Ustrój polityczny Malty - Polski Serwis Naukowy

Ustrój polityczny Malty − po uzyskaniu niepodległości w 1964 Malta przez pierwsze 10 lat była monarchią konstytucyjną w ramach Wspólnoty Narodów. W 1974 dokonano zmian w konstytucji i wprowadzono system republikański.

Władza ustawodawcza

Maltański parlament ma charakter jednoizbowy i nosi nazwę Izby Reprezentantów. 65 deputowanych jest wybieranych w 13 pięciomandatowych okręgach. Ordynacja wyborcza przewiduje system proporcjonalny z zastosowaniem instrumentu pojedynczego głosu przechodniego. Kadencja trwa 5 lat.

Ustrojem politycznym Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej jest Podstawy oraz krajowe Do najważniejszych organów państwa zalicza się monarchę, dwuizbowy Parlament i Gabinet wraz z Premierem. Dla ustroju charakterystyczny jest również system dwupartyjny i związane z nim funkcjonowanie gabinetu cieni.

System pojedynczego głosu przechodniego (PGP tzw. STV od Single Transferable Vote) – system wyborczy, czyli rodzaj liczenia głosów łączący głosowanie personalne z proporcjonalnością odzwierciedlania preferencji wyborców (tzw. quasi-proporcjonalny). Jest to przykładowa ordynacja preferencyjna.

Władza wykonawcza

Prezydent

Były prezydent Malty, Edward Fenech Adami.

Prezydent Malty jest wybierany przez Izbę Reprezentantów na 5 lat. Jego pozycja ustrojowa jest zbliżona do roli monarchy w systemie westminsterskim. Po wyborach do Izby mianuje premiera, którym zwyczajowo zostaje lider zwycięskiej partii. Formalnie mianuje też poszczególnych ministrów, choć w praktyce decyzje o obsadzie resortów podejmuje premier.

Partia Pracy (PtH) – powstała w 1920 maltańska partia polityczna o charakterze socjaldemokratycznym. Opowiadała się przeciw członkostwu Malty w Unii Europejskiej.

Samorząd terytorialny – organizacja społeczności lokalnej (gmina, powiat) lub regionalnej (województwo samorządowe) i jednocześnie forma administracji publicznej, w której mieszkańcy tworzą z mocy prawa wspólnotę i względnie samodzielnie decydują o realizacji zadań administracyjnych, wynikających z potrzeb tej wspólnoty na danym terytorium i dozwolonych samorządowi przez ustawy, pod określonym ustawowo nadzorem administracji rządowej.

Rząd

Faktycznie największa część władzy w państwie należy do premiera. Maltański system polityczny nie przewiduje instytucji rządu mniejszościowego - jeżeli wynik wyborów nie pozwala na jednoznaczne wyłonienie partii rządzącej, najsilniejsze z ugrupowań może otrzymać dodatkowe mandaty parlamentarne (wtedy jest ich więcej niż 65), tak aby móc utworzyć rząd większościowy. Ze względu na funkcjonowanie systemu dwupartyjnego, rządy są zwykle jednopartyjne. Ministrowie mogą być powoływani jedynie z grona członków parlamentu.

Gmina (od niem. Gemeinde - komuna, społeczność) - to wspólnota samorządowa mieszkańców na odpowiednim terytorium. Może występować również jako jednostka samorządu specjalnego np. gmina wyznaniowa, gmina szkolna.

Prawica - zwyczajowe określenie sił politycznych, które charakteryzuje szacunek dla tradycji, autorytetów, religii, istniejącej hierarchii społecznej oraz wstrzemięźliwość przy dokonywaniu zmian w systemie społeczno-gospodarczym i politycznym. Poglądy prawicowe są przeciwstawiane lewicowym.

Władza sądownicza

Maltański system sądowniczy przewiduje istnienie trzech rodzajów sądów pierwszej instancji: cywilnych, gospodarczych i karnych. Oprócz tego występują także sądy magistrackie do najprostszych spraw. Sądy apelacyjne występują w dwóch postaciach: dla spraw cywilnych i gospodarczych oraz dla spraw karnych. W sądach karnych rozprawie przewodniczy sędzia zawodowy, jednak decyzję o ewentualnej winie podejmuje dziewięcioosobowa ława przysięgłych. Sąd Konstytucyjny pełni jednocześnie rolę sądu najwyższego. Składa się z 17 sędziów powoływanych przez prezydenta na wniosek premiera.

Okręg wyborczy - część terytorium na jaką dzieli się państwo w czasie trwania wyborów parlamentarnych, prezydenckich i referendum w celu stworzenia jednakowych list wyborczych dla danego terenu, z których wybiera się przedstawicieli. W Polsce w wyborach do Sejmu jest ich 41, wybiera się tam od 7 do 19 posłów, natomiast w wyborach do Senatu okręgów wyb. jest 40 a mandatów senatorskich od 2 do 4.Ustalenia liczby posłów wybieranych w okręgach wyborczych dokonuje się przez podzielenie liczby mieszkańców kraju przez ogólną liczbę posłów wybieranych w okręgach wyborczych.

Wspólnota Narodów (ang. Commonwealth of Nations; do 1949 Wspólnota Brytyjska – British Commonwealth i Brytyjska Wspólnota Narodów – British Commonwealth of Nations) to międzynarodowa organizacja powstała w 1931, gdy przyjęty został Statut Westminsterski. Obecnie zrzesza ona niepodległe kraje, z których większość była w ubiegłych wiekach częścią brytyjskiego imperium kolonialnego. Część z nich to dawne dominia brytyjskie.

Samorząd terytorialny

Na Malcie występuje tylko jeden stopień samorządu terytorialnego, nazywany local council i zbliżony do polskich gmin. Kraj podzielony jest na 68 takich jednostek. Tytuł burmistrza przysługuje przewodniczącemu rady gminy, natomiast faktycznie funkcje lokalnej władzy wykonawczej wypełnia tzw. sekretarz wykonawczy. Wybory samorządowe odbywają się co 3 lata według zasad wzorowanych na ordynacji parlamentarnej.

Edward Fenech-Adami (Eddie Fenech-Adami) (ur. 7 lutego 1934), maltański polityk, premier Malty w latach 1987-1996 i 1998-2004. Prezydent Malty od 4 kwietnia 2004 do 4 kwietnia 2009.

Monarchia konstytucyjna - forma władzy w państwie, gdzie jej zakres, zarówno dotyczący monarchy (władcy) jak i organów przedstawicielskich ludu (np. wybranych posłów), określana jest w konstytucji. Władca pełni tu zazwyczaj funkcję reprezentacyjną, niż faktycznie sprawuje rządy, choć dziewietnastowieczne monarchie konstytucyjne zazwyczaj dawały monarsze realną, choć ograniczoną władzę.

System partyjny

Utrzymuje się system dwupartyjny, zdominowany przez prawicową Partię Nacjonalistyczną oraz lewicową Partię Pracy. Tylko te dwa ugrupowania są reprezentowane w parlamencie.