Na mapach: 31°46′33″N 35°12′00″E / 31.77583, 35.2

Uniwersytet Hebrajski (hebr. האוניברסיטה העברית בירושלים) – uniwersytet znajdujący się Jerozolimie, pierwszy uniwersytet na świecie, w którym językiem wykładowym był hebrajski. Powstał w Palestynie jako jeden z elementów ekspansji ruchu syjonistycznego, dążącego do odtworzenia państwa żydowskiego w jego historycznych, biblijnych granicach. Współcześnie jest to najbardziej znany uniwersytet Izraela.

Przy Uniwersytecie założono Jerozolimskie ogrody botaniczne. Na terenie kampusu znajduje się także Biblioteka Narodowa oraz budynek archiwów Alberta Einsteina.

Historia

Pomysł utworzenia uniwersytetu hebrajskiego w Palestynie narodził się w latach 1882-1884 w środowiskach syjonistów. Hermann Schapiro, profesor matematyki z Uniwersytetu w Heidelbergu prowadził w tych latach kampanię na rzecz powołania hebrajskiego uniwersytetu w Jerozolimie poprzez serię artykułów czasopiśmie Hamelitz, wydawanym w Sankt Petersburgu.

Idea powołania uniwersytetu została omówiona w 1901 roku na zlocie syjonistów w Bazylei. W 1913 r. na zlocie syjonistów w Wiedniu zapadła oficjalna decyzja o utworzeniu tego uniwersytetu. Jednym z orędowników utworzenia uniwersytetu był Chaim Weizmann, przyszły pierwszy prezydent Izraela. Theodor Herzl, twórca ruchu syjonistycznego uzyskał od Abdula Hamida, ówczesnego władcy Imperium Osmańskiego zgodę na utworzenie uniwersytetu. Jego organizacją, początkowo w formie letnich kursów uniwersyteckich zajął się Martin Buber, który namówił wielu wybitnych naukowców pochodzenia żydowskiego z Europy do uczestniczenia w nich. M.in. zdołał do tego namówić Alberta Einsteina, który później brał udział w pracach przygotowujących program studiów i wygłosił kilka inauguracyjnych wykładów na wydziale fizyki.

Akademia Języka Hebrajskiego

Widok na Górę Skopus

Narodowa Biblioteka Izraela

Uniwersytet zaczął formalnie działać 24 lipca 1918 r. Przez pierwszych kilka lat Uniwersytet nie prowadził jednak regularnych zajęć dla studentów, lecz tylko prowadzono prace nad powołaniem jego kolejnych wydziałów oraz kontynuowano letnie kursy. Ceremonia otwarcia Uniwersytetu Hebrajskiego odbyła się 1 kwietnia 1925 r. na uniwersyteckim miasteczku na Górze Scopus. Pierwszym kanclerzem Uniwersytetu został doktor Judah Magnes.

Już przed 1947 r. Uniwersytet Hebrajski w Jerozolimie stał się znaną na świecie instytucją naukową i dydaktyczną. Na uczelni istniały wydziały: nauk humanistycznych, medycyny, pedagogiki i rolnictwa (ten ostatni przy kampusie w Rehovot). Na Uniwersytecie utworzono żydowską Bibliotekę Narodową, która później przekształciła się się w Bibliotekę Narodową Izraela. Ukazywała się prasa uniwersytecka. Kształcono dorosłych.

Podczas wojny izraelsko-arabskiej 1948 Arabowie nieustannie atakowali budynki Uniwersytetu, a także konwoje poruszające się pomiędzy Jerozolimą a Górą Scopus. W ataku na konwój medyczny 13 kwietnia 1948 Arabowie zabili 77 żydowskich cywilów. Kampusy uniwersyteckie zostały wówczas odcięte od żydowskich obrońców Jerozolimy.

W 1949 rząd jordański nie dotrzymał porozumień zawieszenia broni i odmówił Żydom swobodnego dostępu do kampusu na Górze Scopus. Podjęto wówczas decyzję o przeniesieniu Uniwersytetu do nowego kampusu w Givat Ram, w zachodniej części Jerozolimy. Przenosiny ukończono w 1953. Później wybudowano nowy kampus medyczny w dzielnicy Ein Kerem, w południowo-zachodniej części Jerozolimy. Na początku 1967 na Uniwersytecie studiowało 12 500 studentów (dwa kampusy w Jerozolimie i rolniczy wydział w Rehovot).

W wyniku wojny sześciodniowej 1967 wojska izraelskie zajęły wschodnią część Jerozolimy i Uniwersytet mógł powrócić do swojego pierwotnego kampusu na Górze Skopus. Prace remontowe kampusu ukończono w 1981 i ponownie kampus na Górze Skopus stał się głównym kampusem Uniwersytetu Hebrajskiego.

31 lipca 2002 palestyński terrorysta odpalił bombę w stołówce kampusu na Górze Skopus. W wyniku wybuchu zginęło 9 osób – 5 obywateli Izraela, 3 obywateli USA i 1 obywatel Francji. Do zamachu przyznał się Hamas.

Polski wkład

Józef Chazanowicz był jednym z założycieli biblioteki uniwersytetu. Samuel Goldflam zapisał swoją kolekcję sztuki (około dwustu dzieł) w testamencie Uniwersytetowi Hebrajskiemu; umieszczono ją najpierw w muzeum szkoły artystycznej Becalel, a potem w Muzeum Izraela. Uniwersytetowi zapisał też swoją bibliotekę.