|
|
|
Polski Serwis Naukowy - OnLine od 1999 roku
 RSS
Dodaj do:
Warto przeczytać: Wielki Al, pupil studentów Wydziału Geologii Uniwersytetu Warszawskiego, jest allozaurem. To wierna kopia "tyranozaura swoich czasów" okresu jury umieszczonej przed budynkiem wydziału. To najprawdopodobniej największy znaleziony dinozaur tego okresu - niezwykle int... Naukowcy z Instytutu Chemii Fizycznej PAN (IChF) i Wydziału Fizyki UW (FUW) rozpoczęli prace nad skonstruowaniem nowatorskiego lasera, w którym zostanie wykorzystana wyjątkowa metoda wzmacniania światła. Uczeni liczą, że zacznie on dział... Spacery po zabytkach socrealizmu w stolicy odbędą się w weekend w ramach Europejskich Dni Dziedzictwa. Z kolei na pokazywanej na skwerze przed Domem Spotkań z Historią wystawie zestawione zostaną dwa socrealistyczne kompleksy Berlina i Warszawy. W sobotę zaintere... Zdjęcia archeologa Mirona Bogackiego wykonane podczas sześciu wyjazdów do Libii w latach 2006-2010 będzie można zobaczyć na wystawie "Ptolemais zaginione miasto w Libii" w budynku Starej Biblioteki Uniwersytetu Warszawskiego.Na wystawie są prezen... Wybitni przedstawiciele środowisk naukowych, a także znani dziennikarze wezmą dział w konferencji "Nauka w sieci wpływów" organizowanej 14 kwietnia w Warszawie przez Polską Akademię Nauk. Celem spotkania jest zainicjowanie publicznej debaty na tem...
Ostatnio na Forum:
Dyskusje
8
odp.
4
odp. Reklama:
 Urbanistyka i architektura WarszawyCzy wiesz że...? Jurydyka (łac. iuridicus = prawny) — osada obok miasta królewskiego, rzadziej enklawa na gruntach miejskich, nie podlegająca władzom miejskim i miejskiemu sądownictwu. Pałac (st.czes. palác, z wł. palazzo, z łac. palātium, Palātium, Palatyn) – reprezentacyjna budowla mieszkalna pozbawiona cech obronnych, rezydencja władcy, wielkopańska lub patrycjuszowska; od XIX w. także okazały gmach użyteczności publicznej, zwłaszcza siedziba władz lub instytucji państwowych. Ulica Freta, Frecka – ulica w Warszawie, wzdłuż której ciągnie się Nowe Miasto. Biegnie od ulicy Nowomiejskiej (przy zbiegu z ulicą Mostową i Długą) do połączenia ulic: Zakroczymskiej, Franciszkańskiej i Kościelnej. Jest zamknięta dla samochodów. Urbanistyka WarszawyRozwój przestrzenny Warszawy w czasach historycznych
Na obszarze współczesnej Warszawy znajdowały się istniejące do XIII w. osady (Kamionek, Targowe) i grody (Bródno, Jazdów) uległy w przeszłości zniszczeniom i nie pozostawiły trwałych śladów w przestrzeni miasta. Najstarszą dzielnicą Warszawy, której układ zachował się do dziś, jest rozplanowana ok. 1300 Stara Warszawa z regularną siecią ulic, wydzielającą bloki złożone z działek wielkości ok. 9×35 m. Położona na wysokiej skarpie (walory obronne), przy drodze z Czerska do Zakroczymia (Krakowskie Przedmieście, ul. Świętojańska, ul. Nowomiejska, ul. Freta), a jednocześnie w pobliżu dogodnej przeprawy przez Wisłę. Narodowy socjalizm (z pewnymi elementami wewnętrznej polityki . Ideologia państwowa w czasie sprawowania władzy w Niemczech przez NSDAP w latach 1933-1945. Ideologami narodowego socjalizmu byli: Adolf Hitler (Mein Kampf) oraz Alfred Rosenberg i Joseph Goebbels.
Wawer jest dzielnicą Warszawy położoną w południowo-wschodniej części miasta nad prawym brzegiem Wisły. Dzielnica położona jest na obszarze Niżu Środkowopolskiego, znaczną jej część stanowią tereny zielone. Do 1951 roku miejscowość należała do gminy Wawer. Jest największą pod względem powierzchni dzielnicą Warszawy i drugą od końca (po Wilanowie) pod względem gęstości zaludnienia. Dzielnicę charakteryzuje niska zabudowa głównie willowa (Anin), brak dużych blokowisk i skupisk osiedli (wyjątkiem jest Marysin Wawerski). Na początku XV w. wytyczono Nową Warszawę, z luźniejszą zabudową, nie objętą murami obronnymi. W XVI w. Warszawa przejęła funkcje rezydencji króla i siedziby władz państwowych (Zamek Królewski). W sąsiedztwie, na przedmieściach powstawały w późniejszych latach liczne dwory szlacheckie i pałace magnatów, budowano klasztory i kościoły, wzniesiono królewski pałac przedmiejski (Pałac Kazimierzowski) i Zamek Ujazdowski. Łącząca je droga – obecny Trakt Królewski stanowił szczególnie atrakcyjne miejsce lokalizacji nowych pałaców i dworów. W XVII w. Krakowskie Przedmieście stało się reprezentacyjnym salonem Warszawy. Łazienki Królewskie w Warszawie – zespół pałacowo-parkowy w Warszawie z licznymi zabytkami klasycystycznymi, założony w XVIII wieku z inicjatywy króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Całe założenie było zrealizowane przez architektów królewskich: Dominika Merliniego, Jana Chrystiana Kamsetzera i Jana Chrystiana Szucha.
Vahap Toy - turecki architekt i biznesmen, w Polsce zasłynął z nigdy nie zrealizowanego projektu zwanego "drugim Las Vegas w Białej Podlaskiej", w którego skład miało wchodzić m. in. międzynarodowe lotnisko w Białej Podlaskiej, tor Formuły I, stadion olimpijski. W latach 20. XVII w. z powodu zagrożenia najazdami tureckimi i zarazami usypano wały zygmuntowskie. Poza nimi powstawały prywatne miasteczka magnackie – jurydyki Warszawy, rozplanowane zwykle bez powiązania ulic z otoczeniem. 
 W XVIII w. w czasach saskich zaplanowano i zrealizowano wielkie założenia przestrzenne: Oś Saską i Oś Stanisławowską. Pierwszą stanowił zespół pałacowy przy Krakowskim Przedmieściu, rozległy dziedziniec (późniejszy pl. Saski, obecnie pl. Piłsudskiego), rezydencja, ogród z osiową aleją, zamknięty żelazną bramą oraz pawilony koszar artylerii. Dzięki założeniu saskiemu powstały lub zostały uregulowane kolejne ulice, m.in. ul. Królewska, przy której marszałek wielki koronny Franciszek Bieliński założył jurydykę Bielino z rynkiem (obecny pl. Dąbrowskiego) i szeroką ul. Marszałkowską, od której poprowadzono następnie wiele kolejnych ulic. Oś Stanisławowską stanowił wykopany na wprost Zamku Ujazdowskiego prawie 800-m Kanał Piaseczyński, aleja osiowa po przeciwnej stronie (obecny ciąg al. Wyzwolenia - ul. Nowowiejska) wraz z układem ulic zbiegających się przy placach gwiaździstych. Biuro Odbudowy Stolicy (BOS) - biuro powołane 14 lutego 1945 na mocy dekretu Krajowej Rady Narodowej w celu odbudowy zniszczonej w czasie II wojny światowej Warszawy. Kierownikiem biura był Roman Piotrowski (oraz Józef Sigalin), a wykorzystano także szereg propozycji urbanistycznych zawartych w przedwojennym projekcie generalnym rozwoju Warszawy, który w 1936 r. otrzymał złoty medal na wystawie światowej w Paryżu. Biuro zajmowało się także zabezpieczaniem istniejącej zabudowy miasta, w tym trzykrotną szczegółową inwentaryzacją stanu zabudowy.
Śródmieście – dzielnica Warszawy o granicach ustalonych w 1960 roku. 135 tys. mieszkańców. Obejmuje najstarszą część miasta (Stare Miasto i Nowe Miasto), a także zabudowę powstałą po II wojnie światowej w miejscu zniszczonych dzielnic. Po 1770 całe miasto, liczące ok. 1500 ha, otoczono okopami Lubomirskiego, równocześnie regulowano kolejne ulice, zakładano place, a brzegi Wisły spiął most łyżwowy u wylotu ul. Bednarskiej. W czasach Stanisława Augusta powstawały nowe pałace i założenia ogrodowe (m.in. Łazienki Królewskie), a Sejm Czteroletni zlikwidował jurydyki, włączył do Warszawy prawobrzeżne przedmieście – Pragę i wprowadził jednolitą administrację w całym mieście. Lista Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Przyrodniczego Ludzkości - lista obiektów objętych szczególną ochroną międzynarodowej organizacji UNESCO, filii ONZ, ze względu na ich unikatową wartość kulturową bądź przyrodniczą dla ludzkości. Lista obejmuje (w czerwcu 2009) 890 obiektów w 148 krajach, w tym 689 obiektów dziedzictwa kulturowego (K), 176 przyrodniczego (P) i 25 mieszanych (K, P). W sprawie wpisania danego obiektu na listę decyduje Komitet Światowego Dziedzictwa w trakcie corocznej sesji, począwszy od 1977 roku. Nominacje zgłaszane są przez poszczególne kraje.
Gmina Warszawa-Centrum – dawna gmina miejska (tzw. gmina warszawska) istniejąca w latach 1994-2002 w woj. stołecznym warszawskim i woj. mazowieckim. Siedziba gminy znajdowała się w Warszawie. Gmina obejmowała 7 obecnych dzielnic, położonych centralnie: Mokotów, Ochota, Praga Południe, Praga Północ, Śródmieście, Wola, Żoliborz. Jej powierzchnia wynosiła ok. 122 km², a liczba mieszkańców – ok. 1 miliona. Jednostkę Warszawa-Centrum otaczało 10 innych gmin miasta stołecznego Warszawy, tzw. gminy "wianuszka". Jedynie gmina Centrum była podzielona na 7 jednostek pomocniczych – dzielnic (wymienionych wyżej). Ogromne zniszczenia miasta, szczególnie na Pradze, przyniosły powstanie kościuszkowskie (obrona Pragi), oraz budowa fortyfikacji napoleońskich. W okresie Królestwa Polskiego utworzono wiele reprezentacyjnych placów przy budynkach administracji (m.in. pl. Bankowy i plac Teatralny w Warszawie), przeprowadzono Aleje Jerozolimskie. Po upadku powstania listopadowego władze carskie wzniosły na Żoliborzu Cytadelę, która na długie lata zahamowała rozwój miasta w kierunku północnym. Na układ przestrzenny miasta wpłynął również intensywny rozwój kolei: budowa dworców (dworzec kolei warszawsko-wiedeńskiej przy skrzyżowaniu Al. Jerozolimskich i ul. Marszałkowskiej stał się nowym centrum miasta), powstawanie nowych dzielnic i rejonów przemysłowo-składowych (Wola, Praga). Przeprowadzono regulację ulic na Pradze – części Warszawy, do której wjeżdżało się ze stolicy Imperium Rosyjskiego, powstała trwała przeprawa przez Wisłę (most Kierbedzia). Wydział Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego (WPiA UW) – jest trzecim co do liczby studentów, po WDiNP UW i WZ UW, oraz najstarszym wydziałem Uniwersytetu Warszawskiego. WPiA UW umożliwia kształcenie na kierunkach:
Łucka City – warszawski wieżowiec o łącznej wysokości 120 metrów, wybudowany przez firmę J.W.Construction Holding S.A. W budynku znajdują się łącznie 342 mieszkania, a ich powierzchnia wynosi od 37 do 243 m². Na wyższych piętrach położone są apartamenty z widokami na Warszawę. Do czasu wybudowania Sea Towers w Gdyni był to najwyższy w Polsce budynek mieszkalny. Po odzyskaniu niepodległości w 1918 opracowano plany regulacyjne i plany zabudowy miasta, z szeregiem nowoczesnych rozwiązań urbanistycznych: zbudowano kolejową linię średnicową, zaplanowano gwiaździste place (pl. Wilsona, pl. Inwalidów), nowe dzielnice mieszkaniowe (Żoliborz, Koło, Ochota, Rakowiec, Grochów, Saska Kępa). III Rzesza Niemiecka (niem. Das Dritte Reich) – nieoficjalna nazwa państwa niemieckiego pod rządami NSDAP w latach 1933–1945 – oficjalnie państwo nosiło nazwę Rzesza Niemiecka (Deutsches Reich), używano także nazwy Rzesza Wielkoniemiecka (Großdeutsches Reich).
Złote Tarasy – kompleks handlowo-biurowo-rozrywkowy ulokowany w ścisłym centrum Warszawy, tuż obok Dworca Centralnego i Pałacu Kultury i Nauki, pomiędzy aleją Jana Pawła II, ulicami Złotą i Emilii Plater. Część handlowa obiektu otwarta została z opóźnieniem 7 lutego 2007 roku. Zniszczenia II wojny światowej
W okresie II wojny światowej naziści opracowali dla Warszawy specjalny plan urbanistyczny – tzw. Plan Pabsta. Przewidywał on zburzenie aż 95% dotychczasowej zabudowy i obniżenie rangi dotychczasowej stolicy do prowincjonalnego miasta powiatowego – Die Neue Deutsche Stadt Warschau (Nowe niemieckie miasto Warschau), stanowiącego jedynie węzeł komunikacyjny i miejsce zamieszkania niemieckiej elity politycznej, zarządzającej terenami podbitymi przez III Rzeszę na Wschodzie. Projektowano 10-krotne zmniejszenie powierzchni miasta i również 10-krotne – liczby ludności, w celu realizacji tego planu Niemcy wysiedlili część mieszkańców Warszawy do obozów koncentracyjnych, a część poddali eksterminacji. Systematycznie niszczono obiekty związane z polską kulturą i historią: Zamek Królewski, klasycystyczne pałace, teatry, filharmonię, planowej destrukcji poddano dzielnicę żydowską. Królestwo Polskie (potocznie Królestwo Kongresowe, Kongresówka; ros. Царство Польское, Carstwo Polskoje) – istniejące w latach 1815-1916 państwo na terytorium polskim, pozostające w unii personalnej z Imperium Rosyjskim, z własną konstytucją, sejmem, wojskiem, monetą i polskim językiem urzędowym oraz cesarzem rosyjskim jako koronowanym królem Polski i ustanowionym przez niego namiestnikiem.
MDM (Marszałkowska Dzielnica Mieszkaniowa) – przedsięwzięcie inwestycyjne w południowej części śródmieścia Warszawy, zaprojektowane i zrealizowane w latach 1950-1953. Kolejną falę zniszczeń przyniosły walki w powstaniu warszawskim. Jeszcze większych zniszczeń (30% zabudowy miasta) dokonali naziści po upadku powstania, wykonując rozkaz Himmlera całkowitego zburzenia Warszawy: Całość strat materialnych poniesionych przez miasto i jego mieszkańców (budynki, obiekty zabytkowe, infrastruktura miejska, przemysł) oszacowano w 2004 na 18,20 miliarda zł (według wartości złotego z sierpnia 1939). Olbrzymie zniszczenia w II wojnie światowej (ponad 85% zabytkowego centrum miasta), miały wpływ na obecny wygląd i układ przestrzenny miasta. Niektóre rejony miasta, jak np. Muranów – część utworzonego przez Niemców getta, zostały niemal całkowicie zrównane z ziemią. Bielino to jurydyka założona w 1757 roku przez marszałka wielkiego koronnego Franciszka Bielińskiego, od którego nazwiska przyjęła nazwę. Obecnie tereny Bielina znajdują się w dzielnicy Śródmieście m.st. Warszawy.
Czersk (kaszb. Czérsk) – miasto w południowej części województwa pomorskiego, w powiecie chojnickim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Czersk. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. bydgoskiego. Odbudowa po zniszczeniach wojennych
Powojenną odbudowę miasta ze zniszczeń wojennych trudno jest ocenić jednoznacznie pozytywnie lub negatywnie, kontrowersje wzbudza m.in. działalność Biura Odbudowy Stolicy. Za wzorcową uznaje się rekonstrukcję Starego Miasta, które 2 września 1980 roku zostało umieszczone na liście światowego dziedzictwa UNESCO jako wyjątkowy przykład całkowitej rekonstrukcji zespołu historycznego. W okresie PRL zrealizowano kilka udanych inwestycji komunikacyjnych: m.in. (Trasę W-Z, Trasę N-S (al. Niepodległości - Chałubińskiego - al. Jana Pawła II - Popiełuszki), w latach 70. Trasę Łazienkowską). Błonia Wilanowskie to obszar MSI pokrywajacy się z obszarem nazywanym potocznie Polami Wilanowskimi, na którego terenie znajduje się wschodnia część Wolicy i Park Natoliński. Wcześniej północna część tego obszaru określana była oficjalnie w ratuszu dzielnicy jako Nowy Wilanów. Teren pokrywają nieużytki, ale jest on systematycznie zabudowywany - powstaje tu Świątynia Opatrzności Bożej, zabudowa mieszkalna, nowy ratusz dzielnicy. Ulokowane jest tam Miasteczko Wilanów i pomnik Jana III Sobieskiego i królowej Marysieńki.
Żerań − osiedle (mała dzielnica) Warszawy, położone w administracyjnych granicach dzielnicy Białołęka, na prawym brzegu Wisły, nad Kanałem Żerańskim. Zarazem jednak, przy katastrofalnej sytuacji mieszkaniowej, w pierwszych latach po zakończeniu wojny ze względów doktrynalnych władze komunistyczne wyburzały dobrze zachowane budynki z XIX i początków XX wieku. Niszczono całe kwartały zabudowy, jak w przypadku budowanego w latach 1952-1955 Pałacu Kultury i Nauki. Obniżano wysokość budynków, a elewacje pozbawiano zdobień, uznawanych za burżuazyjny przeżytek, (odbudowa Nowego Światu w stylu XVIII-wiecznego klasycyzmu). Niejednokrotnie zniekształcano też wcześniejszy układ urbanistyczny, szczególnie we wznoszonych w latach 50. nowych dzielnicach socrealistycznych: MDM (ulicę Marszałkowską na północ od pl. Konstytucji poszerzono w taki sposób, aby przerwać oś południowego odcinka, gdzie utrzymano przedwojenną szerokość, i nie eksponować Kościoła Najświętszego Zbawiciela), Muranów; ale też później osiedle Za Żelazną Bramą. Kolej Warszawsko-Wiedeńska, Droga Żelazna Warszawsko-Wiedeńska (Варшавско-Венская железная дорога) - linia kolejowa łącząca Warszawę z granicą zaboru austriackiego (Galicją). Pierwsza linia kolejowa na ziemiach ówczesnego Królestwa Polskiego i druga w Imperium Rosyjskim. Pierwszy odcinek wybudowano w 1845.
Powstanie warszawskie () – wystąpienie zbrojne przeciwko okupującym Warszawę wojskom niemieckim, zorganizowane przez Armię Krajową w ramach akcji "Burza", połączone z ujawnieniem się i oficjalną działalnością najwyższych struktur Polskiego Państwa Podziemnego. 
W okresie PRL powstało w Warszawie wiele osiedli mieszkaniowych, w dużej części w technologii wielkiej płyty. Brakowało w nich jednak zwykle obiektów usługowych: szkół, sklepów, placówek kultury. Silnie zaznaczył się podział na dzielnice mieszkaniowe (z największym Ursynowem, przez pierwsze lata prawie zupełnie pozbawionym infrastruktury usługowej) i przemysłowe, z wielkimi zakładami przemysłu ciężkiego (Żerań, Ursus, Huta Warszawa), co w konsekwencji pociągnęło za sobą duże problemy komunikacyjne związane z koniecznością przemieszczania się ludzi do pracy na duże odległości. Naczelny Sąd Administracyjny – organ państwowy sprawujący kontrolę funkcjonowania i bezczynności lokalnej i regionalnej administracji publicznej pod względem zgodności z Konstytucją RP, prawem unijnym i ustawami. Kontroli tej podlegają organy samorządu terytorialnego i zawodowego, terenowe organy administracji rządowej oraz inne podmioty w zakresie wykonywania funkcji administracji publicznej (np. rektor uniwersytetu).
Holandia (nid. Nederland) – europejska część Królestwa Niderlandów (nid. Koninkrijk der Nederlanden), tworzonego także przez Arubę i Antyle Holenderskie. Holandia jest członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), ONZ oraz NATO. Holandia jest monarchią konstytucyjną położoną w zachodniej części Europy nad Morzem Północnym, które oblewa ją od północy i zachodu. Graniczy na południu z Belgią oraz na wschodzie z Niemcami. Obecne granice wytyczono w roku 1839. 
Dekret Bieruta i jego skutkiDnia 26 października 1945 roku wydany został Dekret o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, znany jako Dekret Bieruta. Na jego mocy na własność gminy m.st. Warszawy przechodziły wszelkie grunty w przedwojennych granicach miasta. Dekret w założeniach miał ułatwić odbudowę stolicy, zwłaszcza dzielnic zrównanych z ziemią. Nie dotyczył budynków, a tylko gruntów - budynki znajdujące się na nich miały pozostać własnością dotychczasowych właścicieli. W praktyce jednak zabierano właścicielom również kamienice lub poddawano je obowiązkowi kwaterunku - dotyczyło to zwłaszcza dzielnic centralnych, gdzie znajdowały się grunty o dużej wartości, jak Śródmieście, Mokotów, Ochota. Kolej średnicowa w Warszawie składa się z dwóch linii kolejowych (po 2 tory każda) łączących węzłowe dworce Warszawa Wschodnia i Warszawa Zachodnia.
II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). Wskutek dekretu warszawiacy utracili (według różnych źródeł) 20-40 tysięcy nieruchomości, mogło to stanowić nawet 94 proc. nieruchomości miasta w przedwojennych granicach. Całość odebranego dekretem mienia szacowana jest na ok. 40 mld zł. Po upadku PRL dekret Bieruta pozostał w mocy, nie przeprowadzono systemowej reprywatyzacji, poszczególne nieruchomości były i są zwracane po długotrwałych procesach sądowych. Wskutek braku ustawy reprywatyzacyjnej w Warszawie skupowano roszczenia od przedwojennych właścicieli. Obecnie ok. 2/3 gruntów w przedwojennych granicach miasta objęte są już ujawnionymi lub potencjalnymi roszczeniami. Ich wartość wzrasta - przy założeniu 20-procentowego zwrotu wartości nieruchomości na odszkodowania potrzeba obecnie ok. 15 mld zł, co znacznie przekracza roczny budżet miasta. Ursynów – wysunięta najdalej na południe dzielnica Warszawy. Zajmuje 8,6% powierzchni miasta, a zamieszkuje ją przeszło 140 tys. mieszkańców. Od północy graniczy z Mokotowem, od zachodu z Włochami i od wschodu z Wilanowem. Od południa graniczy z gminami Piaseczno, Konstancin-Jeziorna i Lesznowola.
Zakroczym – miasto w woj. mazowieckim, w powiecie nowodworskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Zakroczym. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. warszawskiego. Leży na prawym brzegu Wisły. Nieuregulowanie własności gruntów bardzo utrudnia procesy inwestycyjne. Do rozwiązania kwestii własnościowej niezbędne jest zaangażowanie budżetu państwa, ponieważ dekret Bieruta był aktem prawa władz państwowych. Współczesna urbanistyka WarszawyZdaniem wielu urbanistów współcześnie w Warszawie panuje urbanistyczny bałagan i dyktatura deweloperów. W okres przemian ustrojowych 1989 roku Warszawa weszła ze zbyt ogólnymi i anachronicznymi planami zagospodarowania przestrzennego z 1982-1983 (plan ogólny Warszawy z 1982, plan ogólny Śródmieścia z 1983), nieuwzględniającymi zasadniczych aspektów transformacji ustrojowej, szczególnie kwestii prawa własności i samorządności lokalnej. Również kolejny plan ogólny zagospodarowania przestrzennego miasta, uchwalony w 1992 nie okazał się dość precyzyjny. Poza Śródmieściem żadna z warszawskich dzielnic-gmin nie wykorzystała możliwości przyjęcia bardziej szczegółowego planu zagospodarowania. North Gate (dawniej znany jako Centrum Belvedere) – warszawski wieżowiec biurowy, który od maja 2006 roku do wiosny 2008 był budowany w warszawskiej dzielnicy Śródmieście, między wieżowcem Intraco I i stadionem klubu piłkarskiego Polonia Warszawa, przy hotelu Ibis.
Powstanie listopadowe – polskie powstanie narodowe przeciw Rosji, które wybuchło w nocy z 29 listopada na 30 listopada 1830, a zakończyło się 21 października 1831[5]. Zasięgiem swoim objęło Królestwo Polskie i część prowincji zabranych (Litwę, Żmudź i Wołyń). W latach 90. dość powszechne stało się przekonanie, że plany zagospodarowania są jednym z narzędzi zniewolenia, wywodzących się z poprzedniego systemu, i że zagospodarowaniem przestrzeni powinna rządzić niewidzialna ręka rynku. W warunkach wolnego rynku znacząco wzrosła wartość gruntu, szczególnie w dzielnicach centralnych. Spowodowało to olbrzymią presję inwestorów na zabudowę wolnych terenów, m.in. poprzemysłowych – po upadłych zakładach (Wola), obszarów dotąd chronionych: tzw. klinów nawietrzających (chronionych przed zabudową od międzywojnia), obszarów o dużych walorach krajobrazowych z dawnymi otwarciami widokowymi (Błonia Wilanowskie) oraz terenów zieleni i obszarów do nich przyległych (Pole Mokotowskie, tereny przy Lesie Kabackim, Kopcu Szczęśliwickim, klubie sportowym Olimpia, nad Jeziorkiem Kamionkowskim i inne). Wisła (łac. i ang. Vistula, niem. Weichsel) – najdłuższa rzeka Polski, o długości 1047 km. Jest także najdłuższą rzeką w zlewisku Morza Bałtyckiego.
Heinrich Himmler (ur. 7 października 1900 w Monachium, zm. 23 maja 1945 w Lüneburgu) – jeden z głównych przywódców Niemiec hitlerowskich i zbrodniarzy II wojny światowej; współtwórca i szef kolejno: SS (od 1929), Gestapo (od 1934), policji (od 1936), minister spraw wewnętrznych (od 1943). W 1994 wraz ze zmianą ustroju miasta stołecznego Warszawy dotychczasowe dzielnice-gminy zyskały samodzielność. Tym samym władze stolicy utraciły możliwość kreowania spójnej polityki przestrzennej. Sytuacja uległa poprawie dopiero w 2003, kiedy to Warszawa stała się znowu jedną gminą. Stare Miasto w Warszawie – najstarsze osiedle miejskie Warszawy będące zwartym zespołem architektury zabytkowej, przeważnie z XVII i XVIII wieku o średniowiecznym układzie zabudowy, otoczone pierścieniem murów obronnych z XIV–XVI wieku.
Obóz koncentracyjny - miejsce przetrzymywania, zwykle bez wyroku sądu, dużej liczby osób uznawanych z różnych powodów za niewygodne dla władz. Służyć może różnym celom: od miejsca czasowego odosobnienia osób, wobec których zostaną podjęte później inne decyzje, poprzez obóz pracy przymusowej, czyli de facto niewolniczej, aż po miejsce fizycznej eksterminacji. Przez wiele lat władze największej warszawskiej gminy Centrum nie przyjmowały nowych szczegółowych planów miejscowych, mimo że powstawały różnorodne koncepcje zagospodarowania (międzynarodowy konkurs na koncepcję zagospodarowania Centralnego Rejonu Warszawy – otoczenia Pałacu Kultury i Nauki w 1992, warsztaty architektoniczne Warszawa naszych marzeń) i prowadzono długotrwałe prace planistyczne (np. w rejonie Portu Praskiego). Z kolei w gminach otaczających Centrum uchwalano często plany złej jakości, np. nieprecyzyjne pod względem infrastruktury społecznej czy komunikacyjnej (Białołęka, Błonia Wilanowskie). Socrealizm (realizm socjalistyczny) – kierunek w sztuce, określany jako metoda twórcza, istniejący od 1934 w sztuce radzieckiej, a następnie w pozostałych krajach socjalistycznych. Miał tam oficjalny status podstawowej i jedynej metody twórczości artystycznej i był ideowym oraz propagandowym narzędziem partii komunistycznych.
Sejm Czteroletni (Sejm Wielki) – sejm zwołany 6 października 1788 za zgodą cesarzowej Rosji Katarzyny II w Warszawie, obradujący do 29 maja 1792 pod węzłem konfederacji pod laską marszałka konfederacji koronnej Stanisława Małachowskiego i marszałka konfederacji Wielkiego Księstwa Litewskiego Kazimierza Nestora Sapiehy mający na celu, w zamyśle organizatorów, przywrócenie pełnej suwerenności i przyśpieszenie rozwoju gospodarczego Rzeczypospolitej. Od grudnia 1790 obradował w podwojonym składzie. Wliczając króla i senatorów na Sejmie Czteroletnim obradowały łącznie 483 osoby. Wszystko to sprzyjało powstawaniu chaotycznej zabudowy, niekiedy wręcz niezgodnej z ustaleniami wcześniej przyjętych planów lub opracowywanych wytycznych (m.in. wysokościowca Telekomunikacji Polskiej przy ul. Moniuszki, Złotych Tarasów, zabudowy placyku przy ul. Pięknej, Koszykowej i Mokotowskiej). Sasi (Saksoni, niem. Sachsen, ang. Saxons) – lud pochodzenia germańskiego, osiadły w średniowieczu w Westfalii i Dolnej Saksonii, w tradycji pisanej ich ojczyzną były nadwiślańskie lasy (Widsidh).
Samorząd terytorialny – organizacja społeczności lokalnej (gmina, powiat) lub regionalnej (województwo samorządowe) i jednocześnie forma administracji publicznej, w której mieszkańcy tworzą z mocy prawa wspólnotę i względnie samodzielnie decydują o realizacji zadań administracyjnych, wynikających z potrzeb tej wspólnoty na danym terytorium i dozwolonych samorządowi przez ustawy, pod określonym ustawowo nadzorem administracji rządowej. W centrum Warszawy wzniesiono wiele wysokościowców, będących w powszechnym przekonaniu przejawem dobrobytu i wysokich aspiracji miasta. Jednak zdaniem wielu urbanistów zabudowa wysokościowa nie jest symbolem europejskości, a bardziej miast azjatyckich. W Warszawie buduje się wyżej niż np. w Monachium czy Wiedniu. Skupiska wysokich budynków nie powstają według planu jak w Londynie i Frankfurcie, ale żywiołowo, z pogwałceniem zasad kompozycji urbanistycznej, niezgodnie z zasadą dobrego sąsiedztwa. Powodują dysharmonię (skręcony wieżowiec Telekomunikacji Polskiej przy ul. Moniuszki, projektowane: budynek Lilium Tower Zahy Hadid w sąsiedztwie dużo niższego hotelu Marriott, wieżowce w rejonie historycznego pl. Grzybowskiego, wysokościowce na Ścianie Wschodniej, budowany apartamentowiec Złota 44 projektu Daniela Libeskinda) lub negatywnie wpływają na panoramę Warszawy (North Gate). Z powodu zakłócenia widoku Starego Miasta istnieje niebezpieczeństwo wykreślania go z listy światowego dziedzictwa UNESCO. Z powodu niedopuszczalnej ingerencji w historyczny krajobraz z listy tej wykreślono w 2009 Drezno. Złoty polski, floren, gulden – obrachunkowa jednostka pieniężna równa 30 groszom, w czasach nowożytnych wybijana jako moneta. Powstała przed połową XV wieku dla oznaczenia 30 groszy (540 denarów), stanowiących ekwiwalent w srebrze dla złotego dukata, nazywanego czerwonym złotym.
Pałac Kazimierzowski, pałac w Warszawie przy Krakowskim Przedmieściu 26/28, w dzielnicy Śródmieście przy historycznym Trakcie Królewskim. Zbudowany w latach 1637-1641, w latach 1765-1794 siedziba korpusu kadetów Szkoły Rycerskiej, od 1824 siedziba Uniwersytetu Warszawskiego. Zarówno inwestorzy na budowanych osiedlach, jak i władze miasta w aktach prawnych i realizowanych przedsięwzięciach nie zapewniają często wystarczającej infrastruktury komunikacyjnej i usługowej. Szczególnie jaskrawym przykładem jest budowane od 2002 osiedle Miasteczko Wilanów, przez długi czas pozbawione placówek handlowych, oświatowych i dróg. Krytykowany jest brak podziemnych parkingów w centrum, budowanie stacji metra obok skrzyżowań zamiast pod nimi i nadmiar reklam. Kościół Najświętszego Zbawiciela w Warszawie – kościół rzymskokatolicki, siedziba parafii Najświętszego Zbawiciela, znajdujący się w Warszawie przy pl. Zbawiciela w dzielnicy Śródmieście.
Zaha Mohammad Hadid (arab.: زها حديد, ur. 31 października 1950 w Bagdadzie), brytyjska architekt pochodząca z Iraku, przedstawicielka dekonstruktywizmu. Jako pierwsza kobieta zdobyła w 2004 Nagrodę Pritzkera, a rok wcześniej uhonorowano ją Nagrodą Miesa van der Rohe. W ostatnim czasie w Warszawie powstało wiele osiedli odgrodzonych od otoczenia, uznawanych przez naukowców za nieprzyjazne, tworzących podziały i dezintegrujących społeczności. Fenomen tworzenia tak wielu zamkniętych osiedli wzbudził nawet zainteresowanie naukowców zagranicznych. Na przedmieściach (Białołęka, Wawer) występuje patologiczne zjawisko budowania osiedli łanowych, na wydłużonych działkach rolnych, charakterystycznych dla wsi, zamiast rozplanowanych osiedli miejskich z regularną siecią ulic. Centrum Nauki Kopernik – centrum nauki założone w 2005 w Warszawie, którego celem jest promowanie nowoczesnej komunikacji naukowej. Zwiedzający mogą poznawać prawa nauki poprzez samodzielne przeprowadzanie doświadczeń na interaktywnych wystawach. Centrum jest instytucją, powołaną i finansowaną przez Miasto Stołeczne Warszawa, Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz Ministerstwo Edukacji Narodowej.
Twierdza Warszawa (ros. крепость Варшава) – zespół fortów i innych budowli fortyfikacyjnych wzniesionych przez władze Imperium Rosyjskiego wokół Warszawy w XIX wieku, określenie obowiązujące w okresie od 1879 do 1913 roku. W 2006 przyjęto w Warszawie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, obejmujące całe miasto, a stanowiące wytyczną do opracowywanych planów miejscowych. Powszechnie uważa się, że w mieście brakuje miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. Zdaniem niektórych urbanistów prace nad planami są opóźniane, a w istotnych obszarach (historyczne place Warszawy, skarpa warszawska, parki kulturowe Twierdzy Warszawa i Wilanowski) nie są rozpoczynane z powodu nacisku deweloperów. W 2010 obowiązujące plany pokryły ok. 25% powierzchni miasta, co stanowi znaczną część terenów możliwych do zainwestowania, po odliczeniu lasów, zieleni urządzonej, terenów komunikacyjnych, wód itp. Niektóre plany, szczególnie pochodzące z lat 90., są jednak mało precyzyjne. Telekomunikacja Polska SA (TP SA) – operator telekomunikacyjny, były monopolista, a obecnie dominujący dostawca telefonii stacjonarnej w Polsce. Jeden z największych w Polsce dostawców Internetu (ISP). Właściciel PTK Centertel Sp. z o.o., operatora telefonii komórkowej Orange.
"Łódź Art Center" Międzynarodowe Centrum Sztuki w Łodzi - to kulturalno-artystyczny ośrodek działający w kompleksie pofabrycznym przy ul. Tymienieckiego 3 w Łodzi. Centrum powstało w roku 2005 z inicjatywy Fundacji Edukacji Wizualnej oraz artystów związanych z Międzynarodowym Muzeum Artystów. Wydarzenia tu organizowane - zwłaszcza Łódź Biennale czy Fotofestiwal - udowodniły, że industrialna atmosfera sprzyja projektom kulturalnym. Łódź Art Center powstało w 9 halach o łącznej powierzchni ponad 8 tys. m odrestaurowanej, XIX-wiecznej fabryki – części dawnego imperium Karola Scheiblera. Odnowione pomieszczenia zdobyły tytuł „Wnętrza Roku 2004” przyznawany przez łódzkich architektów za najlepszą rewitalizację zabytków. Chaosowi urbanistycznemu sprzyjają ciągłe zmiany przepisów i stosowanie wadliwych rozwiązań zastępczych zamiast planów zagospodarowania przestrzennego. W miejscach, gdzie brakuje planu, wydawane są decyzje o warunkach zabudowy, które jednak nie uwzględniają szerszych uwarunkowań i potrzeb, dotyczących dróg, usług, terenów zieleni i rekreacji. Zdarza się, że decyzje o warunkach zabudowy są niezgodne ze studium i opracowywanym równolegle projektem planu (jak np. w rejonie Żoliborza Południowego). Plac Marszałka Józefa Piłsudskiego znajduje się w centrum Warszawy, pomiędzy Ogrodem Saskim a ulicami Moliera, Królewską i Ossolińskich. Na zachód od niego ciągnie się Oś Saska.
Ogród Saski w Warszawie – publiczny park miejski w Warszawie, położony w Śródmieściu; pierwotnie królewski ogród pałacowy przy Pałacu Saskim, udostępniony publiczności w 1727, jeden z najstarszych parków w Polsce; współcześnie o powierzchni 15,5 ha. ArchitekturaZabytkiWspółczesna architektura Warszawy
Dom kultury Centrum Łowicka na Mokotowie organizuje co 1-2 lata w budynku Biblioteki Uniwersyteckiej na Powiślu wystawę rysunków architektonicznych i makiet nowych warszawskich inwestycji Plany na przyszłość. Białołęka – jedna z dzielnic Warszawy. Do 27 października 2002 r. była gminą. Nazwa Białołęka została nadana od szlachcica Białołęckiego, który wykupił tamte tereny przed I wojną światową.
Polska Rzeczpospolita Ludowa (PRL) - oficjalna nazwa państwa polskiego w latach 1952-1989. Uprzednio w latach 1945-1952 ten sam organizm państwowy funkcjonował jako podmiot prawa międzynarodowego pod nazwą Rzeczpospolita Polska. Zwana propagandowo Polską Ludową - był to kolokwialny eufemizm na okres monopartyjnych rządów PPR, a od 1948 PZPR w Polsce. Najciekawsze współczesne realizacje, nagradzane w konkursach i plebiscytach (m.in. nagrody SARP, coroczny konkurs Życie w architekturze miesięcznika Architektura-Murator): Realizacje kontrowersyjne lub uznawane za nieudane: Klasycyzm (z łac. classicus – doskonały, pierwszorzędny, wzorowy, wyuczony) – styl w muzyce, sztuce, literaturze oraz architekturze odwołujący się do kultury starożytnych Rzymian, Greków oraz Żydów. Styl ten nawiązywał głównie do antyku. W Europie tzw. "powrót do źródeł" (klasycznych) pojawił się już w renesansie - jako odrodzeniu kultury wielkiego Rzymu. Jako styl dominujący epoki wpływał na kształt innych nurtów kulturowych okresu jak Barok, Rokoko, Manieryzm. Trwał do końca wieku XVIII, w niektórych krajach do lat 30. następnego stulecia, a nawet dłużej. Zmodyfikowany klasycyzm przeradzał się czasem w eklektyzm końca XIX wieku. Klasycyzm jako styl panował w epoce oświecenia. Najpełniejszy rozkwit klasycyzmu nastąpił w I poł. XVIII wieku. W dziedzinie literatury swoisty kres klasycyzmu przyniosła walka klasyków z romantykami.
Szlachta (z niem. Geschlecht - ród) – wyższa warstwa społeczna, wywodząca się ze stanu rycerskiego w społeczeństwie feudalnym. Szlachta posiadała zespół przywilejów społecznych, z których najbardziej podstawowym był przywilej posiadania ziemi. Przynależność do szlachty łączyła się z obowiązkiem służby wojskowej. Trasa W-Z (Trasa Wschód-Zachód) – pierwsza większa inwestycja komunikacyjna po II wojnie światowej w Warszawie, budowana w latach 1947-1949, oddana 22 lipca 1949 w 5. rocznicę uchwalenia manifestu PKWN; od roku 1996 nieodłączny element trasy turystycznych linii tramwajowych (T, W, M), obsługiwanych zabytkowym taborem przez warszawski Klub Miłośników Komunikacji Miejskiej. Przez wiele lat oprócz łączenia dzielnic Warszawy, pełniła także rolę ważnej drogi tranzytowej przez Warszawę. Obecnie stanowi część drogi wojewódzkiej numer 629.
Bernardo Bellotto (zw. Canaletto lub Canaletto młodszym, ur. 30 stycznia 1721 w Wenecji, zm. 17 listopada 1780 w Warszawie) ojciec: Lorenzo Antonio, matka Fiorenza Domenica ur. Canal – przedstawiciel weneckiego malarstwa wedutowego. Przypisy
Koszary Gwardii Konnej Koronnej – potocznie zwane Koszarami Mirowskimi. Powstały na zlecenie Augusta II Mocnego w XVIII w., a uformował je Wilhelm Mier. Budynki koszar wybudowano w latach 1730-1732. Ich projektantem był pułk. Joachim Daniel Jauch, inżynier wojskowy i architekt. Barokowe koszary stanowiły zakończenie planowanej Osi Saskiej. Koszary rozebrano w XIX w., dziś w ich miejscu stoją: Hale Mirowskie, biurowiec "Atrium", al. Jana Pawła II, i baza Straży Pożarnej (znajdująca się w ocalałych budynkach koszar).
Krakowskie Przedmieście – jedna z najbardziej reprezentacyjnych ulic w Warszawie, stanowiąca północny odcinek Traktu Królewskiego, biegnący od Zamku Królewskiego na południe w kierunku Łazienek. Administracyjnie znajduje się w dzielnicy Śródmieście.
Czy wiesz że...? beta Warszawskie wieżowce – jest to zbiór ok. 40 budynków (wieżowców) w Warszawie mających ponad 65 m wysokości (w dwóch przypadkach więcej niż 200 m), i około 55 nowych (od 70 m do 350 m) w różnych etapach ich realizacji. Są to wieżowce aktualnie budowane i przebudowywane, mające zgodę na budowę, oraz planowane, które oczekują zgody na ich realizację.
Cytadela Warszawska (w okresie rozbiorów Cytadela Aleksandrowska, Александровская цитадель) – twierdza rosyjska zbudowana na rozkaz cara Mikołaja I w Warszawie, po upadku powstania listopadowego, z zamysłem kontroli nad miastem, będącym ośrodkiem polskiego ruchu niepodległościowego. Pełniła także rolę więzienia śledczego (X Pawilon) oraz miejsca straceń działaczy narodowych i rewolucjonistów.
Las Kabacki im. Stefana Starzyńskiego – kompleks leśny położony w południowej części Warszawy, pomiędzy dużymi arteriami komunikacyjnymi, ulicami Puławską i Łukasza Drewny. Administracyjnie należy do dzielnicy Ursynów.
Architektura-murator - polski miesięcznik architektoniczny wydawany przez Murator S.A. ukazujący się w Warszawie od października 1994 i kontynuujący tradycję czasopisma SARP Architektura.
Zamek Ujazdowski w Warszawie – zamek królewski w Warszawie, w Śródmieściu, na Ujazdowie, przy Trakcie Królewskim. Siedziba Centrum Sztuki Współczesnej.
Marszałek wielki koronny lub marszałek koronny (łac. mareschalus Regni Poloniae) – pierwszy "minister" w Koronie. Posiadał kompetencje zbliżone do współczesnego ministra spraw wewnętrznych.
Jezioro Kamionkowskie (nazwa urzędowa), Jeziorko Kamionkowskie (potocznie) - dawna wydłużona łacha wiślana pomiędzy zabudowaniami Kamionka i Parkiem Skaryszewskim. Powyższa treść oraz zamieszczone w niej powiązane definicje/pojęcia - udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń.
Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania
Wszystkie hasła znajdujące się w naszym mirrorze Wikipedii mają znaczenie informacyjne i edukacyjne. Nie mogą być traktowane jako porady. |
Osobny artykuł: 
