Ustrój polityczny Ukrainy - Polski Serwis Naukowy

Ukraina jest republiką demokratyczną z wielopartyjnym systemem politycznym. Władzą wykonawczą na Ukrainie jest Rząd Ukrainy natomiast władzę ustawodawczą sprawuje parlament Ukrainy.

Geneza ustroju

Krótko po ogłoszeniu niepodległości w 1991 roku, Ukraina przygotowała nową konstytucję oraz przyjęła wielopartyjny system. Oprócz tego Ukraina zaadoptowała cywilne i polityczne prawa dla mniejszości narodowych. Nowa demokratyczna konstytucja weszła w życie 28 czerwca 1996 roku. Zapewnia ona podstawowe prawa człowieka.

Organizacja Inmarsat (skrót od International Maritime Satellite) została utworzona w 1979 roku przez Międzynarodową Organizację Morską (International Maritime Organization) —- wyspecjalizowaną agendę ONZ-u. Jej zadaniem miało być zapewnienie komunikacji statkom. Komunikacja miała się odbywać za pośrednictwem satelitów geostacjonarnych. Początkowo Inmarsat wynajmował satelity. Od 1983 roku korzysta z własnych. Obsługiwane są z ponad dwudziestu stacji naziemnych. W kwietniu 1999 dokonano prywatyzacji Inmarsatu, który od tego czasu podlega kontroli International Mobile Satellite Organization (IMSO). Akcje Inmarsatu są notowane na Giełdzie Papierów Wartościowych w Londynie (London Stock Exchange) i wchodzą w skład wskaźnika FTSE 250.

Język rosyjski (русский язык, russkij jazyk; dawniej też język wielkoruski) – język należący do grupy oraz jest jednym z pięciu języków oficjalnych a jednocześnie jednym z sześciu języków konferencyjnych Organizacji Narodów Zjednoczonych. Posługuje się pismem zwanym grażdanką, graficzną odmianą cyrylicy powstałą na skutek jej upraszczania.

Gwarancje swobód obywatelskich

Wolność wyznania jest zapewniona przez prawo. Mniejszości narodowe mają prawo do edukacji, ośrodków kulturalnych oraz używania własnego języka. Artykuł w konstytucji mówi, że język ukraiński jest jedynym oficjalnym językiem państwa. Jednakże na Krymie gdzie mieszka liczna mniejszość rosyjska, język rosyjski jest w powszechnym użyciu.

Tatarzy (nazwa własna: Tatarlar / Татарлар) - grupa ludów tureckich wschodniej Europy i centralnej Azji. Nazwa Tatar pochodzi prawdopodobnie od słowa Tartar - mitologicznego piekła. Ludziom w napadniętej Europie Wschodniej (XIII wiek) stepowi wojownicy wydawali się przybyszami z piekieł. Nazwa się przyjęła i od słowa Tartarzy (przybysze z piekieł) powstała obecna nazwa Tatarzy.

Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna (ISO, ang. International Organization for Standardization, fra. Organisation internationale de normalisation) – organizacja pozarządowa zrzeszająca krajowe organizacje normalizacyjne.

Wolność słowa i prasy jest gwarantowana przez prawo. Jednakże media ukraińskie często są stroną na nacisków ze strony polityków. Oprócz tego zaprzestanie śledztwa w sprawie śmierci Georgija Gongadzego potwierdziło, że media na Ukrainie nie są w pełni wolne. Fakt ten mocno obniżył pozycję Ukrainy na arenie międzynarodowej.

Ordynacja proporcjonalna to szczególny sposób przeliczania głosów na liczbę mandatów, co ma duże znaczenie w wyborach (na przykład w wyborach parlamentarnych). Pierwsza odmiana ordynacji proporcjonalnej została wymyślona przez belgijskich socjalistów pod koniec XIX wieku i w intencji twórców miała lepiej oddawać preferencje wyborców.

Georgij Rusłanowycz Gongadze (ukr. Георгій Русланович Ґонґадзе) (21 maja 1969 – 16 września 2000) - ukraiński dziennikarz, pochodzenia gruzińskiego, porwany i zamordowany w 2000 r. Jego zniknięcie stało się najgłośniejszą zbrodnią polityczną tego kraju, kiedy Ołeksandr Moroz opublikował tajne nagrania, najprawdopodobniej wykonane przez majora Mykołę Melnyczenkę (oficera SBU). W nagranej rozmowie prezydent Leonid Kuczma miał sugerować oficerom ukraińskiej milicji porwanie Gongadzego. Skandal ten ("afera kasetowa", "Tapegate") miał długotrwały wpływ na stosunki innych państw z Ukrainą.

Intensywna ukrainizacja oraz powrót Tatarów Krymskich która rozpoczęła się od 1992 roku spowodował wzrost liczby prorosyjskich organizacji które chciały aby Krym został zaanektowany przez Rosję (w 1954 roku Nikita Chruszczow dołączył Krym do Ukrainy w rocznicę 300 lecia ugody perejasławskiej). W lipcu 1992 roku parlamentarzyści ukraińscy oraz krymscy doszli do porozumienia na podstawie którego Krym pozostawał częścią Ukrainy a w zamian otrzymał szeroką autonomie.

Konferencja Narodów Zjednoczonych ds. Handlu i Rozwoju (UNCTAD, United Nations Conference on Trade and Development) to organ Zgromadzenia Ogólnego ONZ. Powstała w 1964 roku w Genewie. Ma za zadanie wspierać rozwój handlu międzynarodowego. W okresie między sesjami organem wykonawczym jest Rada Handlu i Rozwoju.

Prawa człowieka to koncepcja, według której każdemu człowiekowi przysługują pewne prawa, których źródłem obowiązywania jest przyrodzona godność ludzka. Prawa te mają charakter:

Oficjalnie związki zawodowe na Ukrainie są zgrupowane w Federacji Związków Zawodowych. Od 1992 roku na Ukrainie działają niezależne związki zawodowe. Pierwszym takim związkiem były Wolne Związki Zawodowe Górników które powstały zaraz po ogłoszeniu możliwości istnienia takiego typu związków zawodowych. Także w 1992 roku zalegalizowano możliwość strajku.

Ruch państw niezaangażowanych (ang. Non-Aligned Movement, NAM) – organizacja międzynarodowa, która skupia ponad 100 państw nie wiążących się z żadnym z istniejących bloków politycznych. Inicjatywa tego typu ruchu wynika z koncepcji Mahatmy Gandhiego.

Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie, OBWE (ang. Organization for Security and Co-operation in Europe, OSCE) – organizacja międzynarodowa uznawana za organizację regionalną w rozumieniu rozdziału VIII Karty Narodów Zjednoczonych. Jej celem jest zapobieganie powstawaniu konfliktów w Europie. Oprócz państw europejskich jej członkami są także Stany Zjednoczone i Kanada. OBWE powstała 1 stycznia 1995 w wyniku przekształcenia Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie w organizację.

Władza wykonawcza

Oto lista najważniejszych osób sprawujących władzę na Ukrainie:

Prezydent jest wybierany w wyborach powszechnych. Jego kadencja trwa 5 lat. Prezydent nominuje premiera który jednak musi otrzymać także akceptację ze strony parlamentu.

Władza ustawodawcza

Rada Najwyższa Ukrainy składa się z 450 członków. Połowa członków jest wybieranych na zasadzie ordynacji proporcjonalnej natomiast druga połowa wybierana jest z okręgów wyborczych. Parlament podejmuje najważniejsze dla państwa decyzje, w tym m.in kwestie budżetu itp.

UNESCO (ang. United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization; Organizacja Narodów Zjednoczonych do Spraw Oświaty, Nauki i Kultury; łac. unesco – łączę się w jedno) – organizacja wyspecjalizowana ONZ, której podstawowym celem jest wspieranie współpracy międzynarodowej w dziedzinie kultury, sztuki i nauki, a także wzbudzanie szacunku dla praw człowieka, bez względu na kolor skóry, status społeczny i religię.

Premier (z franc. premier - pierwszy, od łac. primus, pierwszy) – w wielu krajach szef rządu. W Polsce oficjalnie nazywany Prezesem Rady Ministrów (w okresie II Rzeczypospolitej w użyciu były również terminy: Prezydent Ministrów oraz Prezes Ministrów). W innych krajach nazywany: Pierwszy Minister (Wielka Brytania - Prime Minister), Kanclerz (Niemcy, Austria - Kanzler), Prezydent Ministrów (Ministerpräsident) – landy niemieckie, Minister Stanu (Statsminister) - kraje skandynawskie.

Partie polityczne

Osobny artykuł: Partie polityczne Ukrainy.

Udział w organizacjach międzynarodowych

BSEC, CE, CEI, CIS, EAPC, EBRD, ECE, IAEA, ICAO, IFRCS, IHO, ILO, IMF, IMO, Inmarsat, Intelsat, Interpol, MKOL, IOM, ISO, ITU, NAM, OPCW, OBWE, PFP, ONZ, UNCTAD, UNESCO, UNIDO, UPU, WHO, WIPO, WMO, WToO,WTO.

Organizacja Współpracy Gospodarczej Państw Morza Czarnego (ang. Organization of Black Sea Economic Cooperation, BSEC) – organizacja międzynarodowa powstała w 1992 roku z inicjatywy Turcji, skupiająca kraje położone w regionie Morza Czarnego

Rada Najwyższa Ukrainy (ukr. Верховна Рада України, "Werchowna Rada") to jednoizbowy parlament Ukrainy. Nazwa ta jest typowa dla krajów post-radzieckich, których parlamenty często noszą nazwę "Rad Najwyższych" (ros. Верховный Совет). Nazwę taką nosi również parlament Autonomicznej Republiki Krymu. Obecna Rada Najwyższa Ukrainy jest bezpośrednią następczynią Rady Najwyższej Ukraińskiej SRR, która w 1991 ogłosiła niezależność kraju i odłączenie się od Związku Radzieckiego.