Unitatis redintegratio - Polski Serwis Naukowy

Unitatis redintegratio - (łac. "Przywrócenie jedności") - właściwie Dekret o ekumenizmie Unitatis redintegratio z 21 listopada 1964 - dekret Soboru Watykańskiego II określający postawę Kościoła katolickiego wobec ekumenizmu.

Powstanie Dekretu

W trakcie przygotowań do Soboru Watykańskiego II materiał dotyczący ekumenizmu został rozsiany w trzech schematach (projektach dokumentów soborowych):

w schemacie o ekumenizmie autorstwa ówczesnego Sekretariatu do spraw Popierania Jedności Chrześcijan,

w schemacie o jedności Kościoła, dotyczącym jednak tylko katolickich Kościołów wschodnich,

w schemacie o Kościele, którego rozdział 11 omawiał dogmatyczną stronę zjednoczenia chrześcijan.

Po wstępnej dyskusji na pierwszej sesji Soboru w listopadzie 1962 ojcowie soborowi nakazali opracowanie nowego schematu, łączącego całość zagadnień ekumenizmu. Sekretariat do spraw Popierania Jedności Chrześcijan przygotował ten schemat w ciągu roku i w listopadzie 1963 został on poddany obradom podczas drugiej sesji Soboru. W toku tych obrad zadecydowano, że rozdziały dotyczące wolności religijnej i stosunku Kościoła katolickiego do Żydów zostaną wyłączone do odrębnych dokumentów, zostały również wprowadzone różne pomniejsze poprawki. Uwzględniająca je wersja schematu została poddana obradom trzeciej sesji Soboru w listopadzie 1964. Ojcowie soborowi przyjęli ją 2137 głosami przeciw 11, po czym 21 listopada 1964 Dekret o ekumenizmie został zatwierdzony przez papieża Pawła VI.

Kontrreformacja – nurt w Kościele katolickim, będący reakcją na powstanie protestantyzmu, mający na celu zahamowanie szerzącej się reformacji i odzyskanie przez Kościół rzymskokatolicki utraconych wpływów i pozycji wyznania panującego. Działania te połączone były z odnową wewnątrz Kościoła, wymuszoną gwałtownym rozwojem reformacji. Z tego też powodu autorzy katoliccy wolą stosować termin reforma katolicka, starając się uwypuklić pozytywny aspekt kontrreformacji.

Papieska Rada do spraw Popierania Jedności Chrześcijan - jedna z dykasterii kurii rzymskiej prowadząca w imieniu Kościoła katolickiego działalność ekumeniczną.

Układ Dekretu

Dekret składa się z 24 artykułów, usystematyzowanych we wstęp (1 artykuł), I rozdział - Katolickie zasady ekumenizmu (3 artykuły), II rozdział - Wprowadzenie ekumenizmu w życie (8 artykułów) oraz III rozdział - Kościoły i wspólnoty kościelne odłączone od rzymskiej Stolicy Piotrowej (1 artykuł ogólny, 5 artykułów w podrozdziale Uwagi dotyczące szczególnie chrześcijańskich Kościołów wschodnich, 6 artykułów w podrozdziale Kościoły i wspólnoty kościelne odłączone na Zachodzie).

Jan Paweł II (łac. Ioannes Paulus II), właśc. Karol Józef Wojtyła (ur. 18 maja 1920 w Wadowicach, zm. 2 kwietnia 2005 w Watykanie) – polski duchowny rzymskokatolicki, arcybiskup krakowski, kardynał, papież (16 października 1978 – 2 kwietnia 2005), sługa Boży Kościoła katolickiego, kawaler Orderu Orła Białego.

Lumen gentium /z (łac.) Światło narodów/, pełna nazwa: Konstytucja dogmatyczna o Kościele "Lumen Gentium" – konstytucja, czyli dokument teologiczny najwyższej rangi doktrynalnej uchwalony 21 listopada 1964 roku przez Sobór watykański II. Konstytucja, czerpiąc ze źródeł biblijnych i patrystycznych oraz z myśli wybitnych współczesnych teologów, na nowo ukazała najważniejsze wymiary tajemnicy Kościoła i jego posłannictwa.

I rozdział ma charakter dogmatyczny i nakreśla doktrynalne podstawy katolickiej koncepcji ekumenizmu, nazywanego tu ruchem ekumenicznym, co ma podkreślać dynamikę przemian w kościele. Podkreśla się, że nie ma tu mowy o ekumenizmie katolickim, lecz o katolickich zasadach ekumenizmu, co ma oznaczać, że Kościół katolicki nie prowadzi swego własnego ekumenizmu, lecz uczestniczy w ruchu ogólnochrześcijańskim. II rozdział wskazuje na sposoby prowadzenia dialogu ekumenicznego, przy czym nacisk został położony nie na formalne działania zaangażowanych kościołów, lecz na osobistą postawę wiernych. III rozdział ma charakter opisu, który przedstawia analizę eklezjalnego statusu Kościołów i wspólnot odłączonych z punktu widzenia Kościoła katolickiego. Tezy te stanowią podstawę katolickiej działalności wobec tych Kościołów i wspólnot w ramach dialogu ekumenicznego.

Duch Święty (hebr. רוּחַ הַקֹּדֶשׁ Ruach ha-Kodesz, gr. τὸ ἅγιον Πνεύμα to hagion Pneuma lub τὸ Πνεύμα τὸ ἅγιον to Pneuma to hagion, łac. Spiritus Sanctus) – w religii chrześcijańskiej trzecia osoba Trójcy Świętej, równa Ojcu i Synowi w bóstwie, majestacie, substancji i naturze. Nie jest bytem zrodzonym, ani stworzonym. Pochodzenie Ducha Świętego interpretowane jest zależnie od tradycji chrześcijańskiej. Według tradycji zachodniej Duch pochodzi od Ojca i Syna, natomiast w tradycji wschodniej - od Ojca przez Syna ( zob. filioque). Według doktryn antytrynitarnych nie jest Osobą Boską, często uważana jest jedynie za przejaw działalności Bożej.

Ekumenizm, Komunia (z gr. οικουμένη - oikumene, łac. communio - wspólnota), ruch dążący do zjednoczenia wszystkich wyznań, ruch na rzecz jedności Kościoła, zwany też ruchem ekumenicznym. Odbywa się to poprzez prowadzenie dialogu, przy zachowaniu tożsamości religijnej.

Znaczenie Dekretu

Podobnie, jak wiele innych dokumentów Soboru Watykańskiego II, dekret Unitatis redintegratio był dokumentem przełomowym. Niósł bowiem ze sobą diametralną zmianę stanowiska Kościoła katolickiego wobec ruchu ekumenicznego - od rezerwy, a nawet sprzeciwu, do pełnej akceptacji. Zmiana stosunku do ruchu ekumenicznego była konsekwencją nowego rozumienia Kościoła Chrystusowego, również przyjętego przez ten sobór - Kościół katolicki przestał być rozumiany jako jedyny, w którym można osiągnąć zbawienie. Skoro więc uznano działanie Ducha Świętego w niekatolickich Kościołach i wspólnotach kościelnych, to nie było powodu, by nie dążyć do przełamania podziałów. Zmieniła się również koncepcja drogi do zjednoczenia Kościoła powszechnego. W myśl nauk Soboru proces zjednoczenia chrześcijan nie dokonuje się na płaszczyźnie romanocentrycznej (tzn. w Kościele katolickim) ani nawet eklezjocentrycznej (tzn. w Kościele w ogóle), lecz chrystocentrycznej (tzn. w nauce Chrystusa). Taki punkt widzenia oznacza zerwanie z eklezjologią oblężonej twierdzy, kultywowaną w Kościele katolickim od czasów Kontrreformacji. Konsekwencją jest rezygnacja z drogi indywidualnych i grupowych konwersji na katolicyzm (tzw. prozelityzm i uniatyzm) na rzecz porozumienia między całymi rozłączonymi Kościołami i wspólnotami (dialog ekumeniczny).

Deklaracja o stosunku Kościoła do religii niechrześcijańskich Nostra aetate jest dziełem II Soboru Watykańskiego. Oficjalny łaciński tytuł brzmi: Declaratio de Ecclesiae habitudine ad religiones non christianas. Została ogłoszona 28 października 1965 roku. Łaciński tytuł Nostra aetate, czyli incipit dokumentu, oddano po polsku jako "W naszej epoce".

Ekumenizm, Komunia (z gr. οικουμένη - oikumene, łac. communio - wspólnota), ruch dążący do zjednoczenia wszystkich wyznań, ruch na rzecz jedności Kościoła, zwany też ruchem ekumenicznym. Odbywa się to poprzez prowadzenie dialogu, przy zachowaniu tożsamości religijnej.

Jako najważniejsze tezy Dekretu podkreśla się:

uznanie elementów prawdy i dobra obecnych w Kościołach i wspólnotach chrześcijańskich, które pozwalają im - acz w ograniczonym zakresie - na działania zbawcze,

wynikające stąd poszanowanie dla tradycji innych Kościołów, szczególnie wschodnich,

afirmację ruchu ekumenicznego, posuniętą aż do nakazu aktywnego uczestnictwa wiernych i hierarchii w dziełach ekumenicznych,

uznanie współodpowiedzialności wiernych rozłączonych kościołów za utratę jedności, a więc odpowiedzialności również katolików.

Tezy te należy, oczywiście, rozpatrywać na tle całej pozostałej nauki Soboru, szczególnie dotyczącej eklezjologii, zawartej w konstytucjach Lumen gentium i Gaudium et spes, w dekrecie Orientalium ecclesiarum i w deklaracji Nostra aetate.

Eklezjologia - (gr. ekklesia - Kościół, logos - słowo, nauka) nauka o Kościele, nazywana także teologią Kościoła. Twórcą tego terminu jest Angelus Silesius. W ujęciu naukowym oznacza naukę o genezie, istocie, cechach, strukturach, zadaniach i celach Kościoła.

Sobór Watykański II – ostatni, jak dotąd, sobór w Kościele katolickim, otwarty 11 października 1962 przez papieża Jana XXIII, zakończony 8 grudnia 1965 przez papieża Pawła VI.

Dekret jest podstawą wszelkich późniejszych działań Kościoła katolickiego na niwie ekumenicznej, jego tezy i idee były (i wciąż są) rozwijane i uzupełniane przez teologów katolickich. Szczegółowymi rozwinięciami katolickich zasad ekumenizmu są w szczególności dokumenty opracowane przez Sekretariat (później Papieską Radę) do spraw Popierania Jedności Chrześcijan: Dyrektorium ekumeniczne (1967-1970), Dyrektorium w sprawie realizacji zasad i norm dotyczących ekumenizmu (1993) oraz instrukcje i inne dokumenty tego Sekretariatu. Drogą wytyczoną przez Dekret idą również rozważania o ekumenizmie zawarte w encyklikach papieży Pawła VI (Ecclesiam suam z 1964) i Jana Pawła II (Redemptor hominis z 1978 i Ut unum sint z 1995).

Redemptor hominis (łac. Odkupiciel człowieka) – pierwsza encyklika papieża Jana Pawła II, ogłoszona 4 marca 1979 i poświęcona Jezusowi Chrystusowi jako Odkupicielowi.

Ut unum sint (łac. Aby byli jedno) - ogłoszona 25 maja 1995 roku encyklika Jana Pawła II (dwunasta z kolei). Jest kolejną encykliką w historii papiestwa, która traktuje sprawę ekumenizmu. Spotkała się z dość powszechnym uznaniem wśród różnorodnych odłamów chrześcijańskich: luteranizmu, anglikanizmu, starokatolicyzmu oraz prawosławia. Zostało w niej podkreślone że Kościół zmierza w stronę jedności. W paragrafie 54 znalazło się stwierdzenie:

Linki zewnętrzne

Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
z Unitatis redintegratio

Tekst dekretu po polsku: Unitatis redintegratio