Ustrój polityczny Liechtensteinu - Polski Serwis Naukowy

Konstytucja z 1921 roku określa państwo jako monarchię konstytucyjną (Księstwo Liechtensteinu), w której podmiotem władzy są razem książę i naród. Pomimo formalnej niepodległości i niezależności, księstwo połączone jest ze Szwajcarią unią celną, walutową i gospodarczą (od 1923 roku).

Unia celna – porozumienie handlowe w ramach którego kraje członkowskie znoszą . W dłuższym okresie można zaobserwować zmianę skali produkcji, związaną z powiększeniem się rynku. Są to tak zwany korzyści ze skali produkcji. Innym skutkiem jest wzrost konkurencji, który wymaga wzrostu efektywności gospodarowania przedsiębiorstw. W nowo zaistniałej sytuacji przedsiębiorstwa muszą podejmować odpowiednie kroki, aby stać się konkurencyjnymi w porównaniu z zagranicznymi firmami.

Watykan, Państwo Watykańskie (wł. Città del Vaticano, Stato della Città del Vaticano, łac. Status Civitatis Vaticanae) – państwo-miasto europejskie, enklawa w Rzymie. Najmniejsze państwo świata pod względem powierzchni.

Monarcha

Głową państwa, od 1989 roku jest książę (niem. Fürst) Hans Adam II. Tron dziedziczony jest wyłącznie w linii męskiej. Monarcha ma prawo:

inicjatywy ustawodawczej,

Schloss Vaduz, siedziba księcia

prawo sankcji wobec ustaw - odmowa podpisania oznacza weto absolutne,

prawo rozwiązywania parlamentu, może to także uczynić naród w drodze referendum.

Dodatkowo książę może w każdej chwili odwołać rząd i powołać na jego miejsce nowy, który aby móc kontynuować swe prace, musi w ciągu 4 miesięcy uzyskać od parlamentu wotum zaufania.

Europa – część świata (określana zwykle tradycyjnym, acz nieścisłym mianem kontynentu), leżąca na półkuli północnej, na pograniczu półkuli wschodniej i zachodniej, stanowiąca wraz z Azją kontynent Eurazję.

Wotum zaufania – jedna z form kontroli Rady Ministrów przez Sejm. Powołany przez Prezydenta (w drodze art.154 ust.1 lub art. 155 ust.1 Konstytucji RP) lub Sejm (art.154 ust.3 Konstytucji RP) Prezes Rady Ministrów musi uzyskać dla swojego rządu wotum zaufania. W warunkach systemu parlamentarno-gabinetowego funkcjonowanie rządu jest uzależnione od uzyskania zaufania parlamentu (w Polsce Sejmu). Dlatego, niezależnie od tego, w którym kroku konstytucyjnym Prezydent powołał rząd, musi on ubiegać się o aprobatę Sejmu.

Uważa się, że książę Liechtensteinu posiada obecnie najszerszy zakres władzy państwowej pośród koronowanych głów Europy (nie licząc Watykanu). Sytuacja taka ma miejsce odkąd w 2003 roku na drodze referendum przyjęto poprawki do konstytucji wzmacniające pozycję księcia w państwie.

Referendum (głosowanie ludowe) - forma głosowania o charakterze powszechnym, najbliższe ideałowi demokracji bezpośredniej, w której udział mogą brać wszyscy obywatele uprawnieni do głosowania (tj. mający czynne prawo wyborcze). W czasie referendum obywatele całego państwa lub jego części wyrażają swoją opinię w kwestii poddawanej głosowaniu.

Jan Adam II Liechtenstein niem.: Hans-Adam II von und zu Liechtenstein (ur. 14 lutego 1945 w Zurychu, Szwajcaria) - książę Liechtensteinu, syn księcia Franciszka Józefa II (1906-1989) i księżnej Georginy von Wilczek (1921-1989).

Parlament

Parlament w Liechtensteinie jest jednoizbowy. Jest to Landtag złożony z 25 deputowanych, wyłanianych w wyborach powszechnych za pomocą ordynacji proporcjonalnej w okręgach wielomandatowych, przy progu wyborczym aż 8%. Kadencja parlamentu wynosi 4 lata. Liechtenstein jest jednym z niewielu krajów na świecie, w których udział w wyborach jest obligatoryjny. Swoistą ciekawostką jest fakt, że kobiety otrzymały prawo do głosowania w wyborach parlamentarnych dopiero w 1984 roku, za sprawą ówczesnej księżnej Geraldiny.

Weto (także veto, z łac. veto – nie pozwalam) – prawo wyrażenia sprzeciwu wobec dowolnej decyzji, przyznawane na przestrzeni dziejów rozmaitym organom władzy, pozwalające na odrzucenie w całości (tzw. weto absolutne), lub wstrzymanie (tzw. weto zawieszające) jakiegoś aktu prawnego.

Szwajcaria, Konfederacja Szwajcarska (Confoederatio Helvetica, Schweiz, Schweizerische Eidgenossenschaft) – państwo federacyjne w Europie Zachodniej. Jest jednym z niewielu państw, w których obowiązuje demokracja bezpośrednia. Szwajcaria od kongresu wiedeńskiego w 1815 roku jest państwem neutralnym. Do Organizacji Narodów Zjednoczonych przystąpiła dopiero 10 września 2002 po przegłosowaniu tej decyzji w referendum minimalną większością 52% głosów.

Prawo inicjatywy ustawodawczej posiadają: książę (ustawę jednak przedkłada najpierw rządowi do oceny), Landtag, obywatele. Dla ważności inicjatywy obywatelskiej niezbędne jest:

1000 obywateli lub 3 zgromadzenia gminne - w przypadku ustawy zwykłej lub żądania poddania ustawy pod referendum ludowe (dopuszczona jest nawet możliwość zniesienia monarchii w drodze zaakceptowania tego przez lud na drodze referendalnej),

1500 obywateli lub 4 zgromadzenia gminne - jeśli dana ustawa zmienia konstytucję (dla zmiany konstytucji konieczna jest zgoda księcia) lub ratyfikuje umowę międzynarodową.

Rząd

Szef rządu powoływany jest przez księcia, ale czyni on to na propozycję parlamentu. Książę mianuje także zastępców premiera oraz trzech ministrów - radców na 4 lata. Rząd nie jest bezpośrednio politycznie odpowiedzialny przed parlamentem, nie może on wyrazić mu wotum nieufności, tylko zwrócić się do monarchy z prośbą o zmianę składu gabinetu. Książę może wyrazić na to zgodę lub nie.

Monarchia konstytucyjna - forma władzy w państwie, gdzie jej zakres, zarówno dotyczący monarchy (władcy) jak i organów przedstawicielskich ludu (np. wybranych posłów), określana jest w konstytucji. Władca pełni tu zazwyczaj funkcję reprezentacyjną, niż faktycznie sprawuje rządy, choć dziewietnastowieczne monarchie konstytucyjne zazwyczaj dawały monarsze realną, choć ograniczoną władzę.

Język niemiecki – język z grupy zachodniej rodziny języków germańskich. W rzeczywistości stanowi on grupę kilku języków zachodniogermańskich, które często są określane jako języki niemieckie; standardowy język niemiecki (Standard Hochdeutsch) oparty jest na Biblii Marcina Lutra, która z kolei opiera się na języku mówionym w Górnej Saksonii i Turyngii.

Trybunał Stanu

Jest to organ złożony z prezydenta i 4 członków wybieranych przez parlament na 5 lat. Na wybór danej osoby na stanowisko prezydenta Trybunału Stanu, zgodę wyrazić musi książę. Trybunał jest sądem konstytucyjnym, jego najważniejsze zadanie to badanie zgodności ustaw z konstytucją oraz aktów prawnych niższego stopnia z aktami wyższego stopnia. Poza tym orzeka:

Wotum nieufności - podjęta w specjalnym głosowaniu uchwała parlamentu w systemie rządów parlamentarno-gabinetowych, wyrażająca brak zaufania do działalności ministra albo rządu, prowadząca do ich dymisji. Jest to instrument egzekwowania politycznej odpowiedzialności ministra czy rządu.

o odpowiedzialności członków rządu za naruszenie konstytucji i ustaw,

o sporach kompetencyjnych na linii sądy - organy administracji,

o ewentualnych skargach na niezgodny z prawem przebieg wyborów parlamentarnych.

Linki zewnętrzne

Książę lichtensteinu zaczyna rządy

Profil kraju przywódcy

O rządzie Lichtensteinu

Wybory parlamentarne w Lichtensteinie

Organizacja parlamentu