Uruk - Polski Serwis Naukowy

Na mapach: 31°19′20″N 45°38′10″E / 31.32222, 45.63611

mapa z zaznaczonym położeniem Uruk i innych ważnych miast Sumeru w okresie wczesnodynastycznym (ok. 2900-2350 p.n.e.)

Statuetka byka znaleziona na terenie Uruk; ok. 3000 p.n.e.; okres Dżemdet Nasr; zbiory Luwru (AO 8218)

plan okręgu świątynnego boga Anu w Uruk

Uruk (sum. Unug, arab. وركاء Warkā, gr. Ourouk) – miasto w Sumerze, identyfikowane z biblijnym Erech, ważny ośrodek religijny i polityczny. Największy rozkwit przeżyło w III tysiącleciu p.n.e. Obecnie stanowisko archeologiczne Al-Warka na terytorium Iraku.

Sumer (Szumer, Sumeria; - por. Gen 10:10) – starożytna kraina leżąca w południowej części Mezopotamii (dzisiaj południowy Irak). Zamieszkiwali ją Sumerowie. Sumerowie stworzyli wysoko rozwiniętą cywilizację, uznawaną za kolebkę kultur Bliskiego Wschodu i Europy. Wybudowali na terenie Mezopotamii szereg miast, z których największe to: Eridu, Ur, Lagasz, Umma, Uruk, Kisz, Sippar.

Język grecki albo greka — język indoeuropejski z grupy helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego. W cywilizacji Zachodu zaadaptowany obok łaciny jako język terminologii naukowej, wywarł wpływ na wszystkie współczesne języki europejskie, a także część pozaeuropejskich i starożytnych. Od X wieku p.n.e. zapisywany jest alfabetem greckim. Obecnie, jako język nowogrecki, pełni funkcję języka urzędowego w Grecji i Cyprze. Jest też jednym z języków oficjalnych Unii Europejskiej. Po grecku mówi współcześnie około 15 milionów ludzi.

W Uruk pojawili się pierwsi księgowi, łaziebni, strażnicy, a nawet prostytutki. Pojawił się również podział na kategorie; na pierwszym miejscu był król wraz z dworem, na drugim kapłani, następnie wyspecjalizowani wojownicy, rzemieślnicy, którzy przybywali do miasta, później przekazując swą wiedzę synom, niżej od nich znajdowały się tysiące rolników, a najniżej w hierarchii Uruk znajdowali się niewolnicy.

Luwr (fr. Louvre, Musée du Louvre) – dawny pałac królewski w Paryżu, obecnie muzeum sztuki. Jedno z największych muzeów na świecie, najczęściej odwiedzana placówka tego typu na świecie. Stanowi jeden z ważniejszych punktów orientacyjnych Paryża, położony jest przy prawym brzegu Sekwany w obrębie Pierwszej Dzielnicy. W kompleksie budynków o całkowitej powierzchni wynoszącej 60,600 metrów kwadratowych znajdują się zbiory liczące około 35,000 dzieł sztuki od czasów najdawniejszych po połowę wieku XIX, dzieła światowego dziedzictwa o największej sławie takie jak np. stela z kodeksem Hammurabiego, Nike z Samotraki, Mona Lisa pędzla Leonarda.

Inan(n)a (sum. inana), Isztar (akad. ištar) – w mitologii mezopotamskiej bogini wojny i miłości, z czasem główna i jedyna licząca się bogini panteonu mezopotamskiego; jej kult rozpowszechnił się szeroko na całym obszarze starożytnego Bliskiego Wschodu - w Syrii i Fenicji (Asztarte) oraz Anatolii (Szauszka); w Babilonii czczona głównie w Uruk w świątyni E-anna ("Dom nieba").

W Uruk pojawiły się również pierwsze swego rodzaju podatki. Religia nakazywała mieszkańcom składać ofiarę bogini Innanie. Dary do świątyni przynosili tkacze, pasterze, piwowarzy, rolnicy. Później sprzed ołtarza kapłani zabierali wszystko co się tam znajdowało, zanosząc to do króla. Była to forma płacenia podatków, których nieświadomi byli sami mieszkańcy.

Świątynia Inany / Innin w Uruk, E-anna ("Dom nieba") – przybytek, zbudowany na cześć bogini Inany na wzgórzu Eanna przez kasyckiego króla Babilonii, Kara-Indasza, na przełomie XIV–XV wieków p.n.e.

Anu (sum. An, akad. Anu, Anum) - w mitologii mezopotamskiej "Bóg-Niebo", "ojciec wszystkich bogów", "król Anunnaków", bóg stojący formalnie na czele panteonu sumeryjskiego i babilońskiego, tworzący wraz ze swym synem Enlilem "Panem Powietrza" i Enkim "Panem Ziemi" wielką trójcę bogów.

Wykopaliska archeologiczne na jego terenie odsłoniły wielki kompleks świątynny obejmujący posiadłości ziemskie i trzy świątynie: boga nieba Anu, bogini płodności, miłości i wojny Inanny oraz świątynia Gareusa. Do najbardziej znanych obiektów zalicza się tzw. Białą Świątynię. Natomiast najstarszą świątynią w Uruk jest tzw. Świątynia Wapienna, o wydłużonym, prostokątnym kształcie, zbudowana z kamiennych bloków. Z Uruk pochodził Gilgamesz. Otoczył on miasto pierścieniem murów obronnych (ok. 2700 p.n.e.). W Uruk odkryto m.in. pierwsze tabliczki gliniane z piktogramami. Znaleziono tam również tabliczki z najstarszymi raportami o kontaktach handlowych. Najstarsza pełna rzeźba Mezopotamii: marmurowa głowa kobiety (2000 p.n.e.), również pochodzi z Uruk.

XL wiek p.n.e. XXXIX wiek p.n.e. XXXVIII wiek p.n.e. XXXVII wiek p.n.e. XXXVI wiek p.n.e. XXXV wiek p.n.e. XXXIV wiek p.n.e. XXXIII wiek p.n.e. XXXII wiek p.n.e. XXXI wiek p.n.e.

Okres wczesnodynastyczny (starosumeryjski) - okres w dziejach starożytnej Mezopotamii, zależnie od przyjętej chronologii datowany na ok. 2800-2350 r. p.n.e. .

Od nazwy tegoż miasta pochodzi również określenie okresu w historii Mezopotamii, w latach 4300-3100 p.n.e., jako tzw. okres Uruk.

Lista dynastii pochodzących z Uruk według Sumeryjskiej listy królów

I dynastia:

II dynastia

III dynastia

IV dynastia

V dynastia

Sumeryjska Lista Królów - dzieło sumeryjskiego piśmiennictwa powstałe pod koniec III tysiąclecia p.n.e., najprawdopodobniej za panowania III dynastii z Ur, opisujące kolejność panowania władców Sumeru. Dzieło to ma charakter na wpół legendarny, dlatego dyskwalifikuje się je jako źródło historyczne i traktowane jest przez badaczy dziejów starożytnej Mezopotamii z dużą dozą ostrożności. Informacje tam zawarte poddawane są ciągłej weryfikacj i konfrontowane z innymi źródłami piśmienniczymi oraz ze znaleziskami archeologicznymi.

Piktogram – przedstawienie wyrazu za pomocą obrazka w oderwaniu od zapisu. Piktogramami są np. hieroglify, znaki drogowe i ostrzegawcze, oznaczenia przeciwpożarowe. Formą piktogramu jest również ideogram.

Przypisy

według Komisji standaryzacji nazw geograficznych poza granicami Polski, w: Nazewnictwo Geograficzne Świata, zeszyt 2 (Bliski Wschód), Warszawa 2004, s. 44.
Praca zbiorowa,Historia powszechna Tom 2 Od prehistorii do cywilizacji na kontynentach pozaeuropejskich, Mediaset Group SA, 2007, ss. 223, ISBN 978-84-9819-809-6