Ustrój polityczny Chińskiej Republiki Ludowej

Parlament: Ogólnochińskie Zgromadzenie Przedstawicieli Ludowych

Chińska Republika Ludowa to kraj konstytucyjnie socjalistyczny. Podobnie jak w innych krajach tzw. demokracji ludowej, faktyczną władzę pełni jedna partia – Komunistyczna Partia Chin. Jej ideologia, będąca jednocześnie naczelną ideologią państwową, oparta jest obecnie na pięciu filarach: marksizmie-leninizmie, maoizmie, teorii Deng Xiaopinga, zasadzie trzech reprezentacji Jiang Zemina oraz Koncepcji Naukowego Rozwoju Hu Jintao. Partia tworzy swoje struktury równoległe wobec stanowisk w administracji państwowej, mediach publicznych a także w państwowych przedsiębiorstwach. Regułą jest, że faktyczna władza spoczywa w ręku jej przedstawicieli. Najwyższym ciałem w partii jest Komitet Centralny KPCh, na czele którego stoi Biuro Polityczne Komitetu Centralnego KPCh, a jego kierownictwem jest z kolei dziewięcioosobowy Stały Komitet. Jego pracami kieruje obecnie Hu Jintao.

Najwyższy Sąd Ludowy (最高人民法院; pinyin Zuìgāo Rénmín Fǎyuàn) – najwyższy organ władzy sądowniczej w Chińskiej Republice Ludowej. Pomimo iż konstytucja gwarantuje niezawisłość sądownictwa, jednocześnie stanowi że Najwyższy Sąd Ludowy jest odpowiedzialny przed OZPL i jego Stałym Komitetem.

Rada Państwa ChRL (chin. upr. 中华人民共和国国务院, chin. trad. 中華人民共和國國務院, pinyin Zhōnghuá Rénmín Gònghéguó Guówùyuàn) – najwyższy organ władzy wykonawczej w Chińskiej Republice Ludowej.

Konstytucja z 1982 roku mówi, że najwyższym organem władzy ustawodawczej i ustrojodawczej jest Ogólnochińskie Zgromadzenie Przedstawicieli Ludowych o 5-letniej kadencji. OZPL jest złożone z deputowanych wybieranych w wyborach pośrednich przez przedstawicieli zgromadzenia ludowego prowincji, regionów autonomicznych, miast wydzielonych oraz przez armię. OZPL kieruje Stały Komitet, który zwołuje sesje OZPL, wydaje dekrety i niektóre ustawy między zgromadzeniami OZPL, ratyfikuje umowy międzynarodowe, dokonuje wykładni prawa oraz zatwierdza premiera i członków rządu. Głową państwa jest przewodniczący wybierany na okres 5 lat przez OZPL. Przewodniczący mianuje premiera na zlecenie OZPL. Władzę wykonawczą sprawuje Rada Państwowa mianowana przez premiera. Rada Państwowa liczy ponad 12 wicepremierów i 50 ministrów. Władzę sądowniczą sprawują natomiast Najwyższy Sąd Ludowy, sądy ludowe, sądy wojskowe i specjalne. Przewodniczący Najwyższego Sądu Ludowego jest wybierany przez OZPL. Do najwyższych organów państwowych należą również Najwyższa Prokuratura Ludowa i Centralna Komisja Wojskowa, których przewodniczących wybiera OZPL.

Teoria Deng Xiaopinga (dengizm) – teoria komunizmu według Deng Xiaopinga, głównego lidera chińskich komunistów w latach 1978–1997. Teoria ta zawarta jest w pracach i przemowach Denga. Podobnie jak chruszczowizm, cechuje ją poważne odejście od marksizmu-leninizmu a także rewizjonizm i duży wpływ chińskiej tradycji, a jednocześnie – liczne wewnętrzne sprzeczności. Dengizm jest elementem kursu marksizmu obowiązkowego na chińskich uczelniach wyższych i w przeciwieństwie do maoizmu, nadal wywiera zasadniczy wpływ na wewnętrzną i zewnętrzną politykę władz ChRL choć w rzeczywistości doprowadził do ogromnej liberalizacji i odbudowy kapitalizmu w Chinach.

Komunistyczna Partia Chin (chin. upr. 中国共产党, chin. trad. 中國共産黨, pinyin: Zhōngguó Gòngchǎndǎng) – rządząca partia narodowa w Chińskiej Republice Ludowej, założona w roku 1921. Do 1927 współpracowała z Kuomintangiem, następnie toczyła z nim wojnę domową do 1949 z przerwą w latach 1937-1945, kiedy to obie partie zawarły taktyczny sojusz przeciwko japońskim najeźdźcom.

Osobny artykuł: Podział administracyjny ChRL.

Podział administracyjny ChRL jest stopniowy:

jednostki najwyższego stopnia to prowincje, regiony autonomiczne i miasta wydzielone;

drugiego stopnia to prefektury i prefektury autonomiczne;

trzeciego stopnia to powiaty, powiaty autonomiczne, miasta;

czwartego stopnia to gminy, gminy autonomiczne i dzielnice w miastach.

W tych jednostkach władzę pełnią terenowe zgromadzenia przedstawicieli ludowych które wybierają terenowe rządy ludowe. Kadencja zgromadzeń ludowych wyższych wynosi 5 lat, a niższych 3 lata. Zgromadzenia ludowe niższego stopnia, z powiatowym włącznie, pochodzą z wyborów bezpośrednich. Natomiast zgromadzenia wyższego stopnia wybierane są przez zgromadzenia niższego stopnia. Zgromadzenia wyższego stopnia, z powiatowym włącznie, wybierają swoje stałe komitety, które między sesjami wykonują ich funkcje. Bierne i czynne prawo wyborcze przysługuje obywatelom po ukończeniu 18 lat.

Najwyższa Prokuratura Ludowa (chin. upr. 最高人民检察院, chin. trad. 最高人民檢察院, pinyin Zuìgāo Rénmín Jiǎnchá Yuàn) – najwyższa jednostka organizacyjna prokuratury w Chińskiej Republice Ludowej.

Demokracja ludowa (demokracja socjalistyczna) – określenie używane w stosunku do państw zależnych od Związku Radzieckiego i Chin po II wojnie światowej. Jest to formuła dyktatury partii komunistycznej przy zachowaniu fasady instytucji formalnej demokracji parlamentarnej.