Uran zubożony - Polski Serwis Naukowy

Rdzeń pocisku ze zubożonego uranu.

Uran zubożony - uran składający się głównie z izotopu uranu-238 (U-238), a zawierający mniej niż w naturalnym uranie izotopu 235 uranu.

Uran naturalny zawiera 99,27% U-238, 0,72% U-235 i 0,0055% U-234. Uran wykorzystywany do rozszczepienia w reaktorach jądrowych i broni jądrowej musi zawierać większe ilości izotopu 235, by to uzyskać przeprowadza się rozdzielanie izotopów uranu. Ubocznym produktem wzbogacenia jest uran zubożony zawierający mniej U-235 i U-234 niż w naturalnym uranie.

Koło zamachowe – koło o dużym momencie bezwładności wykorzystywane do krótkotrwałego magazynowania energii mechanicznej. Jest prostym akumulatorem mechanicznym gromadzącym energię kinetyczną. Stosowane w szeroko pojętej mechanice, znajduje zastosowanie zarówno w prostych konstrukcjach (np. koło garncarskie), jak i w nowoczesnych silnikach.
Rozdzielanie izotopów – metody mające na celu uzyskanie czystego izotopu pierwiastka lub wzbogacenie pierwiastka w dany izotop. Największe znaczenie mają metody mające na celu wzbogacanie uranu do celów energetycznych i militarnych. Do rozdzielania izotopów stosuje się zwykle metody fizyczne, bazujące głównie na różnicy mas izotopów. Metody chemiczne są rzadziej stosowane ze względu na to, że właściwości chemiczne izotopów są zbliżone. Uzyskanie pożądanego stopnia wzbogacenia zwykle wymaga stosowania procesów wielostopniowych.

Promieniowanie zubożonego uranu jest o ok. połowę mniejsze niż promieniowanie naturalnego uranu. Zubożony uran powstaje także w wyniku przetwarzania paliwa jądrowego zużytego w reaktorach jądrowych, ten rodzaj zubożonego uranu można odróżnić od uzyskiwanego z przetwarzania naturalnego uranu przez obecność w nim izotopu U-236.

Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.
Promieniotwórczość naturalna (inaczej promieniowanie naturalne) - promieniowanie jonizujące pochodzące wyłącznie ze źródeł naturalnych, stanowiące źródło dawki naturalnej.

Poza wymienionymi wyżej, właściwości chemiczne i fizyczne zubożonego uranu są identyczne jak uranu naturalnego.

Zastosowanie

Z uwagi na niską cenę i niską aktywność promieniotwórczą jest używany jako przeciwpancerna amunicja podkalibrowa z uwagi na ok. 1,7 razy wyższą gęstość od ołowiu (uran ma gęstość 19,1 g/cm³), twardość oraz zapalność przy kontakcie z powietrzem (w czasie drugiej wojny światowej Niemcy używali naturalnego uranu jako amunicji). Wykorzystywany jest też jako składnik pancerza nowoczesnych czołgów np. M1 Abrams. Zubożony uran jest też używany jako materiał na koła zamachowe, dla których ze względu na dużą gęstość metalu może on zgromadzić więcej energii niż stal w tej samej objętości. Jest też wykorzystywany do produkcji pojemników na materiały promieniotwórcze, osłony na bomby kobaltowe stosowane w medycynie, a także do produkcji defektoskopów - aparatów prześwietlających spoiny w celu oceny jakości ich wykonania. Zubożony uran był też stosowany jako balast trymujący w samolotach pasażerskich np. w Boeingu 747-100. Wczesne wersje tego samolotu miały od 400kg do 1,5 tony uranu w tylnej części kadłuba. Po katastrofie izraelskiego Boeinga 747-258F który rozbił się o budynek mieszkalny w Amsterdamie 4 października 1992 balast uranowy zastąpiono ołowianym lub kadmowym.

Stal – stop żelaza z węglem plastycznie obrobiony i obrabialny cieplnie o zawartości węgla nieprzekraczającej 2,06%, co odpowiada granicznej rozpuszczalności węgla w żelazie (dla stali stopowych zawartość węgla może być dużo wyższa). Węgiel w stali najczęściej występuje w postaci perlitu płytkowego. Niekiedy jednak, szczególnie przy większych zawartościach węgla cementyt, występuje w postaci kulkowej w otoczeniu ziaren ferrytu.
Metale ciężkie – nieprecyzyjne pojęcie określające różnie definiowany zbiór metali i półmetali charakteryzujących się dużą gęstością, często także właściwościami toksycznymi. W rozmaitych publikacjach spotkać można znacząco różniące się wartości graniczne gęstości powyżej których dany pierwiastek uznawany jest za metal ciężki: 3,5, 4, 4,5, 5, 6 i 7 g/cm³. Istnieje również szereg definicji opartych o liczbę atomową [np. metale i półmetale o liczbie atomowej większej od 11 (sód) lub 20 (wapń) lub liczbę masową. Istnieją również definicje oparte o wybrane własności chemiczne, np. liczbę akceptorową (kwasowość Lewisa) oraz definicje zbudowane na podstawie zakresu zastosowań, obejmujące np. przydatność do wyrobu amunicji strzeleckiej lub osłon zatrzymujących promieniowanie jonizujące.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

Czy wiesz że...? beta

Reaktor jądrowy – urządzenie, w którym przeprowadza się z kontrolowaną szybkością reakcje jądrowe; na obecnym etapie rozwoju nauki i techniki (rok 2011) są to przede wszystkim reakcje rozszczepienia jąder atomowych. Reakcje te mają charakter łańcuchowy - produkty reakcji (w tym głównie neutrony) mogą zainicjować kilka następnych. Aby uniknąć lawinowego wzrostu szybkości reakcji, reaktor dzieli się na strefy wypełnione na przemian paliwem, chłodziwem oraz moderatorem, czyli substancją spowalniającą neutrony. Szybkość reakcji kontrolowana jest m.in. przez zmianę wzajemnego położenia lub proporcji tych składników, a także przez wprowadzanie dodatkowych substancji pochłaniających lub spowalniających neutrony, zawartych w tzw. prętach regulacyjnych (służących do normalnej regulacji parametrów reakcji) oraz prętach bezpieczeństwa (stosowanych do awaryjnego wyłączania reaktora). Substancjami używanymi do pochłaniania neutronów termicznych są m.in. bor i kadm, natomiast jako moderatorów używa się m.in. berylu, grafitu, a także wody, pełniącej równocześnie rolę chłodziwa.

Złącze spawane – rodzaj złącza powstającego w procesie fizycznym łączenia materiałów poprzez ich miejscowe stopienie i zestalenie. Stosowane np. do łączenia metali (głównie stali) i tworzyw sztucznych. Przy spawaniu zwykle dodaje się spoiwo t.j. stapiający się wraz z materiałem rodzimym materiał dodatkowy, wypełniający spoinę.

Katastrofa lotu El Al 1862 – 4 października 1992 roku samolot Boeing 747-258F samolot transportowy linii lotniczych El Al z 3-osobową załogą oraz jednym pasażerem, po oderwaniu się dwóch z czterech silników, rozbił się o budynek mieszkalny w Amsterdamie. Zginęły 43 osoby, w tym 39 osób na ziemi.

Radioaktywność (promieniotwórczość) – zdolność jąder atomowych do rozpadu promieniotwórczego, który najczęściej jest związany z emisją cząstek alfa, cząstek beta oraz promieniowania gamma (promieniowanie elektromagnetyczne o bardzo dużej energii).

Język polski (polszczyzna) należy wraz z językiem czeskim, słowackim, pomorskim (kaszubskim), dolnołużyckim, górnołużyckim oraz wymarłym połabskim do grupy języków zachodniosłowiańskich, stanowiących część rodziny języków indoeuropejskich.

Bomba kobaltowa to urządzenie do napromieniowywania przedmiotów lub organizmów żywych promieniami gamma (γ) o energiach 1,17 i 1,33MeV emitowanymi przez izotop kobaltu 60Co o aktywności rzędu 1013–1014 Bq. Ze względu na dużą przenikliwość promieniowania gamma, aktywny kobalt jest otoczony grubą osłoną biologiczną (warstwą ołowiu), w której znajdują się kanały wyprowadzające na zewnątrz wiązkę promieniowania. Bomba kobaltowa może też być wyposażona w mechanizm umożliwiający zdalną manipulację próbkami bez narażania operatora na promieniowanie. Bomba kobaltowa jest stosowana w lecznictwie do zwalczania chorób nowotworowych, w defektoskopii, do sterylizacji żywności oraz w chemii radiacyjnej do badań procesów fizykochemicznych zachodzących podczas napromieniowywania wysokoenergetycznymi kwantami gamma prostych i złożonych układów chemicznych.

Pocisk podkalibrowy – pocisk przeciwczołgowy zbudowany z osłony, która odpada po opuszczeniu lufy oraz z rakietokształtnego rdzenia z zubożonego uranu lub wolframu. Pociski podkalibrowe najczęściej używane są przez czołgi do niszczenia pojazdów pancernych. Osiągają one prędkość nawet do 1800 m/s (6480 km/h), a zgromadzona w związku z tym ich energia kinetyczna pozwala na przebicie pancerza rdzeniem pocisku. Wewnątrz kadłuba pocisk rozpryskuje się rażąc załogę atakowanego pojazdu.