Ustawa o wyspach z guano - Polski Serwis Naukowy

Ustawa o wyspach z guano (ang. Guano Islands Act, Guano Act) to amerykańska ustawa, przyjęta przez Kongres Stanów Zjednoczonych 18 sierpnia 1856 roku. Pozwalała ona obywatelom Stanów Zjednoczonych obejmować w posiadanie wyspy, na których znajdowały się złoża guano. Prawo to obejmowało wyspy położone gdziekolwiek na świecie, pod warunkiem, że nie były zamieszkiwane i nie znajdowały się pod jurysdykcją innych państw. Ustawa upoważniała też amerykańskiego prezydenta do użycia siły militarnej w obronie tak zajętych wysp.

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.

Ocean Spokojny (Pacyfik), Ocean Wielki – największy, najgłębszy i najstarszy na świecie zbiornik wodny. Z powierzchnią równą 178,7 mln km² zajmuje jedną trzecią całej Ziemi. Największą rozciągłość południkową osiąga między Arktycznym Morzem Beringa a Morzem Rossa przy brzegach Antarktydy i wynosi ona aż 15500 km. Z kolei największą rozciągłość równoleżnikową osiąga między wybrzeżem Indonezji a Kolumbii i Peru i wynosi 19800 km czyli prawie połowę obwodu kuli ziemskiej i pięć razy więcej niż średnica Księżyca. Granicami oceanu są: Ameryki Północna i Południowa na wschodzie, Azja i Australia na zachodzie oraz lodu Arktyki i Antarktydy odpowiednio na północy i południu. Pojemność oceanu szacowana jest na 169,2 mln km³ co stanowi 46% ziemskich zasobów wód. Tradycyjnie dzieli się go wzdłuż równika na część północną i południową, ale wyjątkami są tutaj wyspy Gilberta i Galapagos w całości uznawane za Południowy Pacyfik. Na tym Oceanie znajduje się największa głębia Rów Mariański (głębokość: 10 911 m) oraz druga co do wielkości wyspa świata Nowa Gwinea. Średnia głębokość wynosi 4 280 m p.p.m.

Gdziekolwiek obywatel Stanów Zjednoczonych odkryje złoża guano na jakiejkolwiek wyspie, wysepce lub skale, nie będącej pod jurysdykcją obcego rządu, i w sposób pokojowy obejmie ją w posiadanie, i zamieszka na tej wyspie, wysepce bądź skale, w gestii Prezydenta pozostaje rozważenie przyłączenia [jej] do Stanów Zjednoczonych. (początek ustawy) tekst angielski: Whenever any citizen of the United States discovers a deposit of guano on any island, rock, or key, not within the lawful jurisdiction of any other Government, and not occupied by the citizens of any other Government, and takes peaceable possession thereof, and occupies the same, such island, rock, or key may, at the discretion of the President, be considered as appertaining to the United States.

Ustawa o wyspach z guano stanowi obecnie część amerykańskiego systemu prawnego, ujęta jest w U.S. Code (Kodeksie): Dział 48, Rozdział 8, Sekcje 1411-1419.

Wyspa – każdy z trwałych fragmentów , jeziorach, stawach, morzach i oceanach. Mała wyspa, to wysepka. Za wyspy nie uznaje się ruchomych ławic piaszczystych, ani obszarów lądu zalewanych podczas przypływów.

Jurysdykcja (z łac. iurisdictio "sądzenie") – prawo sądzenia, posiadane przez dany podmiot (organ) uprawnienie (kompetencja) do rozpoznawania i rozstrzygania danych spraw. Mianem jurysdykcji określa się także zasięg terytorialny, rzeczowy lub osobowy danych uprawnień.

Podłoże

W początkach XIX w., guano zaczęło być wartościowe jako nawóz używany w rolnictwie. W roku 1855, USA zaczęły prowadzić jego eksploatację na wyspach Pacyfiku. Kongres przyjął ustawę, by USA czerpały korzyści ze złóż guano. Niemniej jednak, akt nie precyzował statusu prawnego wysp po ich opuszczeniu przez Amerykanów.

Ustawa – akt prawny o charakterze powszechnie obowiązującym, najczęściej obecnie uchwalany przez parlament (w niektórych państwach zatwierdzany później przez organ władzy wykonawczej). W porządkach prawnych różnych państw występują ustawy: zasadnicze (konstytucje), organiczne i zwykłe.

Johnston (ang. Johnston Atoll) niezamieszkane terytorium nieinkorporowane Stanów Zjednoczonych na Pacyfiku (ok. 1 400 km na zachód od Hawajów). Powierzchnia atolu wynosi 2,67 km². W skład atolu wchodzą cztery wyspy, z których największa to Johnston Island. Współrzędne geograficzne: 16°45′N 169°31′W / 16.75, -169.517. Najwyższym punktem jest Summit Peak, wznoszący się na 5 m n.p.m. Ich klimat jest wilgotny. Żyją tu liczne gatunki ptaków morskich. W 1858 zostały one zaanektowane przez USA i ówczesne Królestwo Hawajów. Na wyspach znajdują się liczne zasoby guana, które były eksploatowane, na większą skalę, jako nawóz naturalny do końca lat 80. XIX wieku. W XX w., przez wiele lat wyspa była ważnym ogniwem amerykańskiego systemu obrony na Pacyfiku. Atolem zarządza obecnie Agencja obrony nuklearnej Stanów Zjednoczonych oraz US Fish and Wildlife Service.

Zrodziła się stąd koncepcja "terytoriów wyspiarskich" USA. Odtąd, dowolne terytorium nabyte przez USA na podstawie Guano Act było traktowane jako integralna część kraju, chyba że oddzielne traktaty zmieniłyby ten status. Wyspy te teoretycznie miały szansę nawet na zostanie w przyszłości stanem USA. "Terytoria wyspiarskie" znane są też jako "unincorporated territory" (terytoria nieinkorporowane).

Na mapach: 0°13′N 176°31′W / 0.217, -176.517 Baker (ang. Baker Island) – niezamieszkana wyspa leżąca tuż na północ od równika na Pacyfiku około 3100 kilometrów na południowy zachód od Honolulu, w połowie drogi z Hawajów do Australii. Jest jednym z zamorskich, niezamieszkanych terytoriów Stanów Zjednoczonych, nieoficjalnie zwanych łącznie jako Dalekie Wyspy Mniejsze Stanów Zjednoczonych. Nie jest częścią żadnego ze stanów USA lub innej jednostki terytorialnej tego kraju.

Rolnictwo – jeden z działów gospodarki, którego głównym zadaniem jest dostarczenie płodów rolnych. Rolnictwo uzyskuje produkty roślinne i zwierzęce dzięki uprawie roli i roślin oraz chowu i hodowli zwierząt.

Na tej podstawie USA mogłyby wysuwać roszczenia terytorialne do ponad 50 wysp. Do pozostających pod kontrolą USA należą: Baker, Jarvis, Howland, Kingman Reef, Johnston oraz Midway. Pozostałe wyspy nie są obecnie uważane za część terytorium USA. Przynależność wyspy Navassa jest obecnie negocjowana z Haiti. Jeszcze bardziej skomplikowanym przypadkiem są laguny Serranilla i Bajo Nuevo. W roku 1971, rządy USA i Hondurasu podpisały traktat uznający prawa Hondurasu do wysp Swan.

Nawozy - środki używane w uprawie roślin (nawożenie) celem zwiększenia wysokości i jakości plonowania dzięki wzbogaceniu gleby w składniki pokarmowe niezbędne dla roślin i polepszeniu jej właściwości fizycznych, fizykochemicznych, chemicznych i biologicznych, pochodzenia mineralnego lub organicznego. Nawozami są również produkty przeznaczone do zwiększania żyzności stawów rybnych.

Howland (ang. Howland Island) - niezamieszkana wyspa na Oceanie Spokojnym w połowie drogi między Hawajami a Australią. Położenie 0°48′28″N 176°37′06″W / 0.80778, -176.61833, około 3100 km na południowy zachód od Honolulu. Stanowi terytorium nieinkorporowane (unincorporated territory) Stanów Zjednoczonych. Powierzchnia wyspy wynosi 1,84 km². Posiada linię brzegową o długości 6,4 km.

Linki zewnętrzne

Tekst Guano Island Act (ang.)