Ustawy zbożowe - Polski Serwis Naukowy

Ustawy zbożowe (ang. corn laws) - seria ustaw regulujących międzynarodowy handel produktami rolnymi, które obowiązywały w Wielkiej Brytanii w latach 1815 - 1846. Ich celem była ochrona brytyjskich producentów rolnych, którzy w znakomitej większości stanowili klasę arystokratów i właścicieli ziemskich.

Przemysł – dział produkcji materialnej, w którym wydobywanie zasobów przyrody i dostosowanie ich do potrzeb ludzi odbywa się na dużą skalę, na zasadzie podziału pracy i za pomocą maszyn. Jego rozwój decyduje o poziomie i tempie rozwoju gospodarczego, gdyż jest jedynym działem gospodarki wytwarzającym środki pracy[potrzebne źródło].

Przedsiębiorcą - w ujęciu prawnym podmiot prawa, który prowadzi we własnym imieniu działalność gospodarczą (art. 431 KC; art. 4 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej).

Ustawy zbożowe uważa się za kamień węgielny angielskiego merkantylizmu, ponieważ dokładnie oddają jego protekcjonistyczny charakter. Tworzyły one ułatwienia eksportowe dla brytyjskich producentów rolnych, a jednocześnie przewidywały nakładanie wysokich ceł na zboża importowane, gdy ich cena spadała poniżej określonego poziomu. W ten sposób chroniły one rodzimych producentów poprzez obniżenie poziomu konkurencji z zewnątrz.

Cło retorsyjne - cło nałożone w odpowiedzi na nieprzyjazne działania partnera handlowego, stanowiące formę odwetu. Powodem nałożenia mogą być zarówno przyczyny o charakterze ekonomicznym, jak i pozaekonomicznym. Wśród tych pierwszych najczęściej występujące przyczyny to jednostronna, niekorzystna dla drugiej strony zmiana warunków wymiany handlowej (np. niekonsultowane podniesienie ceł lub opłat granicznych). Wśród przyczyn pozaekonomicznych najczęściej występują polityczne motywy nakładania ceł retorsyjnych.

Import (z łac. in "do" + portare "nieść") - przywóz towarów, usług lub kapitału z zagranicy w celu wykorzystania ich na rynku wewnętrznym (krajowym). Innymi słowy, zakup towarów i usług produkowanych za granicą, prościej: przywóz czegoś spoza granic obszaru celnego. Zazwyczaj obszarem tym jest terytorium państwa, ale na przykład dla krajów należących do Unii Europejskiej import dotyczy zakupu towarów lub usług w krajach spoza Unii Europejskiej. Zakup towarów w obrębie Unii Europejskiej nie jest importem. Jest to tak zwany zakup wewnątrzwspólnotowy.

Ustawy uderzały natomiast w rozwijający się w Wielkiej Brytanii przemysł, ponieważ ograniczenie konkurencji na rynku płodów rolnych powodowało utrzymywanie się wysokich cen zboża na rynku wewnętrznym. To z kolei nie pozwalało na obniżenie kosztów utrzymania pracowników najemnych, dla których koszty wyżywienia stanowiły dominującą część wydatków. Ich praca była niezbędna w dynamicznie rozwijającym się przemyśle, dlatego niskie koszty utrzymania robotników pozwoliłyby przedsiębiorcom obniżyć koszty pracy. Z tego względu ustawy zbożowe były przedmiotem sporu między stronnictwami wigów a konserwatywnymi torysami w brytyjskiej Izbie Gmin. Wigowie, reprezentujący interesy rodzącej się klasy przemysłowców, dążyli do zniesienia ustaw, co obniżyłoby ceny zboża w Wielkiej Brytanii i tym samym obniżyłoby koszty utrzymania pracowników najemnych.

Protekcjonizm - polityka ochrony produkcji i handlu krajowego przed konkurencją zagraniczną, głównie za pomocą ceł nakładanych na przywożone towary oraz koncesji i zakazów.

Historia myśli ekonomicznej – dyscyplina naukowa o charakterze teoretycznym, zajmująca się badaniem i opisywaniem procesu kształtowania się poglądów ekonomicznych w ujęciu historycznym. W naukowy sposób wyjaśnia przyczyny powstawania, przenikania i zanikania poglądów, idei oraz teorii ekonomicznych, jak również krytycznie analizuje historyczny dorobek ekonomistów.

Ustawy uderzały również w brytyjskie kolonie, które będąc na niższym poziomie rozwoju przemysłowego produkowały przede wszystkim produkty rolne. Wiele krajów europejskich, jak np. Francja odpowiedziały na ustawy zbożowe wprowadzeniem ceł retorsyjnych na produkty rolne sprowadzane z Wielkiej Brytanii.

Rolnictwo – jeden z działów gospodarki, którego głównym zadaniem jest dostarczenie płodów rolnych. Rolnictwo uzyskuje produkty roślinne i zwierzęce dzięki uprawie roli i roślin oraz chowu i hodowli zwierząt.

Arystokracja (gr. ἀριστοκρατία aristokratia, od wyrazów ἄριστος aristos "najlepszy" + κρατέω kratoi "najsilniejsi") – najwyższa warstwa społeczna wykształciła się w starożytnej Grecji, podczas najazdu Dorów w 1200 r. p.n.e.

Zniesienie ustaw w roku 1846 nie tylko ograniczyło dochody producentów rolnych, ale także znacząco obniżyło polityczne wpływy właścicieli ziemskich i arystokracji. Istotnie umocniło natomiast pozycję burżuazji, i tym samym było kamieniem milowym w przekształceniach tradycyjnego, feudalnego społeczeństwa brytyjskiego w nowoczesne społeczeństwo przemysłowe.

Feudalizm (śrdw. łac. feudum – prawo do rzeczy cudzej, lenno) – ustrój społeczno-polityczno-ekonomiczny, który opierał się na zależności ziemskiej. Chłop podlegał właścicielowi ziemskiemu, ponieważ użytkował ziemię, która należała formalnie do właściciela ziemskiego. Właściciel ziemski mógł podlegać innemu właścicielowi z tego samego powodu (np. zależność księcia wobec króla).

Eksport (z łac. ex "poza" + portare "nieść") - wywóz za granicę dóbr, które zostały wytworzone w danym kraju. Dla krajów należących do Unii Europejskiej eksport dotyczy sprzedaży towarów lub usług poza UE. Sprzedaż towarów w obrębie państw należących do Unii Europejskiej to tak zwana sprzedaż wewnątrzwspólnotowa a nie eksport.

Zobacz też

historia myśli ekonomicznej