzy monarszej w końcowym okresie panowania tej dynastii. Jednocześnie to właśnie w niej pojawiają się po raz pierwszy, wyryte na ścianach grobowca, słynne Teksty Piramid. Zwyczaj dekorowania ścian wewnątrz piramid władców, zapoczątkowany przez Unisa, utrzyma się do czasów VIII dynastii.

Nubia - kraina historyczna znajdująca się w północno-wschodniej Afryce, w południowym Egipcie i północnym Sudanie. Zajmuje środkowy bieg Nilu pomiędzy Asuanem a Chartumem (między VI a I kataraktą). W starożytności zwana Kusz, zamieszkana była przez lud spokrewniony z Egipcjanami, który w połowie II tysiąclecia p.n.e. uległ wymieszaniu z napływającymi od południa plemionami.

Stela – kamienna, ustawiona pionowo płyta z inskrypcją lub płaskorzeźbioną dekoracją o wysokości od kilkunastu centymetrów do kilku metrów. Jest to rodzaj pomnika nagrobnego, rozpowszechniony zwłaszcza w starozytnym Egipcie i Grecji, gdzie występował już w okresie archaicznym. Stele wykonane były najczęściej z marmuru lub miękkiego kamienia i przechodziły ewolucję kształtu (od prostokątnej płyty zwieńczonej palmetą do imitacji kolumnowego frontonu świątyni) i formy przedstawień (od plaskiego konturu poprzez wypukły relief do rzeźby pełnej, niekiedy polichromowanej).

Bibliografia

N. Grimal Dzieje starożytnego Egiptu, PIW, Warszawa 2004, s. 88, ISBN 83-06-02917-8

B. Kwiatkowski Poczet faraonów, Iskry, Warszawa 2002, s. 175-177, ISBN 83-207-1677-2

Th. Schneider Leksykon faraonów, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa-Kraków 2001, s. 351 – 352, ISBN 83-01-13479-8

F. Tiradritti, A. De Luca Skarby egipskie, Muza SA, Warszawa, s. 24, ISBN 83-7200-635-0

Andrzej Sarwa Teksty Piramid z piramidy Unisa, Wydawnictwo Armoryka, Sandomierz 2006, ISBN 83-60276-13-7

Teksty Piramid - niejednorodny zbiór straroegipskich tekstów religijnych , związanych z kultem zmarłych i zredagowanych w Starym Państwie przez kapłanów z On (Heliopolis). Obejmowały formuły, zaklęcia, hymny, mity. Teksty utrwalane były na ścianach wewnętrznych korytarzy i komór grobowych władców, gdyż tylko dla władców były przeznaczone. Najstarsze inskrypcje pochodzą z komory grobowej piramidy Unisa z V dynastii.

Wydawnictwo Naukowe PWN SA – polskie wydawnictwo z siedzibą w Warszawie, założone w 1951, w obecnej formie prawnej działające od 1997. Jednostka dominująca grupy kapitałowej, w skład której wchodzi kilkanaście przedsiębiorstw, głównie wydawnictw.